Gradówka na oku – jak powstaje, jak się jej pozbyć?

Jeśli zauważasz drobny guzek w obrębie powiek, może być to gradówka. Powstaje ona w wyniku zablokowania ujść gruczołów łojowych i gromadzenia się ich wydzieliny. Powodów takich zmian jest wiele, w tym te dotyczące naszego stylu życia i niewłaściwej higieny oczu. Jak dokładnie powstaje gradówka na oku, jak jej zapobiegać i jak ją leczyć?

Czym jest gradówka na oku?

Gradówka na oku (chalazion), inaczej torbiel gruczołu Meiboma, to rodzaj niewielkiego guzka, raczej bezbolesnego. Zmiana taka spowodowana jest zablokowaniem ujścia gruczołu Meiboma i gromadzeniem się w jego obrębie meibum, które z czasem gęstnieje i tworzy guzkowatą torbiel na brzegu powieki.

Jeśli z różnych przyczyn dochodzi do gęstnienia meibum lub dysfunkcji gruczołów Meiboma, wydzielina może nie uwalniać się prawidłowo na zewnątrz. To z kolei skutkuje rozwojem stanu zapalnego i pojawianiem się zgrubienia – gradówki na oku. 

Jakie są najczęstsze objawy gradówki?

Zazwyczaj pojawiają się guzki na powiece górnej, nad linią rzęs. Nieco rzadziej mamy do czynienia ze zmianami w dolnej części oka, chociaż i takie się zdarzają. Mogą one dotyczyć osób w każdym wieku. Najczęściej gradówka powstaje pojedynczo na jednym oku, ale możliwe są też zmiany mnogie, dotyczące kilku gruczołów Meiboma jednocześnie.

Niewielkie zmiany zwykle nie są bolesne, ale ze względu na ich lokalizację na wewnętrznej stronie powieki mogą być bardzo uciążliwe. Oto najczęstsze objawy gradówki:

• okrągłe, twarde uwypuklenie o średnicy od kilku do kilkunastu milimetrów;
• zmiana rosnąca stopniowo, w ciągu kilku czy kilkunastu dni;
• zaczerwienienie skóry (nie zawsze);
• obrzęk, zwłaszcza jeśli gradówka jest duża i towarzyszy jej zapalenie;
• wrażenie obecności ciała obcego w oku;
• niekiedy tkliwość przy dotyku;
• przekrwienie spojówki powiekowej (widoczne po wywinięciu powieki).

Ponieważ ujścia gruczołów Meiboma znajdują się tuż na brzegu powieki, gradówki mogą przysłaniać gałkę oczną i utrudniać prawidłowe widzenie. Jeśli narastają, mogą też drażnić i uciskać rogówkę. Powoduje to zmianę jej kształtu oraz nieprawidłowe załamywanie się padających na nią promieni światła. Zjawisko takie określane jest jako astygmatyzm. Objawia się m.in. pogorszeniem ostrości widzenia, zniekształceniem obrazu i wrażeniem napięcia oczu. W przypadku gradówek astygmatyzm najczęściej ma charakter przemijający – objawy wzrokowe ustępują po zniknięciu guzka. Bywa jednak inaczej, jeśli nie zostanie podjęte odpowiednie postępowanie. Wówczas gradówka może być niebezpieczna dla zdrowia i prowadzić do trwałych powikłań.

Jakie mogą być przyczyny gradówki oka?

Za stan zapalny gruczołów Meiboma, skutkujący blokowaniem ich ujść i tworzeniem się złogów meibum, mogą odpowiadać rozmaite czynniki miejscowe i ogólne. Jako możliwe przyczyny powstawania gradówek wymienia się głównie:

• częste i długotrwałe korzystanie z komputerów i smartfonów – wpatrywanie się w takie urządzenia zwykle skutkuje ograniczoną częstością mrugania, przez co film łzowy staje się nadmiernie gęsty i blokuje gruczoły;
• zanieczyszczenia środowiskowe – drobinki pyłów, kurzu, smogu mogą osadzać się na brzegach powiek i przyczyniać się do zaczopowania gruczołów łojowych;
• alergeny – odpowiadają za podrażnienie, które sprzyja rozwojowi dysfunkcji gruczołów Meiboma;
• zakażenia pasożytnicze, głównie nużeńcem, często odpowiedzialne za zapalenie brzegów powiek;
• przebyte zapalenie bakteryjne powiek i spojówek, np. niewyleczone, ostre zapalenie gruczołu tarczkowego (jęczmień wewnętrzny);
• choroby układowe, np. łojotokowe zapalenie skóry, trądzik różowaty;
• zaburzenia gospodarki tłuszczowej (wysokie stężenie cholesterolu we krwi), wpływające na funkcjonowanie gruczołów Meiboma i skład filmu łzowego.

Co może pomóc przy gradówkach?

Przede wszystkim pamiętaj, że gradówek nie można wyciskać czy nakłuwać! Grozi to poważnym pogorszeniem stanu zdrowia, m.in. trwałym uszkodzeniem powieki i wtórnym zakażeniem. Oko z gradówką wymaga delikatnego postępowania.

W oczyszczeniu i udrożnieniu gruczołu Meiboma pomogą ciepłe okłady. Możesz zastosować np. maskę rozgrzewającą Blepha Eyebag®. Przyjemne ciepło upłynnia zalegającą wydzielinę. Po takim okładzie warto wykonać masaż gruczołów Meiboma. Powinien on być wykonywany wzdłuż gruczołów, w kierunku ich ujścia, czyli w stronę gałki ocznej. Jeśli więc gradówka jest na górnej powiece, przesuwaj palec od strony brwi ku dołowi, a jeśli na dolnej, to od dołu do góry. Po ciepłym okładzie i masażu przemyj oko. Do usunięcia wydzieliny i zanieczyszczeń możesz użyć chusteczek do oczu, takich jak Blephaclean® firmy Théa.

Pamiętaj też, że na czas leczenia gradówki najlepiej zrezygnować z makijażu i noszenia soczewek kontaktowych.

Właściwa higiena i ochrona oka – jak zapobiegać gradówkom?

Rozwój gradówki na oku ma istotny związek z naszym stylem życia. Aby unikać nawrotów choroby, należy więc przestrzegać zasad higieny i dbać o narząd wzroku. Przede wszystkim:

• dbaj o nawilżanie oczu – osoby z zespołem suchego oka i cyfrowym zmęczeniem oczu są bardziej narażone na blokowanie gruczołów Meiboma i tym samym powstawanie gradówek na oku;
• unikaj dotykania oczu brudnymi rękami – w ten sposób przenosisz brud, bakterie i wirusy;
• regularnie oczyszczaj powieki – wybieraj łagodne, bezpieczne płyny i chusteczki do higieny brzegów powiek;
• dokładnie usuwaj makijaż i nigdy nie kładź się spać bez oczyszczenia twarzy i oczu;
• kontroluj wilgotność powietrza w pomieszczeniach, w których przebywasz najczęściej;
• zapoznaj się z prozdrowotnymi zasadami pracy przy komputerze.

Aby prawidłowo ustalić przyczynę gradówki lub stan chorobowy jej towarzyszący, konieczna może być konsultacja lekarska. Specjalista postawi diagnozę i zaleci odpowiednie leczenie, np. przy ZSO może przepisać stosowanie kropli na zespół suchego oka, takich jak THEALOZ® DUO firmy Théa.[1]

Źródła:

https://www.mp.pl/pacjent/okulistyka/chorobyoczu/chorobypowiekiukladulzowego/334925,gradowka-guzek-na-powiece-jak-powstaje-objawy-postepowanie-i-leczenie
https://www.mp.pl/pytania/pediatria/chapter/B25.QA.13.1.23.
https://podyplomie.pl/okulistyka/30668,farmakoterapia-bakteryjnych-schorzen-narzadu-wzroku
Zieliński T., Antoszewski B. "Rak gruczołów łojowych powiek – opis dwóch przypadków. Klinika Oczna, 2014, 116(2),127–129.

Oświadczenie:
Informacje zawarte w artykule mają charakter edukacyjny i informacyjny. Nie stanowią porady medycznej, diagnozy czy protokołu postępowania. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości należy skonsultować się z lekarzem.

BLEPHACLEAN®, wyrób medyczny, sterylne chusteczki nasączone płynem, przeznaczone do codziennej higieny powiek; wyrób może powodować pieczenie, uczucie swędzenia, zaczerwienienie lub obrzęk powiek, zaczerwienienie oczu, reakcje alergiczne; podmiot prowadzący reklamę: Théa Polska sp. z o.o., ul. Cicha 7, 00-353 Warszawa; producent: Laboratoires Théa.

 BLEPHA EYEBAG®, wyrób medyczny, maska rozgrzewająca na oczy do wielokrotnego użycia; wyrób może powodować podrażnienie, ból, zaczerwienienie oraz swędzenie oka i (lub) powieki; podmiot prowadzący reklamę: Théa Polska sp. z o.o., ul. Cicha 7, 00-353 Warszawa; producent: Laboratoires Théa.

THEALOZ® DUO, wyrób medyczny, krople do ochrony, regulacji stopnia uwodnienia i nawilżenia oczu w terapii zespołu suchego oka o przebiegu umiarkowanym do ciężkiego; rzadko możliwe łagodne podrażnienia i zaczerwienienie oczu, mogą wystąpić niepokojące objawy, takie jak pieczenie, kłucie, uczucie obcego ciała w oku i niewyraźne widzenie przez krótki czas; podmiot prowadzący reklamę: Théa Polska Sp. z o.o., ul. Cicha 7, 00-353 Warszawa; producent: Laboratoires Théa

Ostrzeżenie dotyczy wyrobów medycznych: BLEPHACLEAN®, BLEPHA EYEBAG®, THEALOZ® DUO.

To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą.