„Wojsko Polskie oddało cześć agenturze NKWD”. Cenckiewicz uderza w Kosiniaka-Kamysza

Cenckiewicz: MON oddał wojskową cześć sowieckiej agenturze

Uroczystość upamiętniająca Dąbrowszczaków, która odbyła się 6 listopada na warszawskich Powązkach, wywołała zdecydowaną reakcję prof. Sławomira Cenckiewicza. Historyk i przewodniczący prezydenckiej Rady Bezpieczeństwa i Obronności odniósł się do udziału Wojska Polskiego w obchodach poświęconych polskim ochotnikom walczącym po stronie republikańskiej podczas hiszpańskiej wojny domowej. W swoim wpisie w serwisie X nie krył oburzenia decyzją kierownictwa Ministerstwa Obrony Narodowej:

Nadzieja części naszej prawicy – @KosiniakKamysz i kierowany przez niego @MON_GOV_PL – oddał wojskową cześć agenturze Registrupru i GPU/NKWD!

Cenckiewicz zakwestionował zasadność oficjalnego honorowania formacji, które w jego ocenie były narzędziem sowieckich wpływów politycznych i wywiadowczych. Historyk zwrócił również uwagę na publikacje Instytutu Pamięci Narodowej dotyczące Dąbrowszczaków i działalności sowieckich struktur w Hiszpanii.

W kolejnym wpisie wyraził nadzieję, że okoliczności decyzji MON zostaną zbadane podczas kontroli poselskiej przeprowadzonej przez parlamentarzystów Konfederacji i Prawa i Sprawiedliwości.

Wojskowa asysta honorowa na Powązkach. Co dokładnie się wydarzyło?

Jak informuje portal Kresy.pl w artykule opublikowanym 15 listopada 2026 roku, uroczystość odbyła się w piątek 6 listopada na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Obchody zorganizowano w związku z 90. rocznicą powstania Batalionu im. Jarosława Dąbrowskiego oraz udziałem polskich ochotników w walkach o Madryt w 1936 roku. Największe kontrowersje wzbudziła obecność wojskowej asysty honorowej.

Według Kresy.pl Wojsko Polskie uczestniczyło w tej formie upamiętnienia Dąbrowszczaków po raz pierwszy od 1989 roku. W wydarzeniu brał udział podsekretarz stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Stanisław Wziątek. Obecni byli również przedstawiciele Straży Marszałkowskiej, którzy złożyli wieniec w imieniu marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego.

Władysław Kosiniak-Kamysz nie uczestniczył osobiście w uroczystości. Jako szef MON stał się jednak adresatem krytyki dotyczącej udziału wojskowej asysty honorowej. Nie ustalono dotąd publicznie, kto złożył wniosek o jej wystawienie i kto zatwierdził udział żołnierzy.

Czytaj również

KO pokazała Kosiniakowi-Kamyszowi miejsce w szeregu. „Pomyliły mu się role”

Kosiniak-Kamysz wyłożył karty na stół. Chodzi o Trybunał Konstytucyjny

Lewica wykorzystuje gejów

Tadeusz Płużański: Ksiądz Jerzy i kłamstwa komunistów

Czarzasty zawiadamia prokuraturę po wpisie Ziemkiewicza. Chodzi o słowa „Będziesz wisiał”

Czarzasty straszy prezydentem: „Patron brunatnej koalicji”

Kim byli Dąbrowszczacy? Historia Brygad Międzynarodowych

Dąbrowszczakami nazywano polskich ochotników walczących podczas hiszpańskiej wojny domowej w latach 1936–1939 po stronie Republiki Hiszpańskiej. Wchodzili oni w skład Brygad Międzynarodowych, które powstały w 1936 roku w związku z wojną przeciwko siłom generała Francisco Franco. Formacje te skupiały ochotników z wielu państw. Wśród nich znajdowali się komuniści, socjaliści, anarchiści, republikanie oraz osoby kierujące się sprzeciwem wobec faszyzmu. Istotną rolę w tworzeniu Brygad Międzynarodowych odegrał Komintern, czyli Międzynarodówka Komunistyczna, będąca narzędziem polityki Związku Sowieckiego. Ochotników rekrutowano między innymi we Francji, skąd kierowano ich do Hiszpanii.

Jednym z najważniejszych ośrodków organizacyjnych Brygad Międzynarodowych było Albacete. W październiku 1936 roku rząd Republiki Hiszpańskiej zdecydował o utworzeniu pięciu brygad, którym nadano numery od XI do XV.

W ich strukturach służyli również polscy ochotnicy, a wśród dowódców znajdował się między innymi Karol Świerczewski, późniejszy generał komunistycznego Wojska Polskiego.

NKWD i sowiecka kontrola nad Brygadami Międzynarodowymi

Najpoważniejsze zarzuty dotyczą politycznego i wywiadowczego nadzoru nad Brygadami Międzynarodowymi. Jak opisuje portal Kresy.pl, baza brygad w Albacete pozostawała pod kontrolą polityczną Kominternu, natomiast działalność wywiadowcza i kontrwywiadowcza była związana z sowieckimi służbami specjalnymi. Według przytoczonych przez portal informacji istotną rolę odgrywał zagraniczny pion NKWD, a szkolenie wojskowe prowadzili doradcy Armii Czerwonej.

W działalność zaplecza Brygad Międzynarodowych byli zaangażowani komunistyczni działacze, w tym André Marty, Walter Ulbricht i Luigi Longo. Kresy.pl wskazuje również, że liczba sowieckich doradców wojskowych w Hiszpanii wzrastała w trakcie konfliktu. Wśród osób uczestniczących w sowieckiej misji wojskowej znajdowali się późniejsi marszałkowie Związku Sowieckiego Rodion Malinowski i Nikołaj Woronow.

Sowieckie służby prowadziły w Hiszpanii także działania wymierzone w przeciwników stalinizmu, w tym w ugrupowania lewicowe sprzeciwiające się polityce Moskwy. To właśnie te związki stanowią podstawę krytyki Sławomira Cenckiewicza. Należy jednak rozróżnić udokumentowaną działalność sowieckich struktur w Hiszpanii od odpowiedzialności poszczególnych ochotników. Nie wszyscy członkowie Brygad Międzynarodowych byli agentami sowieckich służb, a przynależność do formacji nie stanowi sama w sobie dowodu współpracy wywiadowczej.

Dlaczego sprawa budzi tak duże kontrowersje?

Spór o Dąbrowszczaków nie jest wyłącznie dyskusją o wydarzeniach sprzed 90 lat. Dotyczy również sposobu, w jaki współczesne państwo polskie powinno upamiętniać formacje historycznie związane z międzynarodowym ruchem komunistycznym. Dla krytyków decyzji MON szczególnie istotny jest fakt, że Polska przez dziesięciolecia pozostawała pod dominacją Związku Sowieckiego, a aparat bezpieczeństwa komunistycznego państwa odpowiadał za represje wobec przeciwników politycznych.

W tym kontekście wystawienie wojskowej asysty honorowej podczas uroczystości poświęconej formacji związanej z Kominternem może być postrzegane jako kontrowersyjny gest symboliczny. Z drugiej strony część historyków podkreśla, że Dąbrowszczacy nie stanowili jednolitego środowiska politycznego. Niektórzy ochotnicy wyjeżdżali do Hiszpanii przede wszystkim z przekonania o konieczności walki z faszyzmem. Różnice w ocenie ich działalności nie zmieniają jednak znaczenia pytania o to, czy oficjalny ceremoniał Wojska Polskiego powinien być wykorzystywany podczas takiego upamiętnienia.

Cenckiewicz liczy na kontrolę poselską. Kto zatwierdził wojskową asystę?

Sławomir Cenckiewicz nie ograniczył się do krytyki samej uroczystości. W kolejnym wpisie w serwisie X wyraził nadzieję, że proces decyzyjny w Ministerstwie Obrony Narodowej zostanie zbadany przez parlamentarzystów. Historyk wskazał, że wyniki takiej kontroli powinny zostać publicznie przedstawione. Wyjaśnienia wymaga przede wszystkim to, kto wystąpił o wojskową asystę honorową, kto zaakceptował wniosek oraz na jakiej podstawie podjęto decyzję.

Istotne jest również ustalenie, czy kierownictwo MON zostało wcześniej poinformowane o charakterze wydarzenia. Obecność wiceministra Stanisława Wziątka potwierdza udział przedstawiciela kierownictwa resortu, ale nie przesądza, kto formalnie zdecydował o wystawieniu asysty.