Co musisz wiedzieć
- Panteon Górnośląski to inicjatywa abp. Wiktora Skworca, który w tej sprawie zwrócił się do MKiDN w 2018 r.
- Panteon otwarto w 2022 r.
- Według mniejszości niemieckiej idea działania PG jest sprzeczna z podstawową ideą Unii Europejskiej.
Reprezentujący środowisko mniejszości niemieckiej Związek Niemieckich Stowarzyszeń Społeczno-Kulturalnych (ZNSS-K) zwrócił się do Rady Programowej Panteonu Górnośląskiego w Katowicach o upamiętnienie w nim kilku postaci narodowości niemieckiej pochodzących z Górnego Śląska.
Mniejszość niemiecka chce upamiętnienia Niemców w Panteonie Górnośląskim
Wśród proponowanych przez mniejszość nazwisk znalazł się m.in. Johan Kroll - współzałożyciel Towarzystwa Społeczno-Kulturalnego Niemców na Śląsku Opolskim, Josef von Euchendorff - poeta epoki romantyzmu, czy ks. Kart Ulitzka, który po wojnie współtworzył niemiecką CDU. Wniosek został odrzucony.
Zdaniem zarządu ZNSS-K, Panteon Górnośląski nie powinien deformować historii regionu, a idea jego działania jest sprzeczna z podstawową ideą Unii Europejskiej - "In varietate concordia" (Zjednoczeni w różnorodności).
Nie można mówić o wybitnych Górnoślązakach i pomijać przy tym tych wszystkich, którzy będąc Górnoślązakami uważali się także za Niemców, Czechów, Morawian lub definiowali się wyłącznie regionalnie, a może w ogóle nie dookreślali swej narodowości. Nie można mówić o Panteonie Górnośląskim w momencie, kiedy obejmuje tylko tych, którzy byli Polakami. Należałoby więc albo zmienić nazwę Panteonu i nazwać go wprost Panteonem Polskim na Górnym Śląsku albo doprowadzić do sytuacji, w której Panteon będzie pokazywał Górny Śląsk takim jakim był i jest - czyli tworzonym i ubogacanym przez ludzi różnych narodowości
- napisano w stanowisku ZNSS-K.
Zdaniem przedstawicieli mniejszości niemieckiej w Polsce, niezrozumiałe jest pomijanie przez instytucję kultury w gronie wybitnych postaci związanych z Górnym Śląskiem osób, które są narodowości innej niż polska.
Sprzeciw dyrektora Panteonu
W odpowiedzi na wniosek dyrektor Panteonu Górnośląskiego Ryszard Kopiec wyjaśnił, że:
"proponowane przez Państwo osoby do włączenia w poczet osób zasłużonych (...) nie uzyskały rekomendacji Rady Programowej Panteonu Górnośląskiego". "(...) Rekomendacje Rady wynikają z Regulaminu Wyłaniania Postaci Zasłużonych Panteonu Górnośląskiego oraz ze statutu PG"
- dodał.
Panteon Górnośląski w Katowicach jest instytucją kultury, która ma być "formą uznania i podziękowania za wierność i poświęcenie dla Ojczyzny, widzianej zawsze w polskiej macierzy".
Jak zaznacza w swoim piśmie dyrektor Kopiec, celem Panteonu jest: "upamiętnienie stulecia przyłączenia części Górnego Śląska do odradzającej się Polski oraz upamiętnienie stulecia polskiej administracji kościelnej na Górnym Śląsku oraz inspirowanie i moderowanie działań mających na celu upamiętnienie trzech Powstań Śląskich". Zwraca także uwagę na przewidziane w statucie instytucji upamiętnianie, zachowanie i upowszechnianie dziedzictwa poprzez czczenie pamięci zasłużonych dla polskości ziem Górnego Śląska.
Idea Panteonu
Panteon Górnośląski to inicjatywa arcybiskupa Wiktora Skworca, który w tej sprawie zwrócił się do MKiDN w 2018 r. Dwa lata później podpisano umowę, na mocy której powołano instytucję kultury prowadzoną przez Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego we współpracy z MKiDN, Urzędem Miasta Katowice i Archidiecezją Katowicką. Otwarto go w 2022 r.
Wśród statutowych celów Panteonu Górnośląskiego zapisano upamiętnienie stulecia przyłączenia części Górnego Śląska do Polski w 1922 r. oraz stulecia polskiej administracji kościelnej na Górnym Śląsku, a także upamiętnianie trzech powstań śląskich z lat 1919, 1920 i 1921. Kolejne to upamiętnianie i upowszechnianie wiedzy historycznej o Górnym Śląsku po zakończeniu I wojny światowej, upamiętnianie, zachowywanie i upowszechnianie pamięci o osobach "zasłużonych dla polskości ziem Górnego Śląska" oraz "czynne uczestniczenie w budowie tożsamości narodowej oraz społeczeństwa opartego na wartościach chrześcijańskich".
