Polski przedsiębiorca, twórca DeePL, krytykowany w Niemczech

DeepL, jedna z nadziei europejskiej sztucznej inteligencji, od lat budzi podziw na całym świecie. Formalnie niemiecka firma z Kolonii, specjalizująca się w tłumaczeniach opartych na sieciach neuronowych, regularnie pokonuje giganta Google Translate pod względem jakości i naturalności przekładu. Założyciel i CEO, Jarosław Kutyłowski jest teraz w Niemczech krytykowany za "amerykanizację" firmy.

Polak urodzony w 1983 roku, stał się symbolem sukcesu transgranicznego: od kodowania w dzieciństwie w Polsce, przez doktorat z informatyki w Niemczech, po stworzenie globalnego unicorna (start-upu, który przekroczył wartość miliarda dolarów - przyp. red.) wartego miliardy dolarów. Jeszcze niedawno DeepL jawił się jako przykład „reńskiego spokoju” połączonego z niemiecką precyzją i polską determinacją. Dziś jednak firma znajduje się w centrum kontrowersji. Niemieccy pracownicy mówią niemieckim mediom o współpracy swojego polskiego szefa z amerykańskimi menedżerami, wprowadzanie kultury pracy rodem z Doliny Krzemowej oraz przygotowania do giełdowego debiutu na amerykańskiej giełdzie.

DeePL - Polak buduje firmę w Niemczech

Jarosław Kutyłowski to postać, która mogłaby być bohaterem książki o sukcesie polskiego biznesu w niemieckim sektorze technologii. Urodzony w Polsce w 1983 roku, już jako dziesięciolatek zaczął kodować. Studiował informatykę, specjalizując się w matematyce i uczeniu maszynowym. Doktorat obronił w zakresie nauk komputerowych. Przed DeepL pracował jako Chief Technology Officer w Linguee – serwisie do wyszukiwania tłumaczeń, założonym w 2007 roku przez Gereona Frahlinga. Linguee stało się kluczowym fundamentem dla DeepL. W 2017 roku Kutyłowski przekształcił firmę w DeepL, wykorzystując ogromną bazę danych Linguee do treningu zaawansowanych sieci neuronowych. „Be bold, move fast” (ang. „Bądź odważny, działaj szybko” - przyp. red.) – to jego motto, które od początku towarzyszyło wizji stworzenia nie tylko narzędzia tłumaczeniowego, ale globalnego lidera AI.

DeepL wystartował skromnie w Kolonii-Ehrenfeld, ale szybko zyskał światowy rozgłos. Już w pierwszych testach błyskawicznie pokonał konkurencję. Tłumaczenia były bardziej naturalne, kontekstowe i mniej „robotyczne” niż te oferowane przez Google czy Microsoft. Firma rosła lawinowo. W 2023 roku osiągnęła status unicorna z wyceną miliarda dolarów. W połowie 2024 roku pozyskała 320 milionów dolarów w rundzie finansowania prowadzonej przez amerykańskie fundusze venture capital (fundusze kapitału wysokiego ryzyka inwestowany w innowacyjne, młode firmy (startupy) o dużym potencjale wzrostu, w zamian za udziały lub akcje - przyp. red.) – Index Ventures i IVP – co podbiło wycenę do dwóch miliardów dolarów. Inwestorzy tacy jak Benchmark, IVP czy Index Ventures widzieli w DeepL europejską odpowiedź na ChatGPT i inne narzędzia generatywnego AI. Dziś firma zatrudnia ponad 1000 osób, niektórzy szacują nawet 1500, oferuje nie tylko DeepL Translate, ale także DeepL Pro dla firm, DeepL Write (asystent pisania), tłumaczenia głosowe oraz eksperymentalne AI agents. Ich klienci to np. Deutsche Bahn, uniwersytety, korporacje i instytucje publiczne. DeepL stał się nieodzownym narzędziem w globalnej komunikacji, szczególnie w sektorach wymagających precyzji – prawniczym, medycznym czy technicznym

Kontrowersje wokół firmy

Sukces finansowy na papierze wygląda imponująco. W 2022 roku przychody wyniosły około 54 milionów euro to niemal podwojenie w stosunku do poprzedniego roku. Wewnętrzne prognozy z listopada 2024 roku zakładają wzrost do niemal 338 milionów euro do końca 2026 roku. Jednak za tymi liczbami kryje się druga strona medalu, którą opisała gazeta „Handelsblatt”. Firma planuje operować z ujemnym wynikiem operacyjnym (EBIT) co najmniej do 2027 roku. Oznacza to świadome akceptowanie wielomilionowych strat przez kolejne lata w imię agresywnego inwestowania w rozwój i skalowanie. Co więcej, DeepL od 2022 roku nie publikuje wymaganych prawem bilansów za 2023 i 2024 rok co budzi pytania o transparentność. Creditreform podkreśla, że spółka nie wywiązuje się z obowiązku publikacyjnego. Wewnętrzny plan finansowy zakłada także gwałtowny skok „Total Cash Flow” w 2026 roku, którego źródła mają nie być są transparentne.

"DeepL podobno planuje debiut giełdowy. Jednak śledztwo przeprowadzone przez Handelsblatt ujawnia wątpliwe prognozy finansowe i wewnętrzne konflikty kulturowe. Czy startup ma przyszłość?" - pisze Jan Lutz w artykule "Wątpliwe dane biznesowe kandydatów na stanowisko w dziedzinie sztucznej inteligencji w Niemczech".

DeepL polem bitwy niemiecko - amerykańskiej

To właśnie te plany finansowe i strategiczne stały się zarzewiem konfliktu. Według doniesień „Handelsblatt” oraz „Trading-house.net”, DeepL aktywnie przygotowuje się do debiutu giełdowego. Najprawdopodobniej na amerykańskiej giełdzie w 2026 roku, z potencjalną wyceną nawet pięciu miliardów dolarów - jak podaje Bloomberg. Aby przygotować firmę do wejścia na Wall Street, w 2025 roku spółka zaciągnęła duży kredyt „Senior Term Loan” (uprzywilejowany kredyt terminowy - przyp. red.) w wysokości 75 milionów dolarów. Kluczowa była zmiana na stanowisku CFO niemiecki menedżer Markus Harder został zastąpiony, ponieważ, jak twierdzą źródła w kręgach biznesowych, brakowało mu doświadczenia w procedurach giełdowych i standardach US GAAP (ang. Generally Accepted Accounting Principles - to zbiór fundamentalnych standardów rachunkowości, zasad i procedur stosowanych w Stanach Zjednoczonych - przyp. red.). Tymczasowo funkcję pełni Brytyjczyk Peter McDougall, który wcześniej brał udział w debiucie giełdowym amerykańskiej spółki Sprinklr w Nowym Jorku. To nie jedyna zmiana. Od połowy 2023 roku do zarządu napływają menedżerowie z doświadczeniem w amerykańskich gigantach: David Parry-Jones (były Chief Revenue Officer, wcześniej Microsoft i Salesforce), Sally Sourbron (Chief People Officer) czy Helen Wey (odpowiedzialna za finanse, z doświadczeniem w Goldman Sachs, Microsoft i Salesforce).

Właśnie ta „amerykanizacja” zarządzania stała się główną przyczyną krytyki. Dawna niemiecka kultura korporacyjna firmy została zastąpiona przez amerykański model funkcjonowania. Niemcy opisują to jako koniec „miłego DeepL”. Na platformie Kununu pojawiają się anonimowe opinie: „Silicon-Valley-Bros niszczą kulturę i wartości, które kiedyś czyniły z firmy dobre miejsce pracy”. Byli pracownicy sprzedaży mówią o ciągłej presji na wyniki i „prezentowanie liczb” dla inwestorów. Topowi performerzy nagradzani są ekskluzywnymi wyjazdami, co rodzi wewnętrzne spory szczególnie w kontekście niemieckiego modelu z radą zakładową (Betriebsrat). Jeden z byłych menedżerów stwierdził wprost: „Ludzie czują się oszukani”. Wewnętrzne ankiety wśród pracowników wypadły katastrofalnie dla zespołu zarządzającego, choć DeepL odrzuca te wyniki jako „jednostronne”.

Zmiana modelu zarządzania

Według „Handelsblatt”, w drugiej połowie 2024 roku doszło do poważnych sporów między niemieckimi a anglo-amerykańskimi ekspertami ds. finansów – różnice w metrykach (przychody, cash flow, EBIT) miały doprowadzić do „rzezi” w drugim poziomie zarządzania finansami. Amerykańscy menedżerowie wprowadzili twarde wewnętrzne współzawodnictwo, typowe dla Doliny Krzemowej, ale obce wielu niemieckim specjalistom przyzwyczajonym do bardziej zrównoważonego podejścia. Kutyłowski broni tych zmian. Twierdzi, że „nowy personel i nowe struktury są typowe dla szybko rosnących startupów”. Podkreśla, że rotacja pracowników przeprowadzana jest „bardzo komfortowo poniżej branżowej średniej”, a firma nadal ma szansę, by „Niemcy i Europa odegrały wiodącą rolę w dziedzinie AI”. „Nie jest jeszcze za późno” – powtarza.

Jednak krytycy uważają, że to fundamentalna zmiana paradygmatu: z europejskiego modelu opartego na jakości i długoterminowym rozwoju, na amerykański model „grow or die” (ang. „rośnij albo giń” - przyp. red.), zdominowany przez oczekiwania inwestorów z Wall Street. Plany IPO (ang. Initial Public Offering - pierwsza oferta publiczna, to proces, w którym prywatna firma po raz pierwszy oferuje swoje akcje szerokiemu gronu inwestorów i debiutuje na giełdzie w USA - przyp. red.) wymagają bowiem dostosowania do tamtejszych standardów raportowania, agresywnego marketingu i ciągłego pokazywania wzrostu – nawet kosztem bieżącej rentowności. Golem.de potwierdza, że DeepL świadomie planuje straty przez wiele lat, co jest strategią typową dla amerykańskich firm technologicznych, ale budzi wątpliwości w niemieckim kontekście regulacyjnym i kulturowym.

Genialny Polak sprzeda firmę do USA?

Przyszłość firmy pozostaje otwarta. Bloomberg donosił pod koniec 2025 roku o możliwym IPO w 2026 roku. Alternatywy to sprzedaż strategicznemu graczowi z Doliny Krzemowej lub private equity ( ang. kapitał prywatny- to forma inwestowania, w której fundusze lokują środki w prywatne spółki nienotowane na giełdzie - przyp. red.). Wewnętrzne napięcia pokazują, jak trudna jest droga od startupu do globalnego lidera na konkurencyjnym rynku. Polski założyciel, który kiedyś symbolizował sukces transatlantycki, dziś jest oskarżany o zbyt daleko idące zbliżenie z amerykańskim modelem biznesowym.

[Autor, Aleksandra Fedorska jest dziennikarką Tysol.pl oraz licznych polskich i niemieckich mediów]

[Tytuł, lead, sekcja "Co musisz wiedzieć", "Jakie to ma znaczenie dla rozwoju sektora AI w Europie", a także niektóre śródtytuły od Redakcji]

Jakie to ma znaczenie dla rozwoju sektora AI w Europie

• Spór wokół DeepL pokazuje napięcie między europejskim a amerykańskim modelem prowadzenia firm technologicznych – bardziej zrównoważonym a nastawionym na szybki wzrost i ekspansję.
• Rosnąca rola amerykańskiego kapitału i kadry zarządzającej w europejskich spółkach AI może wpływać na kierunek ich rozwoju i sposób podejmowania decyzji biznesowych.
• Przypadek DeepL wskazuje, że aby skutecznie konkurować globalnie, europejskie firmy AI mogą być zmuszone do przyjmowania bardziej agresywnych strategii wzrostu i ekspansji na rynki zagraniczne.

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Kim jest Jarosław Kutyłowski? To polski informatyk i przedsiębiorca, założyciel oraz CEO DeepL – jednej z najbardziej zaawansowanych firm zajmujących się tłumaczeniami opartymi na sztucznej inteligencji.

Czym jest DeepL i dlaczego jest ważny? DeepL to narzędzie do tłumaczeń wykorzystujące sieci neuronowe, uznawane za jedno z najdokładniejszych na świecie. Firma jest często wskazywana jako europejski konkurent dla globalnych gigantów technologicznych.

Na czym polega krytyka wobec firmy w Niemczech? Część pracowników i mediów zarzuca kierownictwu wprowadzanie stylu zarządzania wzorowanego na amerykańskich firmach technologicznych, co wiąże się z większą presją na wyniki i zmianą kultury pracy.

Dlaczego mówi się o „amerykanizacji” DeepL? Chodzi o rosnącą rolę menedżerów z doświadczeniem w USA, przygotowania do debiutu giełdowego na amerykańskim rynku oraz większe nastawienie na szybki wzrost i ekspansję.

Czy DeepL planuje wejście na giełdę? Według doniesień medialnych firma przygotowuje się do debiutu giełdowego, który może nastąpić w najbliższych latach, prawdopodobnie w Stanach Zjednoczonych.

Dlaczego firma może notować straty mimo dużej wyceny? To typowa strategia w sektorze technologicznym – firmy inwestują duże środki w rozwój i zdobywanie rynku, odkładając osiągnięcie zysków na późniejszy etap.

Jakie znaczenie ma ten spór dla rynku AI? Pokazuje, jak trudne jest pogodzenie różnych modeli zarządzania i rozwoju w globalnych firmach technologicznych oraz jak duża jest konkurencja w sektorze sztucznej inteligencji.