Co musisz wiedzieć
- Za butelki i puszki zapłacimy więcej - odzysk pieniędzy tylko po oddaniu opakowań
- Producenci już kombinują, jak obejść nowe przepisy
- Samorządy ostrzegają: stracimy miliardy, a ceny śmieci znów pójdą w górę
Kaucja za plastik i puszki - nowy obowiązek dla wszystkich
Od października do ceny napojów w plastikowych butelkach i puszkach doliczana jest dodatkowa opłata - kaucja. Aby odzyskać pieniądze, trzeba oddać puste opakowania do specjalnych punktów zbiórki lub butelkomatów.
System ten ma wspierać recykling i ochronę środowiska, jednak w praktyce oznacza więcej obowiązków i nowych kosztów dla konsumentów.
Od 1 stycznia 2026 r. nowa kaucja
Od 1 stycznia 2026 r. system kaucyjny obejmie również produkty sprzedawane w szklanych butelkach o pojemności do 1,5 litra. Oznacza to, że kupując soki czy alkohol w tego typu opakowaniach, konsumenci zapłacą dodatkową złotówkę kaucji, którą będzie można odzyskać po zwrocie butelki. Tym samym kaucja za szklane butelki będzie dwukrotnie wyższa niż za plastikowe butelki.
W praktyce większość szklanych opakowań dostępnych na rynku zostanie objęta tą opłatą, ponieważ butelki większe niż 1,5 litra należą do rzadkości. Zgodnie z założeniami reformy, jeden wspólny system butelkomatów ma obsługiwać zarówno szkło, plastik, jak i puszki aluminiowe.
Butelkomaty? Na razie tylko w teorii
Choć przepisy już obowiązują, w praktyce w sklepach próżno szukać automatów i oznaczonych butelek. Rząd przewidział bowiem okres przejściowy - do końca 2025 roku. Oznacza to, że:
-
za opakowania bez oznaczenia systemu kaucyjnego nie zapłacimy dodatkowo,
-
nie otrzymamy też zwrotu kaucji po ich oddaniu.
Ten czas ma pozwolić producentom i handlowcom dostosować się do nowych przepisów. Gdyby zmiany wprowadzono z dnia na dzień, tysiące produktów musiałyby zostać zutylizowane - a to byłoby sprzeczne z deklarowaną ideą ekologii.
Ile wynosi kaucja i jak ją odzyskać?
Na każdym objętym systemem opakowaniu znajdzie się symbol kaucji oraz informacja o jej wysokości. W wielu sklepach pieniądze będzie można odzyskać w formie bonu na zakupy, ale klient ma też prawo żądać gotówki. Co ważne - paragon nie będzie potrzebny.
Producenci kombinują - absurdy systemu kaucyjnego
Wprowadzenie nowych przepisów nie spotkało się z entuzjazmem producentów. Na rynku pojawiły się m.in. butelki wody o pojemności powyżej 3 litrów czy napoje w kartonach zamiast w plastiku.
Kaufland zareagował natychmiast - wycofał ze sprzedaży popularną Ustroniankę w butelce 3,001 litra, uznaną za próbę obejścia przepisów. Decyzja wywołała jednak kontrowersje - skoro prawo dopuszcza takie produkty, dlaczego sklep usuwa je z półek?
Samorządy biją na alarm: zyski dla koncernów, straty dla gmin
Według Izby Branży Komunalnej nowy system nie ma nic wspólnego z ekologią - to czysty transfer pieniędzy z samorządów do prywatnych korporacji.
To właśnie puszki i butelki PET stanowią najbardziej wartościowy surowiec w systemie odpadów. Teraz trafią do prywatnych spółek, a nie do gmin. IBK szacuje, że samorządy mogą stracić nawet 6,6 miliarda złotych w ciągu najbliższej dekady.
Wyższe rachunki za śmieci i miliardowe koszty
Instalacje przetwarzające odpady, które budowano przez lata, mogą zostać pozbawione części surowców. W efekcie wzrosną koszty ich działania, a mieszkańcy zapłacą więcej za wywóz śmieci. Całkowite koszty wdrożenia systemu w Polsce mają wynieść aż 37 miliardów złotych w ciągu 10 lat - i to również z kieszeni podatników.
Kto naprawdę zyska na systemie?
Najwięcej zarobią prywatne koncerny - to do nich trafią zarówno odpady, jak i pieniądze z nieodebranych kaucji. Wśród beneficjentów są giganci rynku napojów, tacy jak Nestlé, Red Bull czy PepsiCo.
