Marsz, który może zatrzymać Tuska

Donald Tusk nie zdecydował się na zamach stanu dopiero teraz. Ten zamach trwa od początku jego kadencji, tyle że realizowany jest na raty. Dotychczasowe odsłony ingerencji w ustrój – takie jak nielegalne powołanie prokuratora krajowego czy obchodzenie aktów prawnych wyższej rangi za pomocą rozporządzeń – przyciągały jednak uwagę głównie najbardziej zainteresowanych. Przestępcza próba przejęcia Trybunału Konstytucyjnego to jak dotąd najwyższa rata tego zamachu, dlatego wywołała rezonans daleko wykraczający poza środowiska związane z Prawem i Sprawiedliwością. Związki zawodowe, organizacje narodowe, konserwatywne NGO-sy oraz przedstawiciele i sympatycy innych partii słusznie rozpoznali, że gra nie toczy się już tylko o „stołki”. Chodzi o uzurpowanie sobie władzy, do sprawowania której Tusk nie otrzymał mandatu społecznego. Co więcej – władzy, którą zamierza przekazać ośrodkom zewnętrznym.

Trybunał jako zapalnik

Plan przejęcia Trybunału był prosty. Uderzamy tuż przed Wszystkimi Świętymi, gdy część ludzi wyjeżdża, a część – zwłaszcza że wszystko wydarzyło się w piątek – woli zakończyć ciężki tydzień w przyjemniejszy sposób, niż sterczeć na chłodzie w poczuciu zagrożenia. Grono protestujących miało ograniczyć się do niewielkiej grupki stałych bywalców demonstracji, których można łatwo zlekceważyć. Jedynym ryzykiem mogło być przeniesienie się nastrojów spod Trybunału na Marsz Niepodległości. Nie oceniono go jednak zbyt wysoko. W końcu pozostałe środowiska prawicy, w tym narodowe, zwykle ograniczały się do haseł o „resecie konstytucyjnym”, traktując spór o Trybunał jako kolejną „partyjną naparzankę” KO z PiS-em. Niestety dla Tuska tym razem wykazały się znacznie większą świadomością niebezpieczeństwa, jakie rodzi nowa odsłona zamachu, i dołączyły do protestów.

Nie stało się to po raz pierwszy. Podczas drugiej tury wyborów prezydenckich w 2025 roku różne środowiska prawicowe na chwilę zawiesiły topór wojenny, ponieważ na horyzoncie pojawiło się widmo „domknięcia systemu”. Ostatni bezpiecznik świata konserwatywnego i narodowego – prawicowy prezydent – mógł zostać zastąpiony przez kosmopolitycznego figuranta w stu procentach „postępowego” i gotowego firmować proces tak zwanej pogłębionej integracji europejskiej (to elegancka nazwa na oddanie niepodległości w ręce wspomnianych zewnętrznych ośrodków).

Przełamanie wzajemnej niechęci, jaką darzą się podzielone środowiska prawicy w obliczu próby podporządkowania Trybunału Konstytucyjnego, jest w gruncie rzeczy powtórzeniem tamtej sytuacji. Trybunał obsadzony dyspozycyjnymi sędziami Donalda Tuska stanie się przecież doskonałym instrumentem realizacji scenariuszy antyniepodległościowych: „wymontowania” patriotycznego prezydenta i oficjalnego uznania zwierzchności prawa unijnego nad krajowym. Jeśli dodamy do tego, że przejęcie kontroli nad Trybunałem jest niezbędne do delegalizacji nielubianych partii politycznych, sprzeciw wobec zamachu staje się wręcz nakazem instynktu samozachowawczego.

Strach władzy

Donald Tusk nie przewidział, że skłócone środowiska patriotyczne staną ramię w ramię. Tym samym otworzył przed sobą nowe zagrożenie: wzmożoną mobilizację przed zbliżającym się Marszem Niepodległości. A ten jest groźny dla władzy z dwóch powodów.

Pierwszym, choć mniej istotnym, jest strach. Tusk, choć potrafi być bezwzględny, nie jest szkolonym w Związku Radzieckim komunistycznym generałem, gotowym łamać społeczny opór przy użyciu czołgów. Poza tym, choć jego pretorianie raczej nie zdezerterują, nie może już liczyć na heroizm koniunkturalnych sojuszników, partyjnych „dołów”, zaprzyjaźnionych NGO-sów czy podległych służb. Te środowiska, czując na karku oddech słusznie zagniewanego tłumu, mogą zacząć szykować sobie drogę ewakuacji. Mogą również popaść w podszyty lękiem marazm i niesubordynację. A to byłby początek procesu dekompozycji władzy.

Drugim, być może znacznie istotniejszym zagrożeniem dla premiera jest możliwość powtórzenia sukcesu Marszu Niepodległości tuż przed wyborami. W tym przypadku Donald Tusk mógłby paść ofiarą taktyki, którą sam zastosował w 2023 roku. Przypomnijmy: 4 czerwca zorganizował marsz w rocznicę pierwszych częściowo wolnych wyborów, a cztery miesiące później powtórzył ten manewr, apelując o udział w Marszu Miliona Serc. Jego frekwencyjny sukces niewątpliwie przyczynił się do mobilizacji wyborców i miał wpływ na wymianę ekipy rządzącej. Oba przedsięwzięcia wytworzyły atmosferę, w której „naród” rusza, by odsunąć od władzy rodzącą się dyktaturę i pozbyć się ciążącego „zła”. Dziś się już o tym nie wspomina, ale sukces pierwszego marszu Tuska był kluczem do powodzenia drugiego. Ludzie zobaczyli, że jest ich wielu, zdobyli doświadczenie organizacyjne, a często zantagonizowane środowiska zaczęły działać wspólnie. Rozległość maszerującego frontu okazała się dla wielu „społecznym dowodem” na to, że zmiana władzy jest konieczna.

Marsze szybkiego reagowania

Podobnie może być z Marszem Niepodległości. Niewykluczone, że zapoczątkuje on cykl marszów, który wytworzy podobną atmosferę, tyle że po stronie patriotycznej. Dobra współpraca różnych podmiotów – środowisk narodowych, związkowych, medialnych, opozycyjnych i innych – może umożliwić organizowanie kolejnych „marszów szybkiego reagowania”. Krótkie, kilkumiesięczne odstępy między nimi powinny sprawić, że antyrządowa atmosfera będzie się zagęszczać, a przedwyborcza energia znajdzie się po stronie opozycji. Opozycji, która niezależnie od poglądów na gospodarkę czy sytuację międzynarodową odnajdzie wspólny mianownik: niepodległość. Wartość, której rząd lewicowych liberałów nie traktuje jako nadrzędnej.

By to się mogło ziścić, niezbędne jest jednak okresowe odświeżenie narodowej emocji, a do tego potrzebujemy repetycji: Marsz Niepodległości – marsz w okresie letnim – marsz tuż przed wyborami.

Marsz o niepodległość

Hasło tegorocznego Marszu Niepodległości „Polak w Polsce gospodarzem”, choć jest wielowymiarowe, najmocniej kojarzyło się dotąd z oporem wobec masowej migracji i sprzeciwem wobec „szarogęszenia się” mniejszości narodowych już obecnych w naszym kraju. Zamach na Trybunał Konstytucyjny jest z tym tematem znacznie bardziej związany, niż mogłoby się wydawać. Po pierwsze, nie ma większych wątpliwości, że rząd Tuska wykorzysta zagarnięte przemocą instytucje do żyrowania dotychczasowej polityki migracyjnej, również do podważenia sprzeciwu prezydenta. Co więcej, skoro głównym punktem odniesienia dla obecnego premiera jest dobro Unii Europejskiej, w sytuacji politycznego zapotrzebowania zapewne bez większych oporów zgodzi się na relokację migrantów.

Na pierwszy plan wysuną się również inne aspekty hasła marszu. Jeszcze niedawno projekty federalizacji Unii Europejskiej można było zbywać jako „marzenia ściętej głowy”. Dziś wizja Zjednoczonej Europy, funkcjonującej niemal jak imperium rywalizujące z USA oraz Chinami, stała się właściwie domyślnym poglądem przeciętnego lewicowego liberała. Z kolei sama chęć zachowania przez Polskę politycznej autonomii bywa w jego słowniku określana mianem „strasznego nacjonalizmu”. To liberałowie przesunęli się na unijnym spektrum tak daleko, że zajęli pozycje antyniepodległościowego radykalizmu. Pokazuje to, jak poważne jest zagrożenie, jeśli nie dojdzie do zmiany władzy. Trzeba więc powiedzieć wprost i bez cienia przesady: tegoroczny Marsz Niepodległości będzie również marszem o niepodległość.

[Niektóre śródtytuły i sekcja "Co musisz wiedzieć" pochodzą od redakcji]