Rząd analizuje różne warianty zmian finansowania Kościołów

Podatek na rzecz Kościoła?

Pismo wiceministra obrony narodowej Pawła Bejdy jest odpowiedzią na dezyderat skierowany do Rady Ministrów przez sejmową komisję ds. petycji. Na jej posiedzeniu rozpatrywany był, zgłoszony jeszcze w ub. roku w formie petycji obywatelskiej, postulat wprowadzenia 2% podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) na rzecz wybranego Kościoła lub związku wyznaniowego wpisanego do rejestru MSWiA zamiast obecnego Funduszu Kościelnego, który „finansowany z budżetu państwa kwotą ok. 260 mln zł rocznie, obciąża wszystkich podatników, niezależnie od ich wyznania lub światopoglądu”.

Wiceminister Bejda poinformował w swojej odpowiedzi na dezyderat o aktualnym stanie działań Międzyresortowego Zespołu do spraw Funduszu Kościelnego, którego celem (od chwili powołania 11 stycznia 2024 r.) są prace nad zmianami zasad finansowania Kościołów i związków wyznaniowych z pieniędzy publicznych. O tę informację posłowie wnosili w treści dezyderatu do Prezesa Rady Ministrów.

Analizy kierunków zmian

W ramach prac zespołu roboczego powołanego przez Międzyresortowy Zespół do spraw Funduszu Kościelnego - informuje wiceminister - analizie poddano możliwe kierunki zmian obowiązujących rozwiązań. W przypadku każdego z czterech wariantów oceniano potencjalne korzyści i zagrożenia, skutki finansowe, społeczne i prawne, a także mocne i słabe strony oraz szanse i ryzyka związane z ich wdrożeniem.

Analizy obejmowały m.in. finansowanie składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne duchownych, finansowanie działalności społecznej prowadzonej przez Kościoły i inne związki wyznaniowe oraz ochronę i konserwację zabytkowych obiektów sakralnych. Jednym z rozpatrywanych rozwiązań był dobrowolny odpis podatkowy.

W odpowiedzi zaznaczono jednak, że rozwiązanie wskazane w petycji, zakładające możliwość przekazania przez podatników 2 proc. należnego podatku dochodowego od osób fizycznych na rzecz Kościołów i związków wyznaniowych, z dużym prawdopodobieństwem oznaczałoby dla budżetu państwa wyższe koszty niż obecne wydatki ponoszone w ramach Funduszu Kościelnego.

Prognozowane koszty

Według przedstawionych wyliczeń, przy wpływach z PIT w 2025 r. na poziomie ok. 200 mld zł, gdyby 50 proc. podatników zdecydowało się na przekazanie części podatku związkom wyznaniowym, uszczuplenie dochodów budżetu państwa wyniosłoby ok. 2 mld zł. Przy założeniu, że taką decyzję podjęłoby 25 proc. podatników, kwota ta wyniosłaby ok. 1 mld zł.

W dokumencie wskazano, że warianty zakładające wydatki przekraczające obecny poziom finansowania nie uzyskały dotychczas akceptacji ministra finansów. Resort finansów argumentuje to koniecznością uwzględnienia aktualnej sytuacji budżetowej państwa.

Czytaj również

TVN24: Adam Bodnar odchodzi z rządu

Co z rekonstrukcją rządu? Padła data

Ocena rządu Donalda Tuska. Tak źle jeszcze nie było

Sondaż ws. Trzaskowskiego: Komu kandydat KO ma "podziękować" za klęskę? Przewija się jedno nazwisko

Wotum zaufania ws. rządu Tuska. Jarosław Kaczyński zabiera głos

Polacy ocenili rząd Tuska. Złe wieści dla premiera

Przygotowanie do rozmów z konkretnymi wyznaniami

Obecnie Międzyresortowy Zespół koncentruje się na analizie materiałów przygotowanych przez zespół problemowy oraz na dialogu ze stroną wyznaniową. Prowadzone są również rozmowy i wymiana stanowisk z przedstawicielami Kościołów i innych związków wyznaniowych. Celem tych działań jest wypracowanie rozwiązań, które uwzględniałyby zarówno interes publiczny, jak i specyfikę funkcjonowania poszczególnych wspólnot religijnych.

W odniesieniu do Kościoła katolickiego - stwierdził wiceminister Bejda - jego przedstawiciele, deklarując zrozumienie dla potrzeby zmian i gotowość do współpracy, stoją na stanowisku, że kwestie będące przedmiotem prac Międzyresortowego Zespołu powinny być regulowane na forum Rządowej i Kościelnej Komisji Konkordatowej, w oparciu o art. 22 i 27 Konkordatu między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską.

Rządowa Komisja Konkordatowa

W związku z tym 19 września 2025 r. premier powołał przedstawicieli poszczególnych resortów do prac w Rządowej Komisji Konkordatowej, aby umożliwić rozpoczęcie negocjacji z Kościelną Komisją Konkordatową. Obecnie trwają przygotowania do rozpoczęcia tych negocjacji.

Po ich zakończeniu, z uwzględnieniem dorobku zespołu problemowego oraz wyników konsultacji ze stroną wyznaniową, Międzyresortowy Zespół ma przygotować propozycję rekomendacji dla Rady Ministrów.

W dokumencie podkreślono, że na obecnym etapie rozmów ze stroną kościelną nie można jeszcze przesądzić, jaki będzie ostateczny kierunek rekomendowanych zmian dotyczących finansowania Kościołów i innych związków wyznaniowych.