Tadeusz Płużański: Komu Orła Białego, czyli kto (do dziś) pluje nam w twarz

03.07.2026 20:55

Wołodymyr Zełenski, prezydent Ukrainy, stracił Order Orła Białego za zgodę na nazwanie jednej z ukraińskich jednostek imieniem „bohaterów UPA” – dla nas, Polaków to mordercy około 200 tysięcy niewinnych cywilów – obywateli II RP w ramach wyjątkowo okrutnej zbrodni: ludobójstwa wołyńskiego. W proteście przeciwko tej decyzji prezydenta Karola Nawrockiego swoje „Orły Białe” oddali byli ukraińscy przywódcy – Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko oraz Petro Poroszenko.

Co musisz wiedzieć:

Prezydent Karol Nawrocki odebrał Order Orła Białego Wołodymyrowi Zełenskiemu po zgodzie na upamiętnienie „bohaterów UPA.
Autor stawia pytanie, czy Orderu Orła Białego nie powinny zostać pozbawione również inne osoby.

A ja się zastanawiam, czy wymienione osoby wyczerpują temat? Kto jeszcze powinien zwrócić to najwyższe polskie cywilne odznaczenie lub komu powinno być ono (nawet pośmiertnie) odebrane? Zacznijmy od Polaków. Za prezydentury Lecha Wałęsy Orła Białego otrzymał płk Jan Rzepecki, pierwszy powojenny prezes antykomunistycznego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość, wcześniej z piękną kartą niepodległościową (żołnierz Legionów, za wojnę polsko-bolszewicką odznaczony Virtuti Militari, w czasie okupacji szef Biura Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK). Niestety, po aresztowaniu przez komunistyczną bezpiekę w listopadzie 1945 r. (według wiarygodnej relacji jego podwładnego Stefana Korbońskiego)

„ujawnił on wszystko bez wyjątku: ludzi, adresy, broń i pieniądze”,

przyznając, że

„pozostanie w konspiracji było ciężkim błędem i [...] dokona wszystkiego, by ten błąd naprawić i podziemie WiN ostatecznie zlikwidować”.

Aresztowany potem rtm. Witold Pilecki „wystukał” w mokotowskiej celi:

„Rzepeckiemu za to, co zrobił, prawdziwi patrioci naplują w twarz”.

Order Orła Białego powinien również stracić działacz komunistyczno-sportowy: członek PZPR, szef Głównego Komitetu Kultury Fizycznej i Turystyki oraz prezes Polskiego Komitetu Olimpijskiego Włodzimierz Reczek (odznaczenie wręczał Aleksander Kwaśniewski). A co z kolejnym kawalerem Orła Białego, przyznanego przez następnego prezydenta Bronisława Komorowskiego: Adamem Michnikiem – mamy wątpliwości: czy zasłużył?

Podobne pytania padają w kontekście cudzoziemców. Wśród nich jest późniejszy włoski dyktator Benito Mussolini czy jego zięć, szef MSZ i przyjaciel Polski Galeazzo Ciano; a także bohater I wojny światowej, splamiony potem kolaboracją z nazistowskimi Niemcami – Philippe Pétain. Co istotne – wszyscy dostali Orła Białego w latach 20. XX wieku.

A może pośmiertnie odebrać najwyższe polskie laury także carycy Katarzynie II – przecież ostatni polski monarcha Stanisław August Poniatowski odznaczył swoją kochankę w 1787 r., czyli już po I rozbiorze Rzeczpospolitej. A skoro caryca Katarzyna, to co (do dziś) wśród uhonorowanych robią przywódcy prorosyjskiej targowicy: Stanisław Szczęsny Potocki, Franciszek Ksawery Branicki czy Seweryn Rzewuski? A także krwawi funkcjonariusze carscy: pacyfikator konfederacji barskiej i insurekcji kościuszkowskiej, sprawca rzezi ludności cywilnej warszawskiej Pragi Aleksander Suworow; czy pierwszy policjant Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, rusyfikator i likwidator Filomatów i Filaretów – Nikołaj Nowosilcow?

[Tytuł i sekcja "Co musisz wiedzieć" pochodzą od redakcji]