Co musisz wiedzieć
- RT4 (Radio Telescope 4) to 32-metrowy radioteleskop należący do Instytutu Astronomii UMK w Piwnicach koło Torunia.
- Umożliwia prowadzenie obserwacji w ramach międzynarodowej sieci VLBI (Very Long Baseline Interferometry), współpracując z największymi obserwatoriami świata.
- Od ponad 20 lat bierze udział w badaniach pulsarów, obłoków protogwiazdowych i szybkich błysków radiowych (FRB).
- Wniosek o finansowanie w programie SPUB został oceniony najwyżej, lecz nie uzyskał środków.
- UMK wystąpiło do ministerstwa nauki o ponowne rozpatrzenie decyzji.
Smutny wpis naukowców z UMK
Na facebookowej stronie Radioteleskop live pracownicy Instytutu Astronomii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika poinformowali o decyzji ministerstwa, która może oznaczać koniec funkcjonowania RT4:
Ministerstwo nie przyznało środków na działalność RT4 na kolejne 3 lata. Oznacza to, że od 1 stycznia przyszłego roku 32-m radioteleskop RT4 UMK pod Toruniem być może wstrzyma swoją aktywność, co w praktyce by oznaczało koniec życia tego polskiego instrumentu.
Jak podkreślają naukowcy, wniosek toruńskiego zespołu został oceniony najwyżej możliwie - oceną A - a recenzja wskazywała na "bardzo dobre wykorzystanie aparatury, międzynarodowe znaczenie i wysoką produktywność naukową".
Mimo to środki nie zostały przyznane.
W konkursie na 186 wniosków infrastrukturalnych pozytywnie oceniono 175, a środki dostało tylko 11. Wygląda to na całkowitą zapaść kraju, jeśli chodzi o finansowanie infrastruktury badawczej.
Zespół z UMK zapowiedział złożenie odwołania do ministerstwa.
Karol Wójcicki: "Zamilknie nie z powodu wieku, ale braku wyobraźni"
Znany popularyzator nauki Karol Wójcicki, prowadzący profil "Z głową w gwiazdach", skomentował sytuację w ostrych słowach:
"Tej jesieni pokażemy, że sięgać gwiazd to nie jest pusty slogan" - powiedział niedawno minister Marcin Kulasek. Odważne słowa jak na polityka, którego ministerstwo właśnie całkowicie ucięło finansowanie ikonicznemu radioteleskopowi RT4 UMK.
Wójcicki przypomina, że RT4 to duma polskiej radioastronomii, współpracująca z europejską siecią VLBI, umożliwiającą obserwacje z rozdzielczością porównywalną z teleskopem wielkości Ziemi.
Bez finansowania od 1 stycznia 2026 roku radioteleskop zostanie po prostu wyłączony. (…) Jeśli teraz naprawdę ma zamilknąć - to nie dlatego, że skończył się jego czas. Zamilknie, bo skończyła się wyobraźnia tych, którzy decydują o przyszłości nauki.
Tomasz Rożek: "A niby jak Polacy mają dostawać Nobla?"
Dr Tomasz Rożek, autor projektu "Nauka. To lubię", zwrócił uwagę na szerszy kontekst problemu finansowania nauki w Polsce:
Dlaczego Polacy nie dostają Nobla z nauk ścisłych? A niby jak mają dostawać przy takim finansowaniu nauki? Kilka godzin temu UMK podał, że największy radioteleskop w Polsce od przyszłego roku nie dostanie finansowania. Całych 600 tys. zł rocznie!
Sławomir Mentzen: "To sabotaż i atak na polską naukę"
Do sprawy odniósł się również polityk Sławomir Mentzen, absolwent toruńskiego UMK:
Od przyszłego roku ma przestać działać największy radioteleskop w Europie Środkowej. Nie ma 600 tysięcy złotych na dalsze funkcjonowanie radioteleskopu! To jest dywersja, sabotaż i atak na polską naukę!
Ministerstwo: "Polska nauka jest w centrum światowej debaty"
Na stronie Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w aktualnościach nie ma nowych informacji o podtoruńskim radioteleskopie. Zgodnie z ostatnią zamieszczoną tam wiadomością "polska nauka jest w centrum światowej debaty o innowacjach", o czym ma świadczyć wizyta ministra Marcina Kulaska w Kioto i Osace podczas Światowej Wystawie EXPO 2025.
Wizyta ministra Marcina Kulaska w Japonii stanowiła ważny krok w promocji polskiej nauki, edukacji i innowacyjnych technologii na arenie międzynarodowej. Od prezentacji polskiego dorobku na EXPO 2025 w Osace, przez rozmowy z japońskimi badaczami zajmującymi się robotyką i sztuczną inteligencją, po udział w globalnym forum nauki i technologii w Kioto - każda z tych inicjatyw potwierdziła rosnącą pozycję Polski w światowej debacie o innowacjach
- czytamy na stronie ministerstwa.
