Naukowcy odkryli, że płynne jądro Ziemi zmieniło kierunek ruchu

"Masowe odwrócenie przepływu pod Pacyfikiem rodzi nowe pytania dotyczące zachowania głębokiego jądra Ziemi - czytamy w komunikacie prasowym Frederika Dahla Madsena Uniwerystetu Edynburskiego.

Naukowcy zajrzeli głęboko pod powierzchnię Ziemi

Choć nie możemy bezpośrednio obserwować wnętrza naszej planety, współczesne satelity pozwalają śledzić skutki procesów zachodzących tysiące kilometrów pod naszymi stopami. Międzynarodowy zespół badaczy przeanalizował niemal 30 lat danych pochodzących z obserwacji satelitarnych oraz naziemnych pomiarów pola magnetycznego. Wykorzystano m.in. dane europejskich misji satelitarnych monitorujących zmiany geomagnetyczne.

Wyniki okazały się zaskakujące.

Badacze odkryli, że w rejonie równikowego Pacyfiku przepływ ciekłego żelaza w płynnym jądrze Ziemi przez lata poruszał się słabo w kierunku zachodnim. Około 2010 roku nastąpiła jednak gwałtowna zmiana i strumień zaczął płynąć na wschód.

Naukowcy nie spodziewali się tak szybkiej zmiany

Jeszcze niedawno wielu badaczy zakładało, że podobne procesy zachodzą przez setki lub tysiące lat. Tymczasem nowe dane sugerują, że ogromne zmiany w płynnym jądrze Ziemi mogą zachodzić w ciągu zaledwie jednej dekady. To znacznie szybciej, niż przewidywały niektóre modele geofizyczne.

Dlaczego płynne jądro Ziemi zmieniło kierunek?

Naukowcy nie znają jeszcze jednoznacznej odpowiedzi. Podejrzewają jednak, że zmiana może mieć związek z procesami zachodzącymi w jądrze wewnętrznym Ziemi oraz na granicy między jądrem a płaszczem planety.

Dlaczego to odkrycie jest tak ważne?

Zewnętrzne jądro Ziemi składa się głównie z płynnego żelaza i niklu. To właśnie ruch tych rozgrzanych metali generuje ziemskie pole magnetyczne.

Bez niego życie na naszej planecie wyglądałoby zupełnie inaczej. Pole magnetyczne chroni Ziemię przed znaczną częścią promieniowania słonecznego i wysokoenergetycznych cząstek docierających z kosmosu. Jest także niezbędne dla działania wielu systemów nawigacyjnych i technologicznych. Dlatego każda informacja o zachowaniu płynnego jądra stanowi dla naukowców niezwykle cenną wskazówkę.

Pod naszymi stopami działa gigantyczny silnik planety

Płynne jądro Ziemi można porównać do gigantycznego silnika napędzającego pole magnetyczne planety. Bez niego Ziemia byłaby znacznie bardziej narażona na promieniowanie kosmiczne i burze słoneczne.

Co dokładnie odkryto w jądrze planety?

Można powiedzieć, że naukowcy zaobserwowali coś w rodzaju zmiany kierunku ogromnej podziemnej rzeki.

Przez lata przepływ pod Pacyfikiem był stosunkowo słaby i skierowany na zachód. Następnie w ciągu zaledwie kilku lat nastąpiło odwrócenie, a ruch płynnego metalu zaczął wyraźnie przyspieszać w kierunku wschodnim. Jeszcze bardziej intrygujące jest to, że po 2020 roku ten nowy przepływ zaczął ponownie zwalniać.

Badacze podejrzewają, że proces może być związany z jeszcze głębiej położonym jądrem wewnętrznym Ziemi, które pozostaje jednym z najmniej poznanych obszarów naszej planety.

Czy mieszkańcy Ziemi mają powody do obaw?

Dobra wiadomość jest taka, że odkryte zmiany nie stanowią zagrożenia dla ludzi. Naukowcy podkreślają, że odwrócenie lokalnego przepływu w zewnętrznym jądrze nie oznacza nagłego zaniku pola magnetycznego ani ryzyka katastrofy geologicznej.

Znaczenie odkrycia jest przede wszystkim naukowe.

Pokazuje ono, że procesy zachodzące we wnętrzu Ziemi mogą zmieniać się znacznie szybciej, niż zakładano jeszcze kilka lat temu.

Satelity ujawniły niewidzialny świat

Kluczową rolę odegrały nowoczesne satelity wyposażone w bardzo czułe magnetometry. Urządzenia te potrafią odróżniać sygnały pochodzące z jądra Ziemi od zakłóceń generowanych przez skorupę ziemską, oceany czy atmosferę.

Dzięki temu naukowcy mogą obserwować zmiany zachodzące tysiące kilometrów pod powierzchnią bez konieczności wykonywania niemożliwych technologicznie odwiertów.

Jeszcze kilkanaście lat temu podobne odkrycie byłoby praktycznie niemożliwe.

Naukowcy mają teraz więcej pytań niż odpowiedzi

Największą zagadką pozostaje przyczyna odwrócenia przepływu. Eksperci próbują ustalić, czy była to jednorazowa anomalia, część dłuższego cyklu, czy może początek nowego stanu równowagi we wnętrzu planety.

Odpowiedź na to pytanie może pomóc lepiej przewidywać przyszłe zmiany pola magnetycznego oraz zrozumieć relacje pomiędzy jądrem zewnętrznym, jądrem wewnętrznym i dolnym płaszczem Ziemi.

Jedno jest pewne: mimo że Ziemia wydaje się dobrze poznana, jej wnętrze nadal skrywa tajemnice zdolne zaskoczyć nawet najbardziej doświadczonych geofizyków.