GIS ostrzega przed niewidocznym zagrożeniem w domach. Jest pilny komunikat
- Radon to naturalny gaz promieniotwórczy, którego nie można wykryć za pomocą wzroku, węchu ani smaku.
- Może przenikać do mieszkań i domów przez szczeliny w fundamentach, podłogach oraz instalacjach.
- Długotrwałe narażenie na podwyższone stężenie radonu zwiększa ryzyko zachorowania na raka płuc.
- Poziom odniesienia w Polsce wynosi 300 Bq/m³ średniorocznego stężenia radonu w pomieszczeniach.
- GIS zaleca wykonywanie pomiarów w sezonie grzewczym, od października do marca, oraz stosowanie odpowiedniej wentylacji i zabezpieczeń budynków.
GIS ostrzega przed radonem. Niewidoczny gaz może gromadzić się w mieszkaniach
Główny Inspektorat Sanitarny opublikował komunikat dotyczący zagrożeń związanych z obecnością radonu w budynkach mieszkalnych i miejscach pracy. Okazją jest Europejski Dzień Radonu, obchodzony corocznie 7 listopada, w rocznicę urodzin Marii Skłodowskiej-Curie. Święto ustanowiono w 2015 roku z inicjatywy Europejskiego Stowarzyszenia Radonowego.
Jak wyjaśnia GIS, radon jest naturalnie występującym gazem szlachetnym, powstającym w wyniku przemian promieniotwórczych pierwiastków obecnych w skorupie ziemskiej. Gaz ten występuje między innymi w gruncie, wodzie i powietrzu. Powstaje podczas rozpadu radu, który jest produktem przemian uranu.
Największy problem polega na tym, że obecności radonu nie można stwierdzić za pomocą ludzkich zmysłów. Gaz jest bezbarwny, bezwonny i pozbawiony smaku. Może przedostawać się z podłoża do budynków, a następnie gromadzić się w zamkniętych pomieszczeniach.
Radon zwiększa ryzyko raka płuc. Eksperci wskazują na długotrwałe narażenie
Według Głównego Inspektoratu Sanitarnego zagrożenie związane z radonem wynika przede wszystkim z długotrwałego przebywania w pomieszczeniach, w których jego stężenie jest podwyższone. Badania naukowe wykazały związek pomiędzy narażeniem na radon a zwiększonym ryzykiem zachorowania na raka płuc.
Państwowa Agencja Atomistyki wyjaśnia, że szczególnie niebezpieczne są promieniotwórcze produkty rozpadu radonu. Mogą one przedostawać się do układu oddechowego, gdzie emitowane promieniowanie jonizujące oddziałuje na tkanki.
Nie oznacza to jednak, że każda obecność radonu w mieszkaniu prowadzi do choroby. Znaczenie mają przede wszystkim jego stężenie oraz czas narażenia. Dlatego instytucje odpowiedzialne za bezpieczeństwo radiologiczne zachęcają do wykonywania pomiarów i ograniczania stężenia gazu tam, gdzie jest ono podwyższone.
Jak radon dostaje się do domu? GIS wymienia najczęstsze przyczyny
Radon może przedostawać się do wnętrza budynku przede wszystkim z gruntu, na którym został on wybudowany. Jak informuje GIS, gaz przenika między innymi przez pęknięcia w fundamentach i podłogach, nieszczelności wokół rur oraz połączenia elementów konstrukcyjnych.
Źródłem radonu mogą być również niektóre materiały budowlane zawierające naturalnie występujące pierwiastki promieniotwórcze. Na jego stężenie wpływają konstrukcja budynku, sposób wentylacji oraz warunki atmosferyczne. Szczególną uwagę warto zwrócić na pomieszczenia mające bezpośredni kontakt z gruntem, takie jak piwnice i najniższe kondygnacje budynków.
Nie oznacza to jednak, że mieszkania na wyższych piętrach są całkowicie wolne od radonu.
Jak ograniczyć stężenie radonu? Sanepid podaje sposoby
Główny Inspektorat Sanitarny wskazuje kilka rozwiązań, które mogą pomóc w ograniczeniu stężenia radonu w istniejących budynkach.
Jednym z najprostszych jest regularne wietrzenie pomieszczeń. Wymiana powietrza może zmniejszać stężenie gazu, choć przy dużym napływie radonu z gruntu samo otwieranie okien może okazać się niewystarczające. Kolejnym działaniem jest uszczelnianie pęknięć w fundamentach, podłogach i ścianach, a także miejsc, przez które do budynku wchodzą instalacje. GIS zaleca również poprawę wentylacji, w tym stosowanie mechanicznych systemów nawiewno-wywiewnych.
W przypadku budynków, w których stężenie radonu pozostaje wysokie, konieczne mogą być bardziej zaawansowane rozwiązania techniczne. Jednym z nich jest tak zwana studnia radonowa, czyli instalacja umożliwiająca odprowadzanie powietrza zawierającego radon spod budynku, zanim gaz przedostanie się do pomieszczeń. Innym rozwiązaniem jest wentylacja przestrzeni podpodłogowej lub zastosowanie systemów wytwarzających podciśnienie pod fundamentami.
GIS wskazuje, że szczególnie skuteczna może być tak zwana depresja podpodłogowa, pozwalająca usuwać radon z gruntu pod budynkiem.
Dobór metody powinien zależeć od wyników pomiarów i konstrukcji konkretnego obiektu.
300 Bq/m³. Co oznacza ten poziom?
W Polsce poziom odniesienia dla średniorocznego stężenia radonu w powietrzu wewnątrz pomieszczeń wynosi 300 bekereli na metr sześcienny (Bq/m³). Bekerel jest jednostką aktywności promieniotwórczej. Jeden bekerel oznacza jeden rozpad promieniotwórczy w ciągu sekundy.
Wartość 300 Bq/m³ nie stanowi granicy, poniżej której radon jest całkowicie nieszkodliwy. Jest poziomem odniesienia wykorzystywanym w systemie ochrony radiologicznej do oceny narażenia i planowania działań ograniczających ryzyko. Jak informuje GIS, Główny Inspektor Sanitarny identyfikuje obszary, na których średnioroczne stężenie radonu może przekraczać ten poziom w znacznej liczbie budynków.
Inspekcja sanitarna nadzoruje również przestrzeganie przepisów dotyczących ochrony pracowników przed narażeniem na radon.
Kiedy najlepiej sprawdzić stężenie radonu w mieszkaniu?
GIS zaleca, aby pomiary średniorocznego stężenia radonu wykonywać w sezonie grzewczym, od października do marca. W tym okresie warunki wentylacyjne oraz różnice temperatur mogą sprzyjać gromadzeniu się gazu w pomieszczeniach.
Warto pamiętać, że stężenie radonu zmienia się w czasie. Jednorazowy, krótki pomiar nie zawsze pozwala wiarygodnie ocenić długoterminowe narażenie. Dlatego istotne jest stosowanie odpowiednich metod pomiarowych oraz właściwa interpretacja uzyskanych wyników.
Informacje o laboratoriach posiadających akredytację do wykonywania takich badań można znaleźć na stronie Polskiego Centrum Akredytacji. Z kolei osoby poszukujące informacji o zagrożeniach związanych z radonem mogą zwrócić się do właściwej stacji sanitarno-epidemiologicznej.
Państwowa Agencja Atomistyki przypomina o kampanii „Poznaj Radon”
Do obchodów Europejskiego Dnia Radonu włączyła się również Państwowa Agencja Atomistyki. W komunikacie z 6 listopada 2026 roku PAA przypomniała o kampanii edukacyjnej „Poznaj Radon”, której celem jest zwiększanie świadomości zagrożeń związanych z tym gazem. Agencja udostępnia materiały dotyczące źródeł radonu, metod pomiaru oraz rozwiązań technicznych ograniczających jego przenikanie do budynków. Eksperci podkreślają, że radon jest naturalnym składnikiem środowiska, ale jego podwyższone stężenie w pomieszczeniach może stanowić zagrożenie dla zdrowia.
Najważniejsze znaczenie mają więc świadomość problemu, wykonywanie odpowiednich pomiarów oraz podejmowanie działań ograniczających narażenie.
W butelce wody może być szkło. GIS wydał ostrzeżenie
Niemcy chcą zatrzymać polską ropę. Teraz mają wsparcie z Polski
Potężna operacja na Bałtyku. Ujawniono, ile kosztuje każdy dzień pracy giganta
Ogromne złoża na Bałtyku. Rusza kolejny odwiert. Niemcy już protestują
Polska ropa nie daje Niemcom spokoju. Szykują kolejny ruch
