125. rocznica urodzin gen. Sosabowskiego

Gen. Sosabowski był organizatorem i dowódcą znanej 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej, na czele której walczył w 1944 roku pod Arnhem.

Stanisław Sosabowski urodził się w rodzinie kolejarskiej 8 maja 1892 roku w Stanisławowie. W 1910 roku rozpoczał studia ekonomiczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Naukę musiał przerwać i powrócić do rodzinnej miejscowości po śmierci jego ojca. W 1918 roku zgłosił się do wojska.
Nie brał udziału w wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku.
Od 1922 roku studiował w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. Po studiach został skierowany do Sztabu Generalnego. W latach 1928 -1939 pełnił funkcje dowódcze w 75. Pułku Piechoty, Pułku Strzelców Podhalańskich, 9. Pułku Piechoty Legionów i 21. Pułku Piechoty Dzieci Warszawy.

Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku walczył w rejonie Mławy, a od 15 września 1939 r. jego pułk wraz z Grupą Operacyjną wycofał się do Warszawy, gdzie obsadził odcinek obronny na Grochowie. Po zakończeniu walk przeszedł do konspiracji i wstąpił do Służby Zwycięstwu Polski.
Obrał fałszywe nazwisko Emil Helm, dzięki czemu udało mu się dotrzeć do Paryża. Tam otrzymał przydział na dowódcę piechoty w odtwarzanej 4. Dywizji Piechoty.

W czerwcu 1940 roku otrzymał przydział na dowódcę formującej się 4. Kadrowej Brygady Strzelców. To właśnie w niej generał utworzył pierwszą w historii Wojska Polskiego jednostkę spadochronową. Brygada uczestniczyła w największej w II wojnie światowej operacji powietrzno-desantowej sprzymierzonych. Celem operacji było opanowanie mostów na Renie w pobliżu holenderskiego Arnhem. W trakcie walk Brygada straciłą ok. 40 proc. żołnierzy, a operacja zakończyła się niepowodzeniem. Za ten stan rzeczy obwiniono polskiego generała. Zarzucono mu m.in. niedopuszczalną krytykę brytyjskiego dowództwa. 27 grudnia 1944 r. Pierwsza Brygada Spadochronowa została odebrana jej twórcy i dowódcy. Decyzja zapadła na żądanie Brytyjczyków.

Po zakończeniu II wojny światowej generał Sosabowski pozostał w Wielkiej Brytanii. Pracował jako robotnik magazynowy w fabryce silników elektrycznych, a następnie telewizorów.

Zmarł w Londynie 25 września 1967 roku. Zgodnie z wolą zmarłego generała, dwa lata później jego prochy zostały przetransportowane przez spadochroniarzy do Polski i zostały pochowane na cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

IK