Uroczystość NMP Częstochowskiej i 70. rocznica Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego

Nikogo zapewne nie trzeba przekonywać, że sanktuarium maryjne na Jasnej Górze jest najbardziej znanym polskim ośrodkiem pielgrzymkowym. Odwiedzają je co roku miliony pielgrzymów z Polski i ze świata. W 2025 roku przybyło tam 4,2 mln osób. Historia klasztoru - np. słynna obrona Częstochowy w czasie potopu szwedzkiego w połowie XVII wieku - oraz kult Jasnogórskiej Ikony Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej, słynącej wieloma łaskami, których świadectwa wypełniają klasztorne archiwa, na stałe przeniknęły do fundamentu narodowej tożsamości.

Hodegetria

Typ ikonograficzny Maryi, który widzimy na wizerunku jasnogórskim zwany jest hodegetrią, czyli "wskazującą drogę". Przez wieki przedstawienie to cieszyło się dużą popularnością. W Bizancjum stanowiło wręcz formę ochronnego "talizmanu". Widnieje na nim Bogurodzica trzymająca na lewym ręku Dzieciątko. Prawą ręką wskazuje na ona na małego Jezusa, jako na kierunek i cel. Legenda głosi, że hodegetrię namalował sam Łukasz Ewangelista na desce ze stołu znajdującego się w domu Maryi w Jerozolimie. 

Historycy datują powstanie ikony Czarnej Madonny na VII wiek po Chrystusie, co daje temu wizerunkowi status jednego z najstarszych zachowanych przestawień Maryi na świecie. Inna prawdopodobna hipoteza historyczna wskazuje powstanie obrazu na wiek X i przypisuje jego wykonanie bazyliańskim mnichom z Krety.

Początki ikony Bogarodzicy w Polsce

Do Polski obraz trafić miał pod koniec XIV wieku, przywieziony przez księcia Władysława Opolczyka. Najprawdopodobniej wcześniej ikona przebywała w Konstantynopolu i na Rusi.

Około 1430 roku, gdy obraz był już na polskich terenach dobrze znany, klasztor został napadnięty i zrabowany, a sam obraz odarty ze złota, zniszczony i przecięty szablą. Odnowić mieli go mistrzowie krakowscy za pozwoleniem króla Władysława Jagiełły. Problem polegał jednak na tym, że późnośredniowieczni malarze świata zachodniego nie znali już technik malarskich (w tym wypadku metody enkaustycznej), którymi posługiwano się tworząc obrazy w pierwszym tysiącleciu chrześcijaństwa na Wschodzie. Obraz jest zatem najprawdopodobniej odtworzony na oryginalnej desce i tempera pokrywa wcześniejszy, zniszczony przez grabieżców wizerunek Maryi. Dla dodania autentyzmu, odwzorowano także cięcie szablą na policzku Madonny.

Przez wieki obraz Matki Bożej Częstochowskiej był kilkukrotnie odnawiany. Poza odtwarzaniem po zniszczeniu w XV wieku, podlegał on renowacji m.in. na początku XVIII wieku i w latach dwudziestych XX wieku.

Czytaj również

Na Jasną Górę dotarli długodystansowcy: pielgrzymki z Gdańska, Gdyni i Kaszub

70. rocznica Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego. Uroczystości w Komańczy

Papież: Błogosławię pielgrzymów zmierzających na Jasną Górę

Przewodniczący KEP na 70. rocznicę Jasnogórskich Ślubów Narodu

Jasnogórskie Śluby Narodu - 70 lat „Polskiej karty praw człowieka”

Bezcenne powstańcze pamiątki na Jasnej Górze

Śluby Lwowskie i koronacje

W połowie XVII wieku, w czasie najazdu szwedzkiego, zwanego potopem, po zajęciu przez Karola X Gustawa, Warszawy i Krakowa, klęska wrogich wojsk pod Jasną Górą odnowiła nadzieje Polaków na odparcie inwazji. Wtedy to król Jan II Kazimierz Waza udał się do Lwowa i przed wizerunkiem Matki Bożej Łaskawej złożył tzw. Śluby Lwowskie, w których nadał Maryi tytuł Królowej Polski.

W 1717 roku jasnogórski wizerunek koronowano, a po głośnej kradzieży obrzęd powtórzono w 1910 roku koronami podarowanymi przez papieża Piusa X.

Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego

26 sierpnia 1956 roku na Jasnej Górze, w obecności blisko miliona wiernych bp Michał Klepacz odczytał rotę Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego, napisaną przez więzionego wówczas w Komańczy kard. Stefana Wyszyńskiego. Wydarzenie to stanowiło odnowienie Ślubów Lwowskich króla Jana II Kazimierza z 1656 roku.

5 maja 1957 roku tekst Ślubów Jasnogórskich odczytano w każdej polskiej parafii. W tym samym roku apel kard. Wyszyńskiego rozpoczął tzw. Wielką Nowennę przez Tysiącleciem Chrztu Polski. 26 sierpnia 1957 roku rozpoczęła się również peregrynacja kopii wizerunku NMP Częstochowskiej po polskich diecezjach.

W 1966 roku Prymas Wyszyński koronował Ikonę Jasnogórską z okazji tysiąclecia chrześcijaństwa na ziemiach polskich.

Obraz Matki Bożej Częstochowskiej odwiedzali również papieże: Jan Paweł II, Benedykt XVI oraz Franciszek. Na Jasnej Górze przebywał również abp Achille Ratti, nuncjusz apostolski w Polsce w latach 1919-1921, od 1922 roku papież Pius XI.

Na obchody Milenium Chrztu Polski na Jasną Górę pragnął przyjechać papież Paweł VI, nie uzyskał jednak zgody komunistycznych władz. 

Uroczystość NMP Częstochowskiej

Uroczystość Najświętszej Maryi Panny Częstochowskiej, obchodzona współcześnie w Kościele katolickim w Polsce, bierze swój początek od zamysłu bł. Honorata Koźmińskiego, który po upadku powstania styczniowego widział w skupieniu Polaków wokół Maryi, Królowej Polski ratunek dla polskiej tożsamości narodowej. Wraz z przeorem Jasnej Góry starał się on o papieską zgodę na obchody tego święta, którą uzyskano w 1904 roku. W 1931 roku nowa celebracja liturgiczna mogła już objąć teren całej Polski.