NIK alarmuje ws. Wojsk Obrony Terytorialnej. Zaleca pilne zmiany

Kontrola NIK ws. WOT

Najwyższa Izba Kontroli przeprowadziła kontrolę dotyczącą osiągnięcia przez WOT zdolności do realizacji zadań w latach 2023-2025. Jak przekazano w opublikowanym w środę komunikacie, kontrola wykazała „szereg nieprawidłowości w zakresie przygotowania i funkcjonowania WOT”.

Izba pozytywnie oceniła natomiast realizację zadań WOT w ramach zarządzania kryzysowego w czasie pokoju. Jako przykład wskazano operację Feniks, związaną z likwidacją skutków powodzi z 2024 r., w którą zaangażowano ponad 15 tys. żołnierzy WOT.

Czytaj również

„Bomby ekologiczne” pod częścią warszawskich osiedli. NIK wskazuje poważne zaniedbania

NIK wykazała nieprawidłowości w Warszawskim Szpitalu Południowym

„Pancerny Marian” z zarzutami. Były prezes NIK nie przyznaje się do winy

Miał oblać benzyną kolegę syna i go podpalić. Żołnierz WOT wydalony ze służby

Jan Wróbel: Zbrodnie folwarcznego zarządzania

Akcja ABW i poważne zarzuty. Żołnierz WOT w rękach służb

Co rekomenduje izba?

Oprócz pilnego przekazania WOT pod dowództwo szefa SGWP NIK zarekomendowała m.in. weryfikację, czy dokumenty regulujące działanie i wykorzystanie WOT są poprawne, aktualne i spójne; ocenę zdolności posiadanych obecnie przez poszczególne oddziały i pododdziały WOT oraz sprawdzenie założeń budowy i rozwoju formacji, w tym pożądanego poziomu zdolności jednostek w zależności od ich lokalizacji i zagrożeń bezpieczeństwa państwa. Izba wskazała też na potrzebę usprawnienia systemu nadzoru, kontroli i monitorowania zadań WOT.

Według NIK po zakończeniu kontroli MON wprowadza narzędzie usprawniające nadzór, kontrolę, monitorowanie i ewaluację osiągania celów Programu Rozwoju Sił Zbrojnych RP. Trwają też prace nad aktualizacją Planu Rozwoju WOT na lata 2025-2039 oraz prace analityczne, które mają zmienić algorytm dotyczący zasadniczego sprzętu wojskowego. Ponadto po zakończeniu kontroli – zaznacza NIK – dowództwo WOT prowadzi przegląd programów szkolenia.

Kontrolerzy sprawdzili m.in., czy prawidłowo programowano rozwój WOT, planowano struktury organizacyjne i wyposażano formację w sprzęt wojskowy, a także czy sprzęt był odpowiednio przechowywany i obsługiwany oraz jak przygotowywano i prowadzono szkolenia rotacyjne. Zbadano również przygotowanie żołnierzy, oddziałów i pododdziałów do działania w sytuacjach kryzysowych oraz nadzór sprawowany przez ministra obrony narodowej.

Komunikat nie przedstawia pełnych ustaleń kontroli

Ponieważ WOT są tworzone w ramach pięcioetapowego projektu, kontrolą objęto po jednej brygadzie z każdego z etapów: 16. Dolnośląską, 11. Małopolską, 1. Podlaską i 4. Warmińsko-Mazurską, a także Dowództwo WOT.

NIK zaznaczyła, że komunikat nie przedstawia pełnych ustaleń kontroli, bo znaczna część informacji dotyczących WOT jest niejawna. Wystąpienia pokontrolne do dowódców brygad objęto klauzulą „zastrzeżone”, a wystąpienia do dowódcy WOT i szefa MON oraz informację o wynikach kontroli – klauzulą „tajne”. O szczegółowych wynikach poinformowano m.in. prezydenta, premiera, ministra obrony narodowej i właściwe komisje sejmowe.

Sztab Generalny WP wskazywał potrzebę zmian

Zmiana podporządkowania WOT i włączenie ich do ogólnego systemu dowodzenia miały nastąpić 14 sierpnia 2024 r., po przeprowadzonej w czerwcu tego roku certyfikacji formacji. Sztab Generalny WP poinformował wówczas, że termin przełożono, ponieważ trwa dyskusja o nowym systemie dowodzenia, w którym ma powstać Dowództwo Połączonych Rodzajów Sił Zbrojnych, podporządkowujące wszystkie rodzaje sił zbrojnych.

„Zdecydowano więc wstrzymać przekazanie WOT w podporządkowanie Sztabu Generalnego WP, gdyż w przyszłości może nastąpić konieczność zmiany ich podległości” – pisał wtedy SGWP. Wskazywał też na potrzebę zmian prawnych oraz uwzględnienia uwag z certyfikacji, szczególnie w brygadach sformowanych w ostatnim etapie.

Czym są Wojska Obrony Terytorialnej?

WOT są piątym rodzajem Sił Zbrojnych RP obok Wojsk Lądowych, Wojsk Powietrznych, Marynarki Wojennej i Wojsk Specjalnych.(PAP)