Co musisz wiedzieć
- W Gietrzwałdzie miedzy 27 czerwca a 16 września 1877 r. miały miejsce objawienia maryjne.
- W tej samej miejscowości Lidl planował wybudować halę magazynów odpadów.
- Ostatecznie po wielu protestach Lidl zrezygnował z inwestycji i przeniósł ją w okolice Krakowa.
Oddolny ruch obrony Gietrzwałdu zainicjował Jacek Wiącek, a przyłączyło się do niego wiele środowisk ludzi wierzących, a także tych, którym z Kościołem jest niekoniecznie po drodze, ale którym leżało na sercu ocalenie historyczno-krajobrazowego charakteru tego miejsca oraz ochrona położonych na jego terenie pomników przyrody.
Serce polskości
W sprawę obrony Gietrzwałdu włączył się m.in. nasz redakcyjny kolega Paweł Pietkun, dyrektor polskiego oddziału U.S. Institute of Diplomacy and Human Rights, który w imieniu reprezentowanej przez siebie organizacji pisał listy sprzeciwu w sprawie inwestycji Lidla do jego central na terenie całej Europy.
Gietrzwałd to szczególne miejsce nie tylko dla mieszkańców Warmii i Mazur, ale dla wszystkich Polaków. Jeszcze niewiele ponad 100 lat temu biło tu, w środku niemieckich Prus, serce polskości. Kiedy w 1877 roku objawiła się tam Matka Boska, do dwóch dziewczynek przemawiała po polsku, w języku na tych terenach zakazanym. Tu powstał pomysł wydawania największej polskojęzycznej gazety w regionie, czyli "Gazety Olsztyńskiej" - nawiasem mówiąc, stworzył ją potomek jednej z rozmawiających z Maryją dziewczynek
- przypomniał w rozmowie z "Tygodnikiem Solidarność".
Dzisiaj Gietrzwałd to nie tylko miejsce ważne dla katolików, miejscowość, w której centrum znajduje się zabytkowy, średniowieczny kościółek, jeden z największych skarbów naszej architektury. To również niepowtarzalny przyrodniczo kawałek Warmii, w którego pięknie można się rozpłynąć. Całość mogliśmy łatwo stracić przez inwestycję jednej z sieci - niemieckiej, a jakże! w końcu mówimy o Gietrzwałdzie - supermarketów. Rzut kamieniem od zabytkowego kościoła miała powstać gigantyczna sortownia odpadów i centrum dystrybucyjne. W obronie Gietrzwałdu natychmiast stanęli ludzie, którym na sercu leżało dobro sanktuarium. Udało się ich połączyć i skoordynować Jerzemu Szmitowi. W walce o Gietrzwałd znalazło się również miejsce dla organizacji międzynarodowych, takich jak U.S. Institute of Diplomacy and Human Rights, który mam przyjemność reprezentować w Polsce. Presja ze strony takich instytucji okazała się dość ważna. Szczególnie że mogłem liczyć na moich kolegów z innych krajów, którzy również zajęli się tą konkretną inwestycją. W ten sposób protest, który z perspektywy sieci supermarketów wydawał się lokalny, a więc w miarę łatwy do opanowania, udało się umiędzynarodowić. Sprowadzić go do rangi protestów, z jakimi 40 lat temu borykały się wielkie koncerny paliwowe w Afryce czy Ameryce Łacińskiej. Gietrzwałdzki sukces jest sumą działań wielu ludzi na wielu płaszczyznach. Szczęśliwie wszystkich nas połączył jeden cel
- podkreślił nasz rozmówca.
Ponadpartyjny zespół parlamentarny
W przekonaniu Marka Adama, redaktora portalu opinie.olsztyn.pl, znaczenie w wycofaniu się Lidla z inwestycji w Gietrzwałdzie mógł mieć wynik wyborów prezydenckich. Informacja o tym, że centrum magazynowe powstanie jednak w innej lokalizacji, została podana do publicznej wiadomości 3 czerwca, czyli tuż po ogłoszeniu zwycięstwa wyborczego Karola Nawrockiego. "W komunikacie podano, że powodem zmiany są tzw. trudności organizacyjne i logistyczne. […] Jak udało nam się ustalić, organizatorzy protestów spod hasła #StopLidl jeszcze w czasie kampanii wyborczej nawiązali kontakt ze sztabem obecnego prezydenta elekta. W otoczeniu Karola Nawrockiego nie brakowało osób przychylnych postulatom obrony Gietrzwałdu" - czytamy na portalu opinie.olsztyn.pl. Jego dziennikarze przypomnieli historię obrony Gietrzwałdu i cenę, którą zapłacił za podjęte działania inicjator akcji Jacek Wiącek. "To on powołał Komitet Obrony Gietrzwałdu. W kolejnych miesiącach spotkały go liczne szykany - w tym przeszukanie domu przez policję, zarzuty w lokalnych mediach, sprawy sądowe i próby zastraszania. Do protestu szybko dołączyła Fundacja im. Piotra Poleskiego, kierowana przez Jerzego Szmita. To ona przygotowała analizy zagrożeń inwestycji, organizowała konferencje prasowe, zwoływała ekspertów i prezentowała wizualizacje inwestycji. Protesty zyskały ogólnopolski charakter. Powstał Ogólnopolski Komitet Obrony Gietrzwałdu, do którego dołączyli działacze społeczni z całej Polski - m.in. środowiska katolickie i konserwatywne związane z Grzegorzem Braunem. Parlamentarzyści różnych opcji - od Konfederacji, przez PiS, po PSL - powołali Parlamentarny Zespół ds. Obrony Gietrzwałdu, który jeszcze 8 maja obradował w Sejmie RP, zapowiadając przeniesienie protestów na teren Niemiec" - wskazał na łamach olsztyńskiego portalu Marek Adam. "Zespół parlamentarzystów przygotował tzw. białą księgę - dokument zawierający analizę naruszeń procedur środowiskowych, urbanistycznych i administracyjnych związanych z planowaną inwestycją. Wśród zarzutów znalazły się m.in. pominięcie konsultacji społecznych, ignorowanie sąsiedztwa obiektów sakralnych oraz zbyt powierzchowne analizy oddziaływania inwestycji na środowisko. Równolegle przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie toczyły się kolejne sprawy dotyczące zaskarżenia decyzji środowiskowych oraz wydanego pozwolenia na budowę" - przypomniał dziennikarz. Inicjator akcji Jacek Wiącek nie żałuje poniesionych ofiar. "Walczyliśmy o ducha miejsca, o jego świętość. Dziś czuję dumę i ulgę. Warto było!" - stwierdził w rozmowie z regionalnymi mediami.
Co dalej?
O to, jaka atmosfera panuje dziś w Gietrzwałdzie, zapytałam Joannę, naszą "przewodniczkę" z czasów pisana reportażu na temat obrony tego miejsca. - Wielu mieszkańców odetchnęło z ulgą, natomiast raczej tej decyzji głośno się nie komentuje. Władze gminy są teraz skupione na ważnej dla regionu inwestycji, która ma powstać w Gietrzwałdzie, czyli Centrum Dziedzictwa, Historii i Kultury Warmii. Nowy proboszcz integruje wszystkie organizacje z okolic, aby wspólnie zorganizować 150-lecie objawień w 2027 roku. Wszystko wraca do normy i idzie w dobrym kierunku. Pojawia się pytanie, czy powstanie nowy plan zagospodarowania terenu, czy ziemia z powrotem zostanie zarolniona, czy też za parę lat ktoś znowu wymyśli jakąś dziwną inwestycję na tym obszarze. Zastanawia mnie zachowanie Lidla. Przecież tak potrzebowali nowego centrum w województwie warmińsko-mazurskim, tyle gmin proponowało im jego budowę na swoich przemysłowych terenach. A oni zamiast skorzystać z którejś z tych propozycji po wycofaniu się z Gietrzwałdu, zawinęli się z nowym centrum pod Kraków - mówi mi Joanna.
Co będzie dalej? Na pewno nie należy tracić czujności, odrolniony teren w pobliżu miejsca objawień może nadal przyciągać amatorów zysku nieliczących się z sakralnym, historycznym i krajobrazowym charakterem miejsca. Z pewnością jednak protesty - i ich skuteczność - pokazały, że każdy nowy potencjalny inwestor będzie musiał liczyć się ze zdaniem lokalnych mieszkańców oraz tej części polskiego narodu, dla którego sprawy święte wciąż święte pozostają. Lidl stał się - cytując "Fausta" - "częścią tej siły, która wiecznie zła pragnąć, wiecznie dobro czynić musi". Rozsławił on Gietrzwałd na całą Polskę i poza jej granice, zaktywizował wiernych, połączył ludzi z różnych środowisk, pokazał, że warto działać i że kiedy walczy się w dobrej sprawie i z Bożą pomocą - prędzej czy później przychodzi zwycięstwo.
Gietrzwałd warto odwiedzić w pielgrzymce dziękczynnej, np. w rocznicę objawień 27 czerwca. Warto także już teraz rozpocząć duchowe przygotowania do okrągłej, 150. rocznicy objawień, która przypada za dwa lata. Może ona stanowić doskonałą okazję do duchowej, moralnej i tożsamościowej odbudowy polskiego narodu, o co w 1877 roku apelowała Matka Boża. Jej przesłanie było proste w treści i trudne do wykonania, wymagające bowiem wiary, dyscypliny, pokory i cierpliwości. Maryja prosiła o święte życie, o porzucenie nałogów, o wytrwałą modlitwę. "Odmawiajcie codziennie Różaniec" - przypominała wielokrotnie. I jednocześnie zapewniała: "Nie smućcie się, bo Ja zawsze będę z Wami". O Gietrzwałdzie pięknie pisze w swojej książce na temat tego miejsca dziennikarz Grzegorz Kasjaniuk: "Wątpiący też się tam nawracają, więc ciekawość jest dobrym pretekstem do odwiedzenia Gietrzwałdu. Tam Matka Boża daje siłę. Mocną wiarę. Są uzdrowienia z choroby alkoholowej, z innych chorób, dana jest łaska wiary, a także łaska poczęcia, bo z problemem bezdzietności też wielu ludzi się dzisiaj boryka. Dana jest też łaska wytrwania w swoim cierpieniu, w krzyżu, który nosimy często w milczeniu. To, że Matka Boża daje nam siły do niesienia tego krzyża, też jest bardzo istotne, ponieważ w dzisiejszych czasach wielu ludzi nie daje sobie z tym rady. Gietrzwałd nie jest zapomniany, tam tli się iskra, z której wyjdzie płomień na całą Polskę, na cały świat".
