Leon XIV do katolików w Algierii: Jesteście dziedzicami świadków wiary

U Madame l’Afrique

W świątyni papieża przywitał rektor katedry, ks. Peter Claver Kogh. Po pokropieniu obecnych wodą święconą, Leon XIV przeszedł środkową nawą bazyliki. Po chwili modlitwy przed Najświętszym Sakramentem Ojciec Święty złożył kwiaty przed figurą Matki Bożej.

Witając Leona XIV arcybiskup Algieru, kard. Jean-Paul Vesco OP przypomniał, że świątynia ta jest kolebką zgromadzeń Ojców i Sióstr Białych, założonego przez kardynała Charles’a Lavigerie - To właśnie stąd Ewangelia dotarła do wielu krajów Afryki. Dlatego bardzo dobrze się składa, że pierwsza podróż Waszej Świątobliwości na kontynent afrykański jako papieża rozpoczyna się właśnie tutaj – stwierdził.

Hierarcha zaznaczył, iż bazylika ta jest miejscem spotkania i braterstwa. Na 10 osób ją odwiedzających 9 wyznaje islam. - Madame l’Afrique, jak często się ją tu nazywa, jest wpisana w dziedzictwo Algierii i serca Algierczyków – podkreślił. Dodał, iż napis, który ich wita: „Módl się za nas i za muzułmanów”, wyraża macierzyńskie powołanie Maryi wobec całej ludzkości oraz powołanie tej bazyliki, która gości wiele wydarzeń kulturalnych lub religijnych, w tym islamsko-chrześcijańskie dni maryjne.

Przedstawienie lokalnej wspólnoty

Przedstawiając tamtejszy Kościół kard. Vesco podkreślił jego wielkie zróżnicowanie narodowe i etniczne. - Jest to Kościół Afryki Północnej, Afryki Saharyjskiej i Afryki Subsaharyjskiej. Należy do tego kraju, Algierii, a jednocześnie do całego świata - stwierdził. Zaznaczył, iż jest to także miejsce żywej współpracy ekumenicznej z członkami innych Kościołów i wspólnot chrześcijańskich. Pozdrowił również Frédérica Belaïche’a, „żywego i pełnego energii świadka judaizmu algierskiego”.

Arcybiskup Algieru przekazał na zakończenie Ojcu Świętemu pozdrowienia od więźniów, migrantów poszukujący lepszej przyszłości, którzy liczą na papieską modlitwę, zapewniając Ojca Świętego o swojej.

Świadectwa

Swe świadectwa, przeplatane śpiewami, złożyły cztery osoby. Siostra Bernadette zabrała głos w imieniu sióstr ze zgromadzenia Notre-Dame du Lac Bam w diecezji Laghouat-Ghardaïa. Podkreśliła, że ubodzy nie są problemem do rozwiązania, lecz braćmi i siostrami, których należy przyjąć z miłością. W swojej posłudze siostry starają się okazywać solidarność najbardziej potrzebującym, szczególnie dzieciom z niepełnosprawnościami i ich rodzinom. Początkowo odwiedzały rodziny w domach, jednak wraz ze wzrostem liczby potrzebujących otworzyły drzwi swojej wspólnoty. Z czasem, dzięki inicjatywie jednej z matek, powstało stowarzyszenie wspierające dzieci z niepełnosprawnościami. Siostry przekazały mu swoją działalność, a dziś – dzięki wsparciu darczyńców – działa specjalistyczny ośrodek. Obecność zakonnic w życiu rodzin, wspólne przeżywanie radości i trudności, pozwoliły zbudować relacje oparte na zaufaniu i przyjaźni oraz odkryć wartość pracy na „peryferiach” – zaznaczyła s. Bernadette.

Rakel Anzere, pochodząca z Kenii studentka należąca do Kościoła zielonoświątkowego przypomniała, że Leon XIV w swoim liście apostolskim o jedności wiary przypomniał, że jako chrześcijanie dzielimy wiarę w jednego Boga, wyznajemy Jezusa Chrystusa oraz jednego Ducha Świętego, który prowadzi nas ku jedności i wspólnemu świadectwu Ewangelii. Zaznaczyła, że należy do międzywyznaniowej wspólnoty studentów, która spotyka się na modlitwie, rekolekcjach i wspólnym świętowaniu. Podkreśliła, iż te doświadczenia umocniły jej wiarę i ukazały piękno jedności ponad podziałami. I chociaż w jej ojczyźnie chrześcijanie często działają niezależnie od siebie, to w Algierii doświadczyła szczególnej wspólnoty chrześcijan różnych wyznań.

Swe świadectwo złożył następnie Emmanuel-Ali, przewodnik po bazylice. Zaznaczył, iż jest to miejsce spotkania i dialogu ludzi różnych narodowości i religii. Dodał, iż na freskach są tam ukazani między innymi św. Monika, św. Augustyn i męczennicy z Kartaginy. Do bazyliki przychodzą ludzie sami lub z rodzinami – jedni, by trwać w milczeniu, inni, aby modlić się i powierzać swoje troski. Często spotyka osoby zmagające się z trudnymi doświadczeniami. Wspólne jest to, że wielu wychodzi stąd uspokojonych i umocnionych – zaznaczył. „Nauczyłem się tu spokoju: miejsce i atmosfera są bardzo spokojne. Nauczyłem się też być blisko innych. Nauczyłem się cierpliwości i odpowiadania na pytania z prostotą i miłością. Tutaj staramy się budować mosty między chrześcijanami a muzułmanami, abyśmy mogli żyć w pokoju. I to jest nasza nadzieja, nadzieja, którą staramy się budować” – powiedział przewodnik po bazylice.

Ostatnie świadectwo przedstawiła Monia Zergane, muzułmanka. Wyraziła przekonanie, że prawdziwa wiara nie izoluje, lecz otwiera na innych: jednoczy, nie zacierając różnic, i pozwala wzrastać wspólnocie. Zaznaczyła, że w Kościele katolickim w Algierii chrześcijanie i muzułmanie często pracują razem, troszcząc się o najsłabszych – kobiety, dzieci, chorych i osoby starsze. „Mieszkam w sąsiedztwie wspólnoty ruchu Focolari. Ich codzienne wysiłki, by praktykować miłość bliźniego, często mnie poruszają i uświadamiają mi, że życie nie składa się przede wszystkim z wielkich, widocznych dzieł, ale z komunii przeżywanej dzień po dniu, tam gdzie Pan nas umieścił, że braterstwo buduje się również w prostych gestach: uśmiechu, pozdrowieniu płynącym z serca, życzliwym słowie, służbie świadczonej bez oczekiwania niczego w zamian oraz w drobnych sprawach codzienności” – wyznała. Wyraziła pragnienie, aby ludzie różnych wyznań wspólnie budowali świat, w którym naprawdę możemy razem żyć, modlić się, pracować i marzyć.

Dziedzictwo światków wiary

W swoim przemówieniu papież podkreślił, że Kościół katolicki w Algierii jest „dyskretną i cenną obecnością, zakorzenioną w tej ziemi, naznaczonej starożytną historią i świetlanymi świadectwami wiary”. Przypomniał, iż jest on dziedzicem „rzeszy świadków, którzy oddali życie, przynagleni miłością Boga i bliźniego". - Myślę zwłaszcza o dziewiętnastu zakonnikach i siostrach zakonnych, męczennikach algierskich, którzy postanowili pozostać u boku tego ludu w jego radościach i bólach. Ich krew jest żywym ziarnem, które nie przestaje wydawać owocu – powiedział Leon XIV.

Zaznaczył, że tradycja wiary na tej ziemi sięga także pierwszych wieków chrześcijaństwa, a na tej ziemi rozbrzmiewał żarliwy głos Augustyna z Hippony. - Ich pamięć jest świetlanym wezwaniem, aby być dzisiaj wiarygodnymi znakami komunii, dialogu i pokoju – stwierdził papież.

Modlitwa, miłosierdzie, jedność

W centrum swego przemówienia Leon XIV umieścił trzy aspekty życia chrześcijańskiego: modlitwę, miłosierdzie i jedność. Mówiąc o modlitwie Ojciec Święty zaznaczył, iż jest to element niezbędny nie tylko dla życia Kościoła, ale dla życia każdej osoby. - Modlitwa jednoczy i humanizuje, umacnia i oczyszcza serce, a Kościół w Algierii dzięki modlitwie zasiewa wokół siebie człowieczeństwo, jedność, siłę i czystość, docierając do miejsc i środowisk, które zna tylko Pan – wskazał papież. Następnie Leon XIV zwrócił uwagę, że miłosierdzie jest źródłem łaski i buduje wspólnotę. Przypomniał, iż to właśnie ono inspirowało męczenników do wierności aż po oddanie swego życia. Wreszcie mówiąc o promowaniu pokoju i jedności Ojciec Święty podkreślił, iż są one fundamentem wspólnoty chrześcijańskiej, a Kościół jest znakiem braterstwa, dialogu i współistnienia, także między religiami.

- Mottem tej wizyty są słowa Jezusa Zmartwychwstałego: „Pokój wam!”, a na mozaikach z Tipasy widnieje napis: „In Deo, pax et concordia sit convivio nostro”, co moglibyśmy przetłumaczyć: „W Bogu niech pokój i zgoda panują w naszym wspólnym życiu”. Od samego początku podstawowymi cechami wspólnoty chrześcijańskiej były pokój i zgoda - przypomniał papież.

Nawiązując do wyzwań pustyni, gdzie człowiek doświadcza własnej kruchości, Ojciec Święty zachęcił Algierczyków, by uczyli się wzajemnej zależności i potrzeby Boga. - Dziękuję wam za wszystko, co czynicie, za waszą modlitwę, za waszą miłość, za wasze świadectwo jedności – powiedział papież na zakończenie swego przemówienia.

Po pieśni ku czci Matki Bożej Królowej Afryki odśpiewano po arabsku modlitwę „Ojcze nasz”, po czym Leon XIV udzielił błogosławieństwa. Przez opuszczeniem bazyliki zapalił jeszcze świecę w kaplicy św. Moniki – matki św. Augustyna i przywitał się z osobami przedstawianymi mu przez algierskich biskupów. Przed świątynią, w strugach padającego deszczu, złożył kwiaty i pomodlił się chwilę przez pomnikiem upamiętniającym osoby, które utonęły w morzu.

Sprzed bazyliki papież odjechał do pobliskiej nuncjatury na prywatne spotkanie z algierskimi biskupami.

Czytaj również

Wigilia Paschalna. Papież: Życia Boga żaden grób nie może uwięzić

Nie usprawiedliwiamy łatwo Amerykanów. Co Kościół mówi o wojnie?

Liturgia Męki Pańskiej w Watykanie: Jezus przerwał łańcuch zła

Rozważania do wielkopiątkowej Drogi Krzyżowej w Koloseum

Msza Wieczerzy Pańskiej. Papież: Pan klęka, aby obmyć człowieka

Papież w czasie Mszy Krzyżma: Bóg posłał nas, byśmy rozsiewali woń Chrystusa

Bazylika Matki Bożej Afrykańskiej

Bazylika Matki Bożej Afrykańskiej wznosi się w północnej części Algieru na 124-metrowym klifie nadmorskim. Jej historia związana jest z wykonaną z brązu figurką Matki Boskiej, która w maju 1840 roku została podarowana pierwszemu biskupowi Algieru. Początkowo była przechowywana w klasztorze trapistów w Bouchaoui, a dopiero później przeniesiona do stolicy. W następstwie ogłoszenia dogmatu o Niepokalanym Poczęciu NMP (1854 r.) kolejny biskup Algieru Louis Pavy, postanowił zbudować dużą świątynią. Jej budowa rozpoczęła się w 1858 roku i została ukończona w 1872 roku, sześć lat po jego śmierci. Budynek świątyni został poważnie uszkodzony przez trzęsienie ziemi w 2003 roku, które spowodowało w okolicy około 3 tys. ofiar śmiertelnych: prace renowacyjne trwały siedem lat. Bazylika wykonana jest w stylu romańsko-bizantyjskim. W jej wnętrzu czczona jest figura Czarnej Madonny, umieszczona w ołtarzu głównym. Otaczają ją dwie kaplice, ozdobione relikwiami: pierwsza, poświęcona św. Augustynowi, charakteryzuje się sześcioma wotami od św. Karola de Foucaulda; druga jest poświęcona matce biskupa Hippony, św. Monice, i oddaje hołd dziewiętnastu męczennikom z Algierii, zabitym w latach 90. XX wieku. Duży fresk w tle chóru przedstawia Maryję w chwale, czczoną przez kard. Lavigerie, otoczoną postaciami nawiązującymi do chrześcijańskiej przeszłości Afryki Północnej. Są w tym gronie m.in. święci: Cyprian i Augustyn, święte: Perpetua i Felicyta, kard. Lavigerie, męczennicy z Ugandy, misjonarz o. Simeon Lourdel, św. Karol de Foucauld oraz kard. Léon-Étienne Duval, arcybiskup Algieru w latach 1954-1988. Bazylika jest symbolem dialogu, stanowiąc miejsce pielgrzymek i kultu również ze strony wyznawców islamu. Przy figurce Czarnej Madonny widnieje napis: „Matko Boża Afrykańska, módl się za nami i za muzułmanów”.

- Tutaj matczyna miłość Lalla Meryem gromadzi wszystkich jak dzieci, z których każde jest bogate swoją odmiennością, a łączy je to samo dążenie do godności, miłości, sprawiedliwości i pokoju. Dzieci pragnące iść razem, żyć, modlić się, pracować i marzyć, ponieważ wiara nie izoluje, lecz otwiera, jednoczy, ale nie miesza, przybliża bez ujednolicania i pozwala wzrastać prawdziwemu braterstwu - powiedział dziś papież o algierskiej świątyni, w której Kościół zebrał się na modlitwę.

Kościół katolicki w Algierii

W 48-milionowym społeczeństwie Algierii jest około 5 tys. katolików, co stanowi mniej niż 0,01 proc. ludności, w przeważającej większości muzułmańskiej. W kraju działa 27 katolickich parafii i 5 ośrodków duszpasterskich.

Biskupi Algierii należą do Regionalnej Konferencji Biskupiej Afryki Północnej (CERNA), która ponadto zrzesza hierarchów z Maroka, Tunezji, Libii i Sahary Zachodniej. Struktura kościelna składa się z archidiecezji Algieru oraz diecezji Oranu, Konstantyny i Laghouat. Arcybiskupem Algieru jest od 2021 roku francuski dominikanin kard. Jean-Paul Vesco.

W Algierii posługuje 9 biskupów, 12 kapłanów diecezjalnych i 48 zakonnych. Ponadto jest 18 braci zakonnych, 105 sióstr i jeden diakon stały, a także 20 misjonarzy świeckich i 6 katechistów. Na jednego księdza przypada w Algierii średnio 146 wiernych. Obecnie do kapłaństwa przygotowuje się czterech seminarzystów. Kościół w Algierii prowadzi m.in. ambulatorium, ośrodek formacyjny dla dzieci i kobiet, dwa domy dla osób starszych i niepełnosprawnych, pięć domów dla sierot i przedszkoli oraz placówkę poradnictwa rodzinnego.

Konstytucja Algierii uznaje islam za religię państwową. W kraju nadal obowiązują ograniczenia dla wyznawców Chrystusa. Wszystkie grupy religijne muszą zarejestrować się w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych przed podjęciem jakiejkolwiek działalności i mogą gromadzić się wyłącznie w miejscach zatwierdzonych przez państwo.