158. rocznica urodzin Romana Dmowskiego. Współtwórcy niepodległej Polski

Na murach kościoła Matki Bożej Loretańskiej na stołecznej Pradze odsłonięto tablicę pamiątkową poświęconą Romanowi Dmowskiemu, jednemu z ojców polskiej niepodległości. Poświęcił ją ordynariusz warszawsko-praski bp Romuald Kamiński.

Wojna domowa oznacza zwykle, że brat wyrzyna braci, tak jak w wojnie secesyjnej w USA czy w czasie rewolucji w Rosji (1917-1921). No, ale wojna domowa w Rosji nakładała się też na wojny dekolonizacyjne, choćby polskie walki o niepodległość i granice, czy też gruzińskie boje o wolność i suwerenność. Tymczasem Jochen Böhler, „Civil War in Central Europe, 1918-1921: The Reconstruction of Poland” (Oxford: Oxford University Press, 2018) upiera się, że w Polsce po I wojnie światowej rozegrała się „postkolonialna bitwa” („post-colonial battle”, s. 62) o spuściznę postimperialną. Przyjęło to formę wojny domowej. Dlaczego? Dlatego, że walczyli przeciw sobie byli poddani trzech imperiów, które się rozpadły. I każdy z nich walczył o państwo narodowe, w miejscu gdzie nie istniały dobrze zdefiniowane granice w przestrzeni postimperialnej (s. 61).

Traktat wersalski to jeden z najważniejszych dokumentów dla państwa polskiego w XX wieku. To właśnie w jego postanowieniu przewidziano odrodzenie się niepodległego, suwerennego państwa polskiego. Minęło 100 lat od jego podpisania.

- Patriotyzm Dmowskiego jest wciąż nieodrobioną lekcją dla Polski i Polaków - uważa Robert Winnicki, poseł i prezes Ruchu Narodowego, w wywiadzie udzielonym Marcinowi Koziestańskiemu. Z rozmowy można dowiedzieć się również, jakie plany RN ma na najbliższy rok i jakie stosunki panują między ugrupowaniem a nowym wiceministrem cyfryzacji Adamem Andruszkiewiczem, który niegdyś pełnił przecież funkcję prezesa Młodzieży Wszechpolskiej.

Roman Dmowski polityk i publicysta, zarazem twórca jednej z opcji polskiej państwowości, które ścierały się u progu odzyskania przez Polskę niepodległości i po ukształtowaniu się II Rzeczpospolitej. W jego biogramie czytamy: \n"minister spraw zagranicznych, poseł na Sejm Ustawodawczy II Rzeczypospolitej, poseł II i III Dumy Państwowej Imperium Rosyjskiego. Współzałożyciel Narodowej Demokracji (endecji, ruchu narodowego), główny ideolog polskiego nacjonalizmu. Polski działacz niepodległościowy, postulujący w pierwszym etapie zjednoczenie wszystkich ziem polskich i uzyskanie autonomii w ramach Imperium Rosyjskiego, a później odzyskanie niepodległości w oparciu o sojusz z Rosją i ententą, zaś w opozycji do państw centralnych (w szczególności Niemiec). Związany z ruchem neoslawistycznym. Pod koniec I Wojny Światowej stał na czele Komitetu Narodowego Polski, który był uznany przez państwa Ententy za namiastkę rządu polskiego na emigracji i przedstawicielstwo interesów Polski[1]. Delegat Polski na konferencję paryską w 1919 i sygnatariusz traktatu pokojowego w Wersalu. Zagorzały przeciwnik polityczny Józefa Piłsudskiego i jego projektu tworzenia państwa federacyjnego – wizji wielowyznaniowej i wielonarodowościowej Polski, twórca inkorporacyjnej koncepcji państwa narodowego, zakładającej polonizację ludności niepolskiej".