Wykładała gender studies i głosiła feminizm. Dziś rozlicza się z ideologiami, których nauczała — premiera „Zderzenia” w Warszawie

W dyskusji wokół książki wezmą udział: Aleksandra Gajek, analityk Centrum Życia i Rodziny; Agnieszka Marianowicz-Szczygieł, psycholog, dziennikarka i działaczka społeczna, współzałożycielka i wiceprezes fundacji Instytut „Ona i On”, członek Zarządu Głównego Stowarzyszenia Psychologów Chrześcijańskich; Grzegorz Górny, reportażysta, prezes Fundacji Polska Wielki Projekt; oraz Paweł Chmielewski, dziennikarz i publicysta portalu PCh24.pl. Spotkanie poprowadzi mec. Rafał Dorosiński, adwokat, członek Zarządu Instytutu Ordo Iuris i redaktor polskiego wydania książki.

Świadectwo od środka, nie pamflet

„Zderzenie” nie jest polemicznym pamfletem, lecz czymś znacznie rzadszym: rekonstrukcją rodowodu teorii gender napisaną przez osobę, która sama przez lata tę teorię wykładała i w nią wierzyła. Książkę otwiera scena z wiosny 2015 roku, gdy autorka prowadziła na chrześcijańskim uniwersytecie kurs teorii gender i uświadomiła sobie, że naucza czegoś wewnętrznie sprzecznego.

W dziewięciu rozdziałach — od „Heretyczki” po „Dar” — Favale prowadzi czytelnika od Księgi Rodzaju przez kolejne fale feminizmu aż do dzisiejszego „paradygmatu gender”. Punktem zwrotnym jest u niej Simone de Beauvoir i wprowadzone przez nią rozróżnienie między płcią biologiczną a kulturową, które z czasem stało się otwartym rozdzieleniem, wbijając klin między „kobiecość” a „żeńskość”. Autorka opisuje też mechanizm, który nazywa „skapującą teorią gender”: drogę, jaką abstrakcyjne koncepcje akademickie przebywają od uniwersyteckich seminariów do działów kadr, gabinetów lekarskich i szkolnych regulaminów.

Najbardziej odkrywczy jest rozdział „Kontrola”. Autorka pokazuje, że rewolucji pojęciowej towarzyszyła rewolucja technologiczna: ta sama zdolność syntetyzowania hormonów płciowych, która dała pigułkę antykoncepcyjną, stoi dziś za stosowaniem hormonów płci przeciwnej w tzw. tranzycji płciowej. Stąd jej niewygodne pytanie: dlaczego dziwimy się rodzicom godzącym się na podawanie dzieciom syntetycznych hormonów, jeśli nastoletnim córkom podajemy je od dziesięcioleci?

Favale nie ucieka od twardych danych — pisze o blokerach dojrzewania, o gwałtownym wzroście liczby przypadków dysforii płciowej wśród nastolatek, o sprawie Keiry Bell przeciwko klinice Tavistock. Równie stanowczo odrzuca jednak odruch przeciwny: powrót do sztywnych stereotypów płciowych, w którym widzi drugą stronę tego samego błędu. Alternatywę buduje na myśli Edyty Stein i teologii ciała Jana Pawła II — autorach szczególnie bliskich polskiemu czytelnikowi.

Kulminacją książki jest teza sformułowana z pełną świadomością jej ostrości: „Paradygmat gender jest diaboliczny w dosłownym sensie” — od greckiego słowa oznaczającego rozdzielanie, w przeciwieństwie do symbolicznego paradygmatu Księgi Rodzaju, który zespala. Wniosek jest przy tym zaskakująco pogodny: „Ciało jest darem. Takie jest zdanie chrześcijaństwa”.

Autorka jest z wykształcenia literaturoznawcą i widać to na każdej stronie: analizę prowadzi językiem obrazowym, wolnym od akademickiego żargonu, przeplatanym własną biografią. Dzięki temu „Zderzenie” czyta się jak opowieść, a nie jak wykład — dlatego trafi zarówno do rodziców, nauczycieli, psychologów i duszpasterzy, jak i do czytelników niewierzących, dla których pozostaje przede wszystkim wywodem opartym na rzeczywistości. Dla polskiego odbiorcy jest przy tym lekturą wyprzedzającą: opisuje procesy, które w Stanach Zjednoczonych są już mocno zaawansowane, a w Polsce dopiero nabierają rozpędu.

O autorce

Dr Abigail Favale przez kilkanaście lat zajmowała się gender studies na uniwersytetach amerykańskich i szkockich. Ukończyła studia magisterskie z zakresu „Women, Writing and Gender” oraz doktorat z teorii feministycznej na University of St Andrews, a od 2010 do 2016 roku wykładała teorię gender — jako feministka i postmodernistka. Wydana w 2013 roku pod jej panieńskim nazwiskiem książka „Irigaray, Incarnation and Contemporary Women’s Fiction”, w której teorię francuskiej filozofki Luce Irigaray zastosowała do współczesnej prozy kobiet, zdobyła doroczną nagrodę książkową Feminist and Women’s Studies Association. Jednak podczas Wigilii Paschalnej 2014 roku została przyjęta do Kościoła katolickiego, a drogę do wiary opisała w autobiograficznej książce „Into the Deep”. Dziś wykłada w McGrath Institute for Church Life na katolickim Uniwersytecie Notre Dame w Stanach Zjednoczonych.

Informacje praktyczne

Termin: 15 września 2026 roku, godz. 18.00.

Miejsce: Klub Stańczyka, ul. Piękna 28/34, lok. uż. 4, Warszawa.

Wstęp bezpłatny po rejestracji poprzez formularz na stronie klubstanczyka.pl.

Książkę można zamówić na stronie zderzeniezgender.pl w promocyjnej cenie 40 zł zamiast 50 zł; promocja obowiązuje do dnia premiery, a podczas spotkania będzie ostatnia możliwość zakupu w tej cenie.

Patronami medialnymi wydarzenia są „Tygodnik Do Rzeczy”, DoRzeczy.pl, Tysol.pl, Opoka.org.pl, Fronda.pl, PCh24.pl, wPolityce.pl, „Tygodnik Sieci” oraz wPolsce24.