Prof. Andrzej Nowak o SAFE: „Zniewolenie za niemieckie srebrniki”. Ostre słowa o programie UE i wecie prezydenta

16.03.2026 09:31

Program SAFE oraz weto prezydenta wobec tego mechanizmu wywołują coraz większą debatę polityczną w Polsce. W obszernym wykładzie historyk i publicysta prof. Andrzej Nowak ocenia, że proponowane rozwiązania mogą w praktyce ograniczyć suwerenność Polski w zakresie polityki obronnej i technologicznej. W jego opinii mechanizm ten wprowadza nierówności między państwami Unii Europejskiej i wzmacnia rolę Niemiec w systemie bezpieczeństwa.

Co musisz wiedzieć

Prof. Andrzej Nowak krytykuje mechanizm SAFE, twierdząc, że może on ograniczyć Polsce dostęp do nowoczesnych technologii wojskowych.
Historyk uważa, że Niemcy zachowają możliwość bezpośrednich zakupów broni od globalnych producentów, podczas gdy Polska miałaby być w tym zakresie ograniczona.
Według Nowaka weto prezydenta Karola Nawrockiego to próba obrony suwerenności państwa i realnych zdolności obronnych Polski.
W wykładzie pojawia się także pytanie o stanowisko Grzegorza Brauna wobec programu SAFE.

Prof. Andrzej Nowak krytycznie o SAFE

W swoim wystąpieniu opublikowanym na kanale wydawnictwa Biały Kruk w serwisie YouTube prof. Andrzej Nowak przedstawił rozbudowaną analizę mechanizmu SAFE. Jego zdaniem projekt ten wprowadza system, który w praktyce może doprowadzić do technologicznego uzależnienia części państw europejskich od największych graczy w Unii.

Historyk wskazuje przede wszystkim na nierówny dostęp do rynku nowoczesnego uzbrojenia. Jak argumentuje, część państw - w tym Niemcy - zachowa możliwość bezpośrednich zakupów od największych producentów broni na świecie, takich jak Stany Zjednoczone, Izrael, Turcja czy Korea Południowa.

Według Nowaka Polska mogłaby natomiast utracić możliwość samodzielnego pozyskiwania części technologii obronnych lub być zmuszona do korzystania z pośrednictwa innych państw.

- W tym widać całą perfidię i skrajną nierównoprawność systemu SAFE - mówi prof. Nowak w swoim wykładzie.

Weto prezydenta Karola Nawrockiego

W analizie historyka istotne miejsce zajmuje także decyzja prezydenta Karola Nawrockiego o zawetowaniu mechanizmu SAFE. Zdaniem Nowaka była to decyzja wynikająca z troski o zachowanie realnej zdolności obronnej państwa oraz o utrzymanie samodzielności w strategicznych obszarach polityki bezpieczeństwa.

Profesor zwraca uwagę, że reakcje części sceny politycznej koncentrowały się przede wszystkim na sporze politycznym, a nie na merytorycznej analizie skutków proponowanych rozwiązań.

W jego opinii debata publiczna wokół SAFE została w dużej mierze sprowadzona do wzajemnych oskarżeń politycznych, zamiast skupiać się na długofalowych konsekwencjach dla polskiego systemu obronnego.

Nastroje antyamerykańskie w Europie

W dalszej części wykładu prof. Nowak odnosi się także do szerszego kontekstu geopolitycznego. Wskazuje na rosnące w Europie nastroje krytyczne wobec Stanów Zjednoczonych, które - jak twierdzi - coraz częściej pojawiają się w części środowisk politycznych i instytucji unijnych.

Według historyka tendencja ta może mieć wpływ na przyszły kształt europejskiej polityki bezpieczeństwa i relacje transatlantyckie.

Pytanie o stanowisko Grzegorza Brauna

Jednym z bardziej intrygujących momentów wystąpienia jest pytanie, jakie prof. Nowak kieruje w stronę środowisk politycznych deklarujących przywiązanie do idei suwerenności państwowej.

Historyk zastanawia się, jakie stanowisko w sprawie SAFE zajmie Grzegorz Braun - polityk znany z krytycznego podejścia do części inicjatyw instytucji europejskich.

Wykład dostępny w całości

Analiza przedstawiona przez prof. Andrzeja Nowaka obejmuje zarówno kwestie militarne i technologiczne, jak i szersze zagadnienia dotyczące przyszłości europejskiego systemu bezpieczeństwa. Całość wykładu można obejrzeć tutaj: