Związkowcy sprzeciwiają się Burnhamowi ws. powrotu do UE. „Nie możemy wrócić do tego, co było”

Bunt w Partii Pracy. Związkowcy nie chcą powrotu do Unii Europejskiej

Jak informuje brytyjski „Daily Mail”, plany premiera Andy'ego Burnhama dotyczące zacieśnienia relacji z Unią Europejską wywołują coraz większe napięcia w jego własnym obozie politycznym. Sprzeciw zgłaszają nie tylko parlamentarzyści Partii Pracy, ale również przedstawiciele związków zawodowych, które od dziesięcioleci stanowią jedno z najważniejszych środowisk wspierających laburzystów.

Szczególnie stanowczo wypowiedział się Gary Smith, sekretarz generalny związku zawodowego GMB. W rozmowie z „The Sunday Times”, cytowanej przez „Daily Mail”, ostrzegł przed pełnym powrotem Wielkiej Brytanii do struktur unijnych.

Byłbym ostrożny w kwestii pełnego powrotu. Nie możemy wrócić do tego, co było wcześniej

– powiedział Smith.

Jego stanowisko pokazuje, że nawet wśród tradycyjnych sojuszników Partii Pracy nie ma jednomyślności w sprawie przyszłości Brexitu. Część działaczy opowiada się za poprawą stosunków handlowych z Europą, ale nie chce ponownego podporządkowania brytyjskiej gospodarki wszystkim zasadom jednolitego rynku.

Premier Burnham chce nowego otwarcia w relacjach z Brukselą

Andy Burnham, który objął urząd premiera Wielkiej Brytanii w 2026 roku, coraz częściej przedstawia Brexit jako decyzję, która przyniosła brytyjskiej gospodarce poważne straty. Podczas sobotniej konferencji walijskiej Partii Pracy w Llandudno stwierdził, że Wielka Brytania więcej straciła, niż zyskała na opuszczeniu Unii Europejskiej. Premier oskarżył również konserwatystów o zniszczenie relacji z najważniejszymi europejskimi partnerami gospodarczymi. Jego zdaniem poprawa współpracy z Brukselą mogłaby przynieść wymierne korzyści przedsiębiorcom i konsumentom, w tym obniżenie cen żywności oraz ułatwienia dla brytyjskich eksporterów.

Burnham nie ukrywa, że chciałby zobaczyć Wielką Brytanię ponownie w Unii Europejskiej jeszcze za swojego życia. W ostatnich wypowiedziach dopuszczał możliwość powrotu do unii celnej, jednolitego rynku, a nawet pełnego członkostwa. Jednocześnie podkreśla, że nie zamierza w obecnej kadencji parlamentu łamać zobowiązań wyborczych Partii Pracy.

Powrót Wielkiej Brytanii do unii celnej, udział w jednolitym rynku i ponowne członkostwo w UE to odrębne rozwiązania. Unia celna dotyczy przede wszystkim zasad handlu towarami i wspólnej polityki celnej. Jednolity rynek obejmuje znacznie szerszy zakres regulacji, w tym swobodny przepływ osób, usług i kapitału. Pełne członkostwo oznaczałoby natomiast ponowne uczestnictwo Wielkiej Brytanii w instytucjach Unii Europejskiej i wynikających z niego prawach oraz obowiązkach.

Oznacza to, że jego deklaracje dotyczące ponownego członkostwa mają obecnie charakter długoterminowej propozycji politycznej, a nie zatwierdzonego planu rządu.

Potężny związek Unite ostrzega premiera

Gary Smith nie jest jedynym wpływowym działaczem związkowym krytykującym pomysł ponownego członkostwa w UE. Podobne zastrzeżenia zgłasza Sharon Graham, sekretarz generalna związku Unite. Już pod koniec września ostrzegała, że Partia Pracy może ponieść poważne konsekwencje wyborcze, jeśli rozpocznie kampanię na rzecz odwrócenia wyniku referendum z 2016 roku. W rozmowie z radiem LBC podkreślała, że wielu wyborców może odebrać taki krok jako zlekceważenie ich wcześniejszej decyzji.

Graham opowiada się za jak najbliższymi relacjami handlowymi z Unią Europejską, ale jednocześnie chce zachowania możliwości prowadzenia niezależnej polityki przemysłowej. Jej zdaniem Wielka Brytania powinna wykorzystywać swobodę, jaką uzyskała po Brexicie, między innymi do wspierania krajowych producentów.

Takie stanowisko odzwierciedla istotny podział w brytyjskim ruchu związkowym. Z jednej strony związki chcą poprawy warunków handlu z Europą, ponieważ bariery handlowe utrudniają działalność przedsiębiorstw i mogą zagrażać miejscom pracy. Z drugiej strony obawiają się, że powrót do unijnych zasad ograniczyłby możliwości wspierania brytyjskiego przemysłu.

Spór o Brexit dzieli samą Partię Pracy

Konflikt dotyczący przyszłości stosunków z Unią Europejską obejmuje również parlamentarzystów rządzącej partii. Część polityków uważa, że dotychczasowe ograniczenia przyjęte przez laburzystów przestały odpowiadać obecnej sytuacji gospodarczej i geopolitycznej. Jednym z nich jest Chris Ward, współautor zapisów programu wyborczego Partii Pracy z 2024 roku dotyczących relacji z Unią.

W opublikowanym 9 listopada artykule w „The Guardian” przekonywał, że ograniczenia te powinny zostać porzucone przed kolejnymi wyborami parlamentarnymi. Ward argumentował, że zmiany w polityce międzynarodowej, w tym rosnąca niepewność dotycząca amerykańskich gwarancji bezpieczeństwa, wymagają ponownego przemyślenia relacji Wielkiej Brytanii z Europą. W jego ocenie współpraca z Unią powinna być rozpatrywana nie tylko w kontekście korzyści ekonomicznych, ale również bezpieczeństwa i obronności.

Takie stanowisko stoi jednak w sprzeczności z poglądami części związkowców oraz parlamentarzystów reprezentujących okręgi, w których Brexit cieszył się dużym poparciem.

Laburzyści przygotowują listę argumentów przeciwko powrotowi do UE

Według „Daily Mail” jednym z polityków sprzeciwiających się ponownemu członkostwu Wielkiej Brytanii w Unii jest Jon Trickett, doświadczony parlamentarzysta Partii Pracy. Poseł reprezentujący okręg Normanton and Hemsworth ma przedstawić dwanaście powodów, dla których jego zdaniem powrót do UE byłby błędem. Krytyczne stanowisko zajmują także inni laburzyści. Brian Leishman, poseł z Alloa and Grangemouth, określił Unię Europejską jako organizację o charakterze imperialistycznym i kapitalistycznym. Z kolei Jonathan Hinder, reprezentujący Pendle and Clitheroe, ostrzega przed przyjmowaniem regulacji, na których kształt Wielka Brytania nie miałaby wpływu.

Wypowiedzi te pokazują, że sprzeciw wobec ponownej integracji z Brukselą nie ogranicza się do jednego skrzydła Partii Pracy. Obawy zgłaszają zarówno politycy reprezentujący tradycyjnie lewicowe środowiska, jak i parlamentarzyści zwracający uwagę na suwerenność gospodarczą i polityczną kraju.

Czytaj również

Szwajcarski publicysta o polskim TK: Stanowi dla Brukseli egzystencjalne zagrożenie

Od dziś kolejna opłata za zakupy spoza UE. Bruksela zdecydowała

Kaczyński ostro odpowiada Tuskowi po oskarżeniach o Polexit. „Jak zwykle kłamie”

Tusk histeryzuje w sprawie wypowiedzi Kaczyńskiego o reformie UE: Chce Polexitu

Kaczyński mówił o możliwości wyjścia Polski z UE. „Twarda i ryzykowna metoda nacisku”

Polska i Czechy nowym ośrodkiem siły gospodarczej w Europie? Jest raport

Przeciwnicy powrotu do UE mówią o 750 mln funtów tygodniowo. To ich szacunek

Dyskusję dodatkowo zaostrzyło powstanie organizacji Stay Out, która sprzeciwia się ponownemu członkostwu Wielkiej Brytanii w Unii Europejskiej. Kampanię wspiera między innymi Michael Gove, były minister w konserwatywnych rządach i jeden z czołowych zwolenników Brexitu. Organizacja przedstawiła szacunki, według których powrót do UE mógłby kosztować brytyjskich podatników około 39,3 miliarda funtów rocznie, czyli 750 milionów funtów tygodniowo.

Przeciwnicy ponownego członkostwa argumentują, że Wielka Brytania musiałaby ponosić znacznie wyższe koszty niż przed Brexitem. Zwracają uwagę między innymi na wzrost budżetu Unii oraz możliwość utraty dawnego brytyjskiego rabatu wynegocjowanego przez premier Margaret Thatcher.

Kwota 750 milionów funtów tygodniowo nie jest jednak potwierdzonym kosztem ponownego członkostwa. To prognoza przygotowana na potrzeby kampanii politycznej. Przedstawione wyliczenie dotyczy potencjalnych wpłat brutto i nie uwzględnia wszystkich środków, które mogłyby wracać do Wielkiej Brytanii z unijnego budżetu. BBC zaznaczyła, że nie zweryfikowała niezależnie obliczeń organizacji.

Bruksela stawia warunki. Powrót nie oznacza odzyskania dawnych przywilejów

Ewentualny powrót Wielkiej Brytanii do Unii Europejskiej wymagałby również zgody państw członkowskich. Przedstawiciele UE sygnalizują, że Londyn nie mógłby automatycznie odzyskać wszystkich wyjątków i przywilejów, z których korzystał przed Brexitem. Szczególnie istotna jest kwestia dostępu do jednolitego rynku.

Były główny negocjator Unii Europejskiej do spraw Brexitu Michel Barnier przypomniał, że uczestnictwo w jednolitym rynku wiąże się z przestrzeganiem czterech podstawowych swobód, w tym swobodnego przepływu osób. Oznacza to, że Wielka Brytania nie mogłaby swobodnie wybierać wyłącznie tych elementów integracji, które uzna za korzystne.

To jeden z najtrudniejszych problemów politycznych dla Burnhama. Premier chciałby zwiększyć dostęp brytyjskich przedsiębiorstw do europejskiego rynku, ale powrót do pełnej swobody przemieszczania się pozostaje w kraju kontrowersyjny.

Szczyt w Brukseli 20 listopada. Premier chce nowego porozumienia

Najbliższym sprawdzianem europejskiej polityki Andy'ego Burnhama będzie zaplanowany na piątek, 20 listopada, szczyt Wielka Brytania–Unia Europejska. Brytyjski premier ma spotkać się w Brukseli z przewodniczącą Komisji Europejskiej Ursulą von der Leyen oraz przewodniczącym Rady Europejskiej Antóniem Costą. Strony zamierzają omówić i potencjalnie sfinalizować porozumienia dotyczące handlu produktami rolno-spożywczymi, współpracy w systemie handlu emisjami oraz mobilności młodych ludzi.

Burnham przekonuje, że nowe rozwiązania mogą ograniczyć bariery handlowe, poprawić sytuację eksporterów i przyczynić się do obniżenia cen żywności. Premier zamierza również wykorzystać spotkanie do rozpoczęcia szerszej debaty o długoterminowej przyszłości stosunków brytyjsko-unijnych. Nie oznacza to jednak, że podczas listopadowego szczytu zapadnie decyzja o ponownym przystąpieniu Wielkiej Brytanii do UE.

Czy Wielka Brytania ponownie wejdzie do Unii Europejskiej?

Brytyjczycy zdecydowali o opuszczeniu Unii Europejskiej w referendum z 23 czerwca 2016 roku. Za Brexitem opowiedziało się 51,9 proc. głosujących, a przeciwko było 48,1 proc. Wielka Brytania formalnie wystąpiła z UE 31 stycznia 2020 roku. Dziesięć lat po referendum kwestia europejskiej integracji ponownie staje się jednym z najważniejszych tematów brytyjskiej polityki.

Zwolennicy powrotu wskazują na bariery handlowe, osłabienie wzrostu gospodarczego i potrzebę bliższej współpracy w dziedzinie bezpieczeństwa. Przeciwnicy obawiają się natomiast utraty niezależności regulacyjnej, kosztów członkostwa oraz ponownego otwarcia konfliktu politycznego, który przez lata dzielił brytyjskie społeczeństwo. W dodatku premier musi liczyć się z oporem we własnej partii.

Związki zawodowe GMB i Unite mają duże znaczenie dla Partii Pracy, zarówno ze względu na historyczne powiązania, jak i wsparcie organizacyjne oraz finansowe. Ich sprzeciw może utrudnić Burnhamowi uzyskanie politycznego poparcia dla ewentualnej zmiany stanowiska w sprawie Brexitu.