5 tys. lat temu w Polskę uderzyła asteroida. Dziś odkryto minerał spoza Ziemi

Kosmiczne odkrycie pod Poznaniem

Około pięciu tysięcy lat temu na teren dzisiejszej Wielkopolski spadła asteroida o masie co najmniej kilku ton. Uderzenie doprowadziło do powstania siedmiu kraterów na północnych obrzeżach współczesnego Poznania.

Dziś teren ten znany jest jako Rezerwat Przyrody Meteoryt Morasko. To właśnie tam naukowcy odkryli nowy minerał nazwany kopernikitem.

Na początku 2026 roku odkrycie zostało oficjalnie zatwierdzone przez Międzynarodową Asocjację Mineralogiczną (CNMNC-IMA).

Nowy minerał z kosmosu

Kopernikit ma wzór chemiczny K(Ti7Cr)O16 i jest czwartym nowym minerałem zidentyfikowanym w meteorycie z Moraska. Wcześniej odkryto tam już moraskoit, czochralskiit oraz kryzait.

Minerał jest niezwykle mały - jego średnica wynosi zaledwie 0,3 mm. To mniej niż ziarnko piasku.

Trzeba wiedzieć, gdzie szukać. My z żoną jesteśmy „łowcami” minerałów ze skał pirometamorficznych. To są skały powstające w temperaturach powyżej 1000 stopni Celsjusza przy bardzo niskim ciśnieniu

– tłumaczył w rozmowie  prof. Evgeny Galuskin.

Naukowcy badali meteoryt fragment po fragmencie

Badacze przeanalizowali ponad 70 specjalnie przygotowanych fragmentów meteorytu. Szczególne znaczenie miały tzw. nodule siarczkowe, określane jako swoiste „kapsuły czasu”. 

To właśnie w nich miliardy lat temu mogły zostać uwięzione rzadkie pierwiastki powstałe jeszcze podczas formowania się Układu Słonecznego.

Pod mikroskopem skaningowym kopernikit wygląda jak niewielkie szarawe ziarenko. Dopiero pod mikroskopem optycznym ujawnia intensywnie zieloną barwę wynikającą z obecności chromu.

Minerał może pomóc w rozwoju nowych technologii

Naukowcy podkreślają, że kopernikit nie powstał na Ziemi. To minerał wysokotemperaturowy, który prawdopodobnie uformował się podczas gwałtownych kolizji w pasie asteroid.

Szczególnie interesująca jest jego struktura. Kopernikit należy do grupy prideritu, której charakterystyczną cechą są mikroskopijne struktury tunelowe.

Badacze wskazują, że takie właściwości mogą mieć znaczenie dla rozwoju nowoczesnych materiałów i technologii przyszłości.

Podobne odkrycia już wcześniej znajdowały praktyczne zastosowania. Kryzait, również pochodzący z Moraska, przypomina strukturą superprzewodniki jonowe wykorzystywane w nowoczesnych bateriach. Z kolei vorlanit stał się inspiracją dla nowych ogniw fotowoltaicznych.

Hołd dla Kopernika i polskiej nauki

Nazwa nowego minerału jest nawiązaniem do Mikołaja Kopernika i rocznicy jego urodzin. 

Badania nad meteorytem z Moraska prowadził zespół naukowców z Uniwersytetu Śląskiego oraz Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza.

W skład zespołu weszli m.in. prof. Irina Galuskina, prof. Joachim Kusz, dr Maria Książek i dr Grzegorz Zieliński.

Impuls do badań dał prof. Andrzej Muszyński z UAM, kontynuując prace prowadzane wcześniej przez profesorów Ryszarda Kryzę i Łukasza Karwowskiego.