Prof. Cenckiewicz: Więcej resetu, czyli więcej PSL i czwarta kadencja Tuska

- Sławomir Cenckiewicz skrytykował część prawicy za rozmowy i pomysły politycznego porozumienia z PSL.
- „Więcej resetu, czyli więcej PSL i czwarta kadencja Tuska” – napisał w serwisie X.
- Historyk porównał sytuację do sowieckiej operacji „Trust”, wykorzystującej dezinformację i pozorowaną współpracę.
- Spór dotyczy m.in. koncepcji „resetu konstytucyjnego” oraz relacji części środowisk prawicowych z ugrupowaniem Władysława Kosiniaka-Kamysza.
Cenckiewicz: „Prawica w operacji Trust w wersji Donalda Tuska”
Sławomir Cenckiewicz odniósł się w serwisie X do dyskusji o politycznym porozumieniu wokół Trybunału Konstytucyjnego. Historyk nie ukrywa sceptycyzmu wobec współpracy części prawicy z Polskim Stronnictwem Ludowym.
Więcej resetu, czyli więcej PSL i czwarta kadencja Tuska… czyli prawica w operacji Trust w wersji Donalda Tuska! A więc «sufit jest czarny»!
– napisał Cenckiewicz.
Wpis jest krytycznym komentarzem do sytuacji, w której przedstawiciele ugrupowań pozostających poza obozem rządowym rozmawiają z PSL o zmianach w Trybunale Konstytucyjnym. Cenckiewicz sugeruje, że nawet jeśli celem rozmów jest zakończenie sporu ustrojowego, ich politycznym skutkiem może być wzmocnienie ludowców.
Na czym polega „reset konstytucyjny”? PSL przedstawiło konkretny projekt
5 listopada 2026 roku lider PSL Władysław Kosiniak-Kamysz zaprezentował projekt ustawy o zmianie Konstytucji RP. Jego celem ma być zakończenie sporu o skład i funkcjonowanie Trybunału Konstytucyjnego. Propozycja nie ogranicza się do ogólnego apelu o porozumienie. Zawiera szczegółowy mechanizm prawny.
Pierwszym elementem projektu jest wygaszenie kadencji wszystkich obecnie urzędujących sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Sędziowie mieliby przejść w stan spoczynku. Decyzję podejmowałoby Zgromadzenie Narodowe, czyli wspólnie obradujący Sejm i Senat, większością co najmniej trzech piątych ustawowej liczby członków. Wniosek w tej sprawie miałaby składać Krajowa Rada Sądownictwa.
Drugim elementem byłby jednorazowy wybór nowego, 15-osobowego składu Trybunału. Nowych sędziów również wybierałoby Zgromadzenie Narodowe większością trzech piątych głosów. Kandydatów przedstawiałby marszałek Sejmu po zasięgnięciu opinii między innymi pierwszego prezesa Sądu Najwyższego, prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz przedstawicieli samorządów prawniczych. Wniosek wymagałby uprzedniej zgody prezydenta RP.
Projekt przewiduje także zróżnicowanie długości kadencji nowo wybranych sędziów: pięciu pełniłoby funkcję przez trzy lata, kolejnych pięciu przez sześć lat, a ostatnich pięciu przez dziewięć lat. Ślubowanie miałoby być składane przed Zgromadzeniem Narodowym. Takie rozwiązanie wymagałoby zmiany konstytucji, a więc uzyskania znacznie szerszego poparcia parlamentarnego niż zwykła większość rządowa.
Kosiniak-Kamysz: chodzi o odbudowę wiarygodności Trybunału
Władysław Kosiniak-Kamysz przekonuje, że celem projektu jest zakończenie wieloletniego kryzysu dotyczącego Trybunału Konstytucyjnego. Lider PSL argumentował, że proponowane rozwiązanie ma doprowadzić do przywrócenia zaufania do tej instytucji.
Tylko taki reset konstytucyjny daje szansę na odbudowę zaufania do Trybunału i zagwarantowanie spokoju społecznego
– napisał 5 listopada.
Dzień później PSL zapowiedziało rozpoczęcie konsultacji społecznych oraz powołanie zespołu parlamentarnego zajmującego się projektem.
Dzisiaj rozpoczynamy konsultacje społeczne tego projektu, zapraszamy wszystkie organizacje pozarządowe, wszystkie stowarzyszenia, wszystkie środowiska do tego, aby razem z nami pracowali nad projektem
– mówił Kosiniak-Kamysz.
Mentzen rozmawiał z Kosiniakiem-Kamyszem. „Idzie ku dobremu”
Jednym z polityków, którzy podjęli rozmowy na temat resetu, jest Sławomir Mentzen. Lider Konfederacji spotkał się z Władysławem Kosiniakiem-Kamyszem, a następnie publicznie odnosił się do możliwości porozumienia w sprawie TK. Po spotkaniu zamieścił krótki komentarz:
Idzie ku dobremu.
Według ustaleń Onetu spotkanie miało charakter przede wszystkim konsultacyjny i dotyczyło sytuacji w Trybunale Konstytucyjnym. Nie przedstawiono wówczas wiążących ustaleń dotyczących wspólnych działań. Kosiniak-Kamysz potwierdził zbieżność kierunku rozmów, zaznaczając jednak, że szczegóły projektu wymagają dalszej analizy.
Na pewno jest to samo patrzenie w kierunku resetu. Pewnie szczegóły projektu wymagają współpracy i analizy
– mówił lider PSL.
Nie ma więc podstaw, by utożsamiać samo spotkanie z zawarciem porozumienia koalicyjnego.
Mentzen proponuje również „reset ustawowy”. Czym różni się od projektu PSL?
Sławomir Mentzen nie ograniczył się do rozmów o zmianie konstytucji. 6 listopada w Kanale Zero przedstawił alternatywną koncepcję, którą nazwał „resetem ustawowym”.
Reset konstytucyjny w tej kadencji jest mało prawdopodobny, ale reset ustawowy jest już możliwy
– stwierdził lider Konfederacji.
W przeciwieństwie do projektu PSL wariant ten nie wymagałby pełnej nowelizacji konstytucji. Mentzen proponował między innymi wprowadzenie ustawowej zasady wyboru sędziów TK większością trzech piątych głosów w Sejmie. Zakładał również, że znaczna część obecnych sędziów mogłaby zgodzić się na przejście w stan spoczynku. Wśród przedstawianych rozwiązań znalazły się ponadto zmiany dotyczące publikowania orzeczeń TK, składania ślubowania przez sędziów oraz zróżnicowania długości ich kadencji.
Nie jest to zatem identyczna propozycja jak projekt PSL. Obie koncepcje łączy jednak dążenie do zmiany obecnego składu Trybunału i wypracowania mechanizmu jego ponownego obsadzenia.
Co ważne, wariant ustawowy również budzi pytania o zgodność poszczególnych rozwiązań z obowiązującymi przepisami konstytucji. Samo nazwanie reformy ustawową nie przesądza, że wszystkie jej elementy można przeprowadzić bez zmiany ustawy zasadniczej.
Mentzen: rozmowy z PSL nie oznaczają wspierania Tuska
To właśnie w ocenie politycznych konsekwencji rozmów widać zasadniczą różnicę między Mentzenem a Cenckiewiczem. Lider Konfederacji przedstawia kontakt z PSL jako sposób na przeprowadzenie zmian, których jego zdaniem nie chce Donald Tusk. W wypowiedzi przytoczonej przez portal 300polityka Mentzen tłumaczył:
Jeżeli chce się coś zmienić w obecnej kadencji Sejmu wbrew woli Donalda Tuska, a reset Trybunału byłby taką zmianą, to trzeba rozmawiać z Kosiniakiem-Kamyszem.
Mentzen wskazywał, że bez udziału polityków obecnej koalicji rządzącej trudno byłoby zgromadzić większość potrzebną do przeprowadzenia reformy. W jego ocenie rozmowy z PSL nie oznaczają więc wspierania rządu, lecz próbę stworzenia większości wokół konkretnej zmiany ustrojowej.
Stanowisko to potwierdza również opublikowany 7 listopada tekst Mentzena na oficjalnej stronie Konfederacji, zatytułowany „Trzeba obalić rząd Tuska, ale nie pozwolić na powrót rządów Kaczyńskiego”. Mentzen zarzucił w nim PiS blokowanie rozwiązania sporu o TK.
Co właściwie krytykuje Cenckiewicz?
Wpis Cenckiewicza nie zawiera szczegółowej analizy przepisów projektu PSL. Historyk nie wskazuje w nim konkretnych artykułów proponowanej nowelizacji, które uważa za błędne lub niezgodne z konstytucją. Jego krytyka ma przede wszystkim charakter polityczny.
Cenckiewicz sugeruje, że próba porozumienia z PSL może przynieść ludowcom korzyści wizerunkowe i polityczne, a w dalszej perspektywie pomóc w utrzymaniu obecnego układu rządowego. Stąd sformułowanie:
Więcej resetu, czyli więcej PSL i czwarta kadencja Tuska.
W tej interpretacji problemem nie jest wyłącznie proponowany sposób wyboru sędziów, lecz także to, kto zyska na politycznym porozumieniu. Cenckiewicz obawia się, że część prawicy może legitymizować działania ugrupowania, które pozostaje jednym z koalicjantów Donalda Tuska.
Nie jest to jednak jedyna możliwa interpretacja rozmów. Mentzen twierdzi, że właśnie współpraca ponad dotychczasowym podziałem politycznym może pozwolić na rozwiązanie kryzysu wokół Trybunału. Spór dotyczy więc zarówno treści proponowanej reformy, jak i jej potencjalnych skutków politycznych.
„Operacja Trust”. Dlaczego Cenckiewicz używa takiego porównania?
W najnowszym wpisie Cenckiewicz sięga po historyczne porównanie do sowieckiej operacji „Trust”. Była to operacja prowadzona w latach 20. XX wieku przez sowieckie służby specjalne. Jej celem było wprowadzenie w błąd przeciwników bolszewików poprzez stworzenie pozorów istnienia antykomunistycznej organizacji konspiracyjnej. Operacja pozwalała sowieckim służbom rozpoznawać przeciwników politycznych, kontrolować ich działania i wykorzystywać ich zaufanie.
Cenckiewicz używa tej analogii jako ostrzeżenia przed sytuacją, w której uczestnicy politycznego porozumienia mogą błędnie oceniać rzeczywiste korzyści wynikające z własnych działań. Nie oznacza to jednak, że istnieją dowody na prowadzenie współczesnej operacji służb specjalnych przeciwko polskiej prawicy. W tym kontekście „Trust” jest publicystyczną metaforą zastosowaną przez historyka.
PSL szuka porozumienia, ale zgody na projekt nie ma
Propozycja ludowców nie uzyskała dotąd szerokiego poparcia wszystkich głównych ugrupowań. Według publikacji z 5 listopada zarówno Koalicja Obywatelska, jak i Prawo i Sprawiedliwość odnosiły się sceptycznie do koncepcji PSL. Ludowcy prowadzili natomiast rozmowy z przedstawicielami innych środowisk politycznych. Do formalnego wniesienia projektu zmiany konstytucji przez grupę posłów potrzeba co najmniej 92 podpisów.
Sam projekt PSL nie przesądza więc o rozpoczęciu procesu legislacyjnego, a tym bardziej o jego powodzeniu. Dodatkowo zmiana konstytucji wymaga w Sejmie większości dwóch trzecich głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów, a następnie bezwzględnej większości w Senacie. Oznacza to, że bez szerokiego porozumienia parlamentarnego przeprowadzenie proponowanej reformy będzie bardzo trudne.
Komentarze
Solidarność ZG Sobieski przed Trybunałem Konstytucyjnym. „Przyjechaliśmy na wezwanie Piotra Dudy”

Wrze w Trybunale Konstytucyjnym. Ujawniono dokumenty podpisane przez Andrzeja Dudę
Bartłomiej Mickiewicz dla Newsmax w sprawie TK: Wiem, że wytrwamy

Rozmowy zawieszone. Pilne wieści z Pałacu Prezydenckiego

Jest decyzja w sprawie Bogdana Święczkowskiego









