Wybuch superwulkanu sprzed 74 tys. lat niemal zgładził ludzkość

Odkrycie w Etiopii zmienia spojrzenie na przeszłość

Na stanowisku archeologicznym Shinfa-Metema 1 w północno-zachodniej Etiopii naukowcy znaleźli bogaty zbiór narzędzi, kości oraz śladów kontrolowanego użycia ognia. Znaleziska pochodzą sprzed około 74 tys. lat, czyli z okresu supererupcji wulkanu Toba – jednej z największych w historii Ziemi.

Badania prowadzone przez antropologa Johna Kappelmana z Uniwersytetu Teksańskiego w Austin wskazują, że ludzie przetrwali katastrofę dzięki szybkiemu dostosowaniu się do nowych warunków.

Czytaj również

W Fezie runęły dwa budynki. Rośnie liczba ofiar

Katastrofa samolotu w Rosji

Katastrofa śmigłowca pod Rzeszowem. Zginęli znani biznesmeni

Śmigłowiec spadł w lesie i stanął w płomieniach. Trwa akcja służb

Potężne trzęsienie ziemi w Afganistanie. Są ofiary śmiertelne, setki rannych

Putin przyznał się do zestrzelenia cywilnego samolotu

Gwałtowna zmiana klimatu po erupcji

Analizy mikroskopijnych fragmentów szkła wulkanicznego oraz skorupek jaj strusich wykazały, że po erupcji nastąpił nagły wzrost suszy. Zmiana była bardzo szybka i mogła nastąpić nawet w ciągu jednego sezonu.

W takich warunkach ludzie musieli natychmiast zmienić sposób zdobywania pożywienia. Przed erupcją dieta obejmowała głównie zwierzęta lądowe, takie jak antylopy czy małpy, a także ryby i drobne zwierzęta. Po zmianie klimatu udział ryb wzrósł z 14 do 52 proc., a znaczenie zwierząt lądowych wyraźnie spadło.

Nowe techniki i narzędzia przetrwania

Ślady cięć i przypaleń na kościach wskazują, że żywność przygotowywano na miejscu przy użyciu ognia. Zmieniły się również narzędzia. Wśród znalezisk znajdują się niewielkie, trójkątne ostrza kamienne, które mogły pełnić funkcję grotów strzał.

Broń dystansowa umożliwiała skuteczniejsze polowanie na mniejsze i szybsze zwierzęta, które stały się ważnym źródłem pożywienia. Badacze sugerują, że zaawansowane techniki łowieckie mogły pojawić się wcześniej, niż dotąd sądzono, jako odpowiedź na kryzys.

Rzeki jako droga przetrwania

Kluczową rolę odegrały rzeki. W warunkach suszy nie znikają one całkowicie, lecz dzielą się na mniejsze zbiorniki wodne, przyciągające zwierzęta i ludzi.

Wokół takich miejsc łatwiej było zdobyć pożywienie, szczególnie ryby. Gdy zasoby się wyczerpywały, ludzie przemieszczali się dalej – od jednego zbiornika do kolejnego. W ten sposób powstawały naturalne szlaki migracyjne.

Nowe badania pokazują, że migracje nie odbywały się wyłącznie w okresach wilgotnych. Susza również mogła zmuszać ludzi do przemieszczania się w poszukiwaniu wody i jedzenia.

Erupcja nie była końcem świata

Zmienia się także ocena samej katastrofy. W przeszłości uważano ją za wydarzenie, które niemal doprowadziło do wyginięcia ludzkości.

Obecnie coraz więcej badań wskazuje, że jej skutki były zróżnicowane regionalnie. Na przykład w rejonie jeziora Malawi nie znaleziono dowodów na wystąpienie tzw. wulkanicznej zimy.

Znaleziska z Etiopii wpisują się w ten bardziej złożony obraz. Katastrofa była poważna, ale nie wszędzie równie niszcząca. Naukowcy podkreślają, że kluczowe dla przetrwania były elastyczność, zdolność adaptacji i gotowość do ciągłego przemieszczania się.