Gradówka na oku – jak powstaje, jak się jej pozbyć?

Jeśli zauważasz drobny guzek w obrębie powiek, może być to gradówka. Powstaje ona w wyniku zablokowania ujść gruczołów łojowych i gromadzenia się ich wydzieliny. Powodów takich zmian jest wiele, w tym te dotyczące naszego stylu życia i niewłaściwej higieny oczu. Jak dokładnie powstaje gradówka na oku, jak jej zapobiegać i jak ją leczyć?

Czym jest gradówka na oku?

Gradówka na oku (chalazion), inaczej torbiel gruczołu Meiboma, to rodzaj niewielkiego guzka, raczej bezbolesnego. Zmiana taka spowodowana jest zablokowaniem ujścia gruczołu Meiboma i gromadzeniem się w jego obrębie meibum, które z czasem gęstnieje i tworzy guzkowatą torbiel na brzegu powieki.

Jeśli z różnych przyczyn dochodzi do gęstnienia meibum lub dysfunkcji gruczołów Meiboma, wydzielina może nie uwalniać się prawidłowo na zewnątrz. To z kolei skutkuje rozwojem stanu zapalnego i pojawianiem się zgrubienia – gradówki na oku. 

Jakie są najczęstsze objawy gradówki?

Zazwyczaj pojawiają się guzki na powiece górnej, nad linią rzęs. Nieco rzadziej mamy do czynienia ze zmianami w dolnej części oka, chociaż i takie się zdarzają. Mogą one dotyczyć osób w każdym wieku. Najczęściej gradówka powstaje pojedynczo na jednym oku, ale możliwe są też zmiany mnogie, dotyczące kilku gruczołów Meiboma jednocześnie.

Niewielkie zmiany zwykle nie są bolesne, ale ze względu na ich lokalizację na wewnętrznej stronie powieki mogą być bardzo uciążliwe. Oto najczęstsze objawy gradówki:

• okrągłe, twarde uwypuklenie o średnicy od kilku do kilkunastu milimetrów;
• zmiana rosnąca stopniowo, w ciągu kilku czy kilkunastu dni;
• zaczerwienienie skóry (nie zawsze);
• obrzęk, zwłaszcza jeśli gradówka jest duża i towarzyszy jej zapalenie;
• wrażenie obecności ciała obcego w oku;
• niekiedy tkliwość przy dotyku;
• przekrwienie spojówki powiekowej (widoczne po wywinięciu powieki).

Ponieważ ujścia gruczołów Meiboma znajdują się tuż na brzegu powieki, gradówki mogą przysłaniać gałkę oczną i utrudniać prawidłowe widzenie. Jeśli narastają, mogą też drażnić i uciskać rogówkę. Powoduje to zmianę jej kształtu oraz nieprawidłowe załamywanie się padających na nią promieni światła. Zjawisko takie określane jest jako astygmatyzm. Objawia się m.in. pogorszeniem ostrości widzenia, zniekształceniem obrazu i wrażeniem napięcia oczu. W przypadku gradówek astygmatyzm najczęściej ma charakter przemijający – objawy wzrokowe ustępują po zniknięciu guzka. Bywa jednak inaczej, jeśli nie zostanie podjęte odpowiednie postępowanie. Wówczas gradówka może być niebezpieczna dla zdrowia i prowadzić do trwałych powikłań.

Jakie mogą być przyczyny gradówki oka?

Za stan zapalny gruczołów Meiboma, skutkujący blokowaniem ich ujść i tworzeniem się złogów meibum, mogą odpowiadać rozmaite czynniki miejscowe i ogólne. Jako możliwe przyczyny powstawania gradówek wymienia się głównie:

• częste i długotrwałe korzystanie z komputerów i smartfonów – wpatrywanie się w takie urządzenia zwykle skutkuje ograniczoną częstością mrugania, przez co film łzowy staje się nadmiernie gęsty i blokuje gruczoły;
• zanieczyszczenia środowiskowe – drobinki pyłów, kurzu, smogu mogą osadzać się na brzegach powiek i przyczyniać się do zaczopowania gruczołów łojowych;
• alergeny – odpowiadają za podrażnienie, które sprzyja rozwojowi dysfunkcji gruczołów Meiboma;
• zakażenia pasożytnicze, głównie nużeńcem, często odpowiedzialne za zapalenie brzegów powiek;
• przebyte zapalenie bakteryjne powiek i spojówek, np. niewyleczone, ostre zapalenie gruczołu tarczkowego (jęczmień wewnętrzny);
• choroby układowe, np. łojotokowe zapalenie skóry, trądzik różowaty;
• zaburzenia gospodarki tłuszczowej (wysokie stężenie cholesterolu we krwi), wpływające na funkcjonowanie gruczołów Meiboma i skład filmu łzowego.

Co może pomóc przy gradówkach?

Przede wszystkim pamiętaj, że gradówek nie można wyciskać czy nakłuwać! Grozi to poważnym pogorszeniem stanu zdrowia, m.in. trwałym uszkodzeniem powieki i wtórnym zakażeniem. Oko z gradówką wymaga delikatnego postępowania.

W oczyszczeniu i udrożnieniu gruczołu Meiboma pomogą ciepłe okłady. Możesz zastosować np. maskę rozgrzewającą Blepha Eyebag®. Przyjemne ciepło upłynnia zalegającą wydzielinę. Po takim okładzie warto wykonać masaż gruczołów Meiboma. Powinien on być wykonywany wzdłuż gruczołów, w kierunku ich ujścia, czyli w stronę gałki ocznej. Jeśli więc gradówka jest na górnej powiece, przesuwaj palec od strony brwi ku dołowi, a jeśli na dolnej, to od dołu do góry. Po ciepłym okładzie i masażu przemyj oko. Do usunięcia wydzieliny i zanieczyszczeń możesz użyć chusteczek do oczu, takich jak Blephaclean® firmy Théa.

Pamiętaj też, że na czas leczenia gradówki najlepiej zrezygnować z makijażu i noszenia soczewek kontaktowych.