Alarm w Niemczech. Inwazyjny gatunek tuż przy granicy z Polską

Inwazyjny szerszeń pojawił się na wschodzie Niemiec

W Eisenhüttenstadt na wschodzie Niemiec po raz pierwszy potwierdzono obecność gniazda szerszenia azjatyckiego w Brandenburgii. Eisenhüttenstadt leży we wschodniej Brandenburgii, bezpośrednio przy granicy z Polską.

Gniazdo znajdowało się pod dachem budynku biurowego. W szybko rozwijającym się gnieździe znaleziono królową zdolną do dalszego rozmnażania kolonii.

To pierwszy potwierdzony przypadek gniazda szerszenia azjatyckiego w Brandenburgii. W 2023 roku podobne gniazdo zostało znalezione i usunięte w Berlinie. Szczegóły przekazało brandenburskie Ministerstwo Rolnictwa i Środowiska.

Niemcy rozpoczęli specjalną akcję

Do usunięcia gniazda skierowano służby wyposażone w specjalne kombinezony ochronne. W działaniach uczestniczyła również miejscowa straż pożarna.

Według Holgera Ackermanna, rzecznika Związku Pszczelarzy Brandenburgii, pod dachem mogło znajdować się od 50 do 100 owadów. Specjalista uspokaja jednak, że nie jest to gatunek, który bez powodu atakuje ludzi. – To nie jest szerszeń zabójca – podkreślił Ackermann.

Niemieccy eksperci spodziewali się pierwszych przypadków przede wszystkim na zachodzie Brandenburgii. Wcześniejsze stanowiska wykrywano między innymi w pobliżu Łaby, w Saksonii-Anhalt i Dolnej Saksonii.

Brandenburskie ministerstwo przypuszcza, że królowa mogła zostać przypadkowo przewieziona przez człowieka.

Dlaczego szerszeń azjatycki jest zwalczany?

Szerszeń azjatycki, czyli Vespa velutina nigrithorax, pochodzi z Azji Południowo-Wschodniej. W Europie został wykryty w 2004 roku we Francji. Pierwsze potwierdzone wystąpienie w Niemczech odnotowano w 2014 roku w Badenii-Wirtembergii.

Gatunek stopniowo rozprzestrzenia się na północ i wschód. Od 2016 roku znajduje się na unijnej liście inwazyjnych gatunków obcych, wobec których prowadzone są działania ograniczające ekspansję.

Największe obawy dotyczą wpływu szerszeni na pszczoły i inne owady. Polują one na bezkręgowce, którymi karmią swoje larwy. Według niemieckiego Federalnego Urzędu Ochrony Środowiska pszczoły miodne mogą stanowić nawet 80 proc. ich zdobyczy.

Obecność szerszeni przed ulem może ograniczać aktywność pszczół. Owady rzadziej wylatują wtedy po pokarm, przez co przynoszą do kolonii mniej pyłku. Gatunek może więc stanowić problem zarówno dla pszczelarstwa, jak i lokalnej bioróżnorodności.

Czy szerszeń azjatycki jest groźny dla człowieka?

Pojedynczy osobnik zazwyczaj nie stanowi zagrożenia dla ludzi. Szerszenie azjatyckie nie są z natury agresywne i z dala od gniazda zwykle unikają konfrontacji.

Sytuacja zmienia się w pobliżu kolonii. Zaniepokojone owady mogą agresywnie bronić gniazda, dlatego nie wolno go dotykać, potrząsać nim ani próbować usuwać samodzielnie. Szczególną ostrożność powinny zachować osoby uczulone na jad owadów błonkoskrzydłych.

Szerszenia azjatyckiego nie należy mylić z azjatyckim szerszeniem olbrzymim, określanym niekiedy jako „szerszeń zabójca”. Vespa velutina jest nieco mniejsza nawet od występującego w Polsce i Niemczech szerszenia europejskiego.

Jak rozpoznać szerszenia azjatyckiego?

Gatunek ma znacznie ciemniejsze ubarwienie niż rodzimy szerszeń europejski. Jego tułów jest czarnobrązowy, a końcowa część odwłoka ma żółtopomarańczowy kolor. Charakterystyczne są także żółte zakończenia odnóży oraz żółta przednia część głowy.

Robotnice osiągają około 2,5 cm długości, natomiast królowe mogą dorastać do 3 cm. W odróżnieniu od szerszenia europejskiego gatunek ten jest aktywny wyłącznie w ciągu dnia.

Początkowe gniazda mogą powstawać pod dachami, w szopach, garażach, budkach ogrodowych i skrzynkach roletowych. Latem część kolonii przenosi się do większych gniazd, umieszczanych najczęściej wysoko w koronach drzew.

Co zrobić po zauważeniu szerszenia?

Niemieckie służby apelują, aby nie zabijać ani nie łapać podejrzanych owadów. Nie należy również próbować samodzielnie usuwać gniazda. Usuwaniem potwierdzonych gniazd powinni zajmować się przeszkoleni specjaliści.

Czy szerszeń azjatycki dotarł już do Polski?

Odkrycie gniazda w Eisenhüttenstadt nie jest dowodem na obecność gatunku po polskiej stronie granicy. Niemieckie służby nie ustaliły jeszcze, czy owady przemieściły się naturalnie, czy też królowa została przypadkowo przewieziona przez człowieka.

Lokalizacja znaleziska oznacza jednak, że rozwój sytuacji w Brandenburgii może być istotny także dla Polski.