Spór o TK uderza w emerytów i podatników. Nieopublikowane wyroki utrudniają odzyskanie pieniędzy

Kryzys konstytucyjny uderza w zwykłych obywateli

Spór o funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego nie ogranicza się do konfliktu między politykami, sędziami i instytucjami państwowymi. Jego konsekwencje ponoszą również obywatele, którzy od lat czekają na rozstrzygnięcie swoich spraw finansowych. Jak informuje „Fakt”, od jesieni 2023 roku 85 orzeczeń TK nie zostało opublikowanych w Dzienniku Ustaw.

Około 196 tysięcy emerytów czeka na przeliczenie świadczeń

Jedną z najbardziej dotkniętych grup są osoby, które przeszły na wcześniejszą emeryturę przed zmianą przepisów, a następnie osiągnęły powszechny wiek emerytalny. Regulacje obowiązujące od 2013 roku przewidywały pomniejszenie podstawy obliczenia emerytury powszechnej o sumę pobranych wcześniej świadczeń. W rezultacie część seniorów otrzymała niższe emerytury, niż mogłaby otrzymać bez tego mechanizmu. Jak podał Infor, powołując się na MRPiPS, problem dotyczy szacunkowo 196 tysięcy osób, przede wszystkim kobiet z roczników 1949–1959.

W orzeczeniu z 4 czerwca 2024 roku, sygnatura SK 140/20, Trybunał Konstytucyjny zakwestionował stosowanie tych przepisów wobec określonej grupy ubezpieczonych. Wyrok nie został jednak opublikowany. W praktyce oznacza to, że ZUS nie dokonuje automatycznego przeliczenia świadczeń na jego podstawie, a osoby zainteresowane uzyskaniem wyższej emerytury i wyrównań muszą dochodzić swoich praw indywidualnie.

Ulga meldunkowa. Tysiące Polaków walczą o odzyskanie podatku

Drugą grupą poszkodowanych są osoby, które kupiły nieruchomości w latach 2007–2008, a następnie sprzedały je, korzystając z tzw. ulgi meldunkowej. Warunkiem zwolnienia z 19-procentowego podatku dochodowego było m.in. zameldowanie na pobyt stały w sprzedawanej nieruchomości przez co najmniej 12 miesięcy. Przepisy wymagały jednak również złożenia odpowiedniego oświadczenia w urzędzie skarbowym. Wielu podatników nie dopełniło tej formalności, mimo że spełniało warunek zameldowania. Po latach urzędy skarbowe zaczęły domagać się zapłaty podatku wraz z odsetkami.

Według wcześniejszych doniesień medialnych problem może dotyczyć nawet 19 tysięcy osób. Opisywano przypadki zobowiązań sięgających dziesiątek, a nawet setek tysięcy złotych. 9 lipca 2025 roku Trybunał Konstytucyjny w sprawie SK 64/20 uznał, że pozbawianie prawa do ulgi wyłącznie z powodu niezłożenia dodatkowego oświadczenia narusza konstytucyjne standardy ochrony podatnika.
Orzeczenie nie zostało jednak opublikowane. W konsekwencji osoby, które zapłaciły sporny podatek, nadal napotykają przeszkody w odzyskaniu pieniędzy.

Rzecznik Praw Obywatelskich interweniuje. Ministerstwo Finansów odmawia zmian

Sprawą ulgi meldunkowej zajął się również Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek. RPO wskazał, że obywatele nie powinni ponosić negatywnych konsekwencji konfliktu dotyczącego Trybunału Konstytucyjnego, szczególnie gdy chodzi o przepisy naruszające ich konstytucyjne prawa. W maju 2026 roku Rzecznik wystąpił do Ministerstwa Finansów o podjęcie działań mających chronić podatników.
Resort w odpowiedzi z 16 czerwca poinformował jednak, że nie planuje szczególnych rozwiązań ustawowych dla osób, które utraciły ulgę z powodu niezłożenia wymaganego oświadczenia. Ministerstwo powołało się m.in. na brak publikacji wyroku TK oraz ograniczenia związane z przedawnieniem zobowiązań podatkowych.

Czytaj również

Tusk stawia ultimatum prezydentowi ws. TK i oskarża go o przemoc

Po zamachu TK złoty mocno traci. Tak źle nie było od lat

Tusk vs Trybunał Konstytucyjny: walka o totalną kontrolę wchodzi w nową fazę

Gen. Wroński: Wizerunkowy i operacyjny krach u progu TK. Gdzie byli dowódcy, gdy lżono majestat RP?

Naczelna Rada Adwokacka zabrała głos ws. TK. Ważny sygnał

Solidarność dyżuruje przed TK. Dziś Rzeszów przejął wartę od Regionu Piotrkowskiego

Prawnik ostrzega przed trzema konsekwencjami kryzysu

Radca prawny dr Andrzej Hańderek, cytowany przez „Fakt”, wskazuje na trzy zasadnicze problemy wynikające z obecnej sytuacji. Pierwszym jest brak publikacji korzystnych dla obywateli orzeczeń, co utrudnia wznawianie zakończonych postępowań. Drugim są opóźnienia w rozpoznawaniu kolejnych spraw wynikające z problemów organizacyjnych i kadrowych Trybunału. Trzecim problemem jest pogłębiająca się niepewność prawna dotycząca funkcjonowania samej instytucji, w tym sporów o prawidłowość obsadzenia stanowisk sędziowskich.

To właśnie te okoliczności sprawiają, że nawet korzystne dla obywateli rozstrzygnięcia nie zawsze przekładają się na możliwość szybkiego odzyskania pieniędzy.

Polityczny spór trwa, a obywatele nadal czekają

W centrum konfliktu pozostaje kwestia statusu Trybunału Konstytucyjnego i skuteczności wydawanych przez niego orzeczeń.
Rząd kwestionuje prawidłowość funkcjonowania TK w obecnym kształcie, wskazując na wieloletnie problemy dotyczące jego składu i legalności części rozstrzygnięć. Z kolei przedstawiciele Trybunału podkreślają konstytucyjny obowiązek publikowania orzeczeń oraz ich ostateczny charakter.