Wczoraj w Jesionce doszło do rozmów między przedstawicielami rządu a środowiskami rolniczymi w sprawie protestów przeciwko założeniom Europejskiego Zielonego Ładu. Po spotkaniu opublikowane zostały „uzgodnienia”.

1. Trudna sytuacja w rolnictwie wynika z wielu przyczyn i zaniedbań. Główną przyczyną jest agresja Rosji na Ukrainie.
2. Strony niniejszych Uzgodnień zwracają uwagę na fakt, że jedną z zasadniczych przyczyn destabilizacji europejskiego rynku rolnego była bezwarunkowa zgoda Unii Europejskiej na nielimitowany import produktów rolnych z Ukrainy, poparta jednoznacznym stanowiskiem ówczesnego Rządu RP.
3. Dostrzegając potrzebę wsparcia humanitarnego, gospodarczego i wojskowego Ukrainy, która padła ofiarą rosyjskiej agresji, obie strony wskazują jednocześnie na fakt, że ukraińska produkcja rolna oparta jest na całkowicie odmiennej strukturze gospodarstw i nie podlega takim wymogom, jakie nałożone są na europejskich producentów żywności. Nieuwzględnienie tego faktu przy podejmowaniu decyzji o zniesieniu ograniczeń dla ukraińskich producentów w dostępie do unijnego rynku by krótkowzroczne, i poza negatywnymi skutkami gospodarczymi uderza także w relac polityczne i społeczne między państwami i społeczeństwami.
4. Zarówno Rząd jak i strona społeczna podkreślają potrzebę i wartość relacji gospodarczych z Ukrainą, jednakże muszą one odbywać się na takich warunkach, nie powodowały destabilizacji rynku w UE.
5. W związku z tym, że obie strony uznają za konieczne wypracowanie zasad regulujących handel artykułami rolno-spożywczymi (w tym także ich tranzyt) pomiędzy Polską i Ukrainą:
-utrzymane zostanie obowiązujące embargo na produkty rolne wprowadzone Rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 15 września 2023 r.
-Minister Rolnictwa zwróci się z wnioskiem do Rady Ministrów o wstrzymanie tranzytu z Ukrainy produktów objętych w/w Rozporządzeniem z Ukrainy przez terytorium Polski z dniem 1 kwietnia 2024 r.
- do dnia wejścia w życie unijnego rozporządzenia ATM (5 czerwca 2024 r.) zarówno embargo jak i wstrzymanie tranzytu obejmie także cukier.
6. Obie strony zgadzają się, że uregulowanie relacji handlowych z Ukrainą musi przede wszystkim mieć wymiar wspólnotowy i opierać się:
- na ustaleniu warunków dostępu do rynku dla towarów z Ukrainy w tym przede wszystkim dla zbóż, rzepaku, kukurydzy (i produktów pochodnych dla tych kategorii jak śruty, mąki, kasze, oleje ), cukru, drobiu, jaj, owoców miękkich (i produktów pochodnych), jabłek i koncentratu jabłkowego. Podstawą tych warunków powinny być ustalone okresy referencyjne
7. Niezależnie od kwestii związanych z uregulowaniem relacji handlowych z Ukrainą, strony niniejszego Porozumienia deklarują gotowość do wypracowania zestawu środków i działań, które złagodzą rolnikom negatywne konsekwencje, zakłócenia rynku rolnego. W tym:
- pszenica, pszenżyto, jęczmień, żyto, mieszanki zbożowe zostaną objęte dopłatami (do pierwszych 300 ha) opartymi o schemat pomocy obowiązujący w 2023 roku, które będą obejmować sprzedaż dokonaną w okresie od 1 stycznia do 31 maja 2024 r.
- utrzymanie podatku rolnego na poziomie nie wyższym niż w 2023 r.
8. Strona społeczna deklaruje wspieranie działań Rządu w celu zmiany zasad na których opiera się Europejski Zielony Ład w rolnictwie.
Ustalone rozwiązania między Premierem Donaldem Tuskiem a Przewodniczącą Urszulą Von der Leyen dokonały istotnych zmian, które uwzględniają propozycje i oczekiwania rolników zgłaszane w czasie protestów. Do najważniejszych należy: zastąpienie od 2024 r. obowiązkowego ugorowania dobrowolnym ekoschematem, uproszczenia dywersyfikacji i zmianowania, umożliwienie państwom członkowskim ustalenia okresu utrzymania okrywy glebowej, dla gospodarstw do 10 ha odstąpienie od stosowania sankcji za nieprzestrzeganie wymogów środowiskowych (tzw. warunkowości).
Przegląd tych zasad będzie kontynuowany. Jednym z pierwszych zadań powinno być przeanalizowanie możliwości zmniejszenia liczby ekoschematów i generalnego uproszczenia zasad wsparcia rolników realizujących wymagania związane z realizacją praktyk środowiskowych

– napisano. 

Pod tymi „uzgodnieniami” podpisał się Czesław Siekierski, minister rolnictwa i rozwoju wsi. 

Czytaj także: Rolnicy będą dzisiaj protestować w całej Polsce

Solidarność RI odpowiada

Przewodniczący Solidarności RI Tomasz Obszański w rozmowie z portalem Tysol.pl skrytykował proponowane uzgodnienia. 

Nic to nie oznacza, to są uzgodnienia, my nie wyraziliśmy zgody na podpisanie porozumienia w proponowanym przez Artura Balazsa kształcie. Tam zapisy były takie, że rekompensaty tylko dla producentów zbóż, a reszta zostaje z pustymi rękami. NSZZ RI zgłasza projekt 15 miliardów euro tytułem rekompensat z funduszy strat wojennych, jakie poniosło polskie rolnictwo, ale na to zgody nie ma rządu polskiego. Minister Siekierski nie ma wątpliwości, że UE takich pieniędzy nie ma i nie da. NSZZ RI „Solidarność” walczyć będzie nadal o takie rozwiązania, aby wszystkie działy produkcji rolnej otrzymały rekompensaty z funduszu strat wojennych Unii Europejskiej, bo rolnicy ponoszą gigantyczne straty z tytułu otwartej granicy z Ukrainą, która jest otwarta z powodu wojny u naszego wschodniego sąsiada. Ponieważ tego nie ma i podobno nie wchodzi w grę wypłata takiej kwoty, to wczoraj żadne porozumienie nie zostało zawarte. To protokół uzgadniania, a rząd ma się do tego ustosunkować. Żadnej kwoty z UE nie otrzymamy? To strajkujemy i blokujemy cały kraj

– powiedział nam. 

Czytaj także: Rafał Woś: Polityka klimatyczna? Oddajmy głos ludziom!

Kontekst – protesty rolników 

Od kilku tygodni w Polsce i w innych krajach Unii Europejskiej trwają protesty rolników, domagających się m.in. odstąpienia od przepisów Europejskiego Zielonego Ładu i uszczelnienia granic przed napływem produktów rolno-spożywczych spoza państw UE.

Europejski Zielony Ład wprowadza wiele wytycznych, m.in. dla rolnictwa. Mają umożliwić osiągnięcie w Europie neutralności klimatycznej do 2050 r.