"Z Bogiem, panowie". 69 lat temu w ubeckiej katowni został zamordowany major Łupaszko

08.02.2020 19:43

Pogrzeb Majora "Łupaszki" - 24 kwietnia 2016 r. — Źródło: "Tygodnik Solidarność"

8 lutego 1951 roku komunistyczni oprawcy zamordowali strzałem w tył głowy majora Zygmunta Szendzielarza ps. "Łupaszko", dowódcę V Brygady Wileńskiej Armii Krajowej.

Nie jesteśmy żadną bandą, tak jak nas nazywają zdrajcy i wyrodni synowie naszej ojczyzny. My jesteśmy z miast i wiosek polskich. My walczymy za świętą sprawę, za wolną, niezależną, sprawiedliwą i prawdziwie demokratyczną Polskę! (...) My chcemy, by Polska rządzona była przez Polaków oddanych sprawie i wybranych przez cały Naród (...) Dlatego też wypowiedzieliśmy walkę na śmierć i życie tym, którzy za pieniądze, ordery lub stanowiska z rąk sowieckich, mordują najlepszych Polaków domagających się wolności i sprawiedliwości.

- z ulotki mjr. Zygmunta Szendzielarza "Łupaszki" († 8 II 1951)
dowódcy 5 Brygady Wileńskiej AK
Pomorze, 1946 r.

Zygmunt Szendzielarz przyszedł na świat 12 III 1910, a zmarł 8 II 1951, stracony przez bezpiekę. Karierę zawodową związał z armią, początkowo z Wojskiem Polskim II RP, potem zasłynął jako dowodzący podziemnymi jednostkami AK, w konspiracji posługiwał się pseudonimem "Łupaszka".

Zygmunt urodził się w rodzinie Karola i Eufrozyny Szendzielarzów, miał sześcioro rodzeństwa. Nauki pobierał w gimnazjum we Lwowie, a później w Stryju. Od początku związał swoją karierę zawodową z wojskiem - ukończył Szkołę Podchorążych Piechoty i Szkołę Podchorążych Kawalerii. 28 stycznia 1939 roku wziął ślub z Anną Swolkień, w listopadzie urodziła się ich córka Barbara.

Brał udział w wojnie obronnej Polski jako dowódca 2. szwadronu 4 Pułku Ułanów Zaniemeńskich, będącej częścią Wileńskiej Brygady Kawalerii. We wrześniu przeszedł szlak bojowy od Piotrkowa Trybunalskiego do okolic Sambora, odbywając wiele potyczek z wrogiem. Po zakończeniu działań wojennych próbował przedostać się do Francji do odtwarzanego Wojska Polskiego, ale bezskutecznie, powrócił więc do Wilna. Tam włączył się w działalność konspiracyjną ZWZ-AK. W tym okresie przyjął pseudonim "Łupaszka" (spotykana często forma "Łupaszko" jest prawdopodobnie wynikiem błędu). W 1943 roku objął dowództwo nad 5 Wileńską Brygadą AK, która zasłynęła między innymi bitwą pod Worzianami.

"Łupaszko" nie złożył broni i walczył w partyzantce z komunistami, zaangażował się w działalność propagandową. 30 czerwca 1948 roku Zygmunt Szendzielarz został aresztowany przez UB i osadzony w więzieniu w Warszawie. Sąd skazał go na 18-krotną karę śmierci, wyrok wykonano 8 lutego 1951 roku. Ostatnie słowa majora "Łupaszki" skierowane do współwięźniów brzmiały: "Z Bogiem, panowie".

Ciało zamordowanego zostało pochowane na powązkowskiej "Łączce", o czym nie poinformowano rodziny. Godny pochówek Zygmunta Szendzielarza był możliwy dopiero dzięki pracom poszukiwawczo - ekshumacyjnym IPN pod kierownictwem prof. Krzysztofa Szwagrzyka. Uroczysty pogrzeb majora "Łupaszki" z udziałem prezydenta RP odbył się 24 kwietnia 2016 roku.

Panie pułkowniku, wychodząc z celi w swoją ostatnią drogę powiedział pan do współwięźniów: "Z Bogiem, panowie". Zostaliśmy z Bogiem, Panie pułkowniku i z Bogiem jesteśmy cały czas. Ale jedno chcę, skłaniając przed Panem głowę, powiedzieć. Polacy, a zwłaszcza młode pokolenie wie dziś doskonale, że w tamtych czasach, trudnych, beznadziejnych, to wy zachowaliście się jak trzeba. Szanowni Państwo, cześć i chwała bohaterom, wieczna chwała poległym. Panie pułkowniku, spoczywaj w pokoju, wreszcie w rodzinnym grobie niech się Polska przyśni Tobie…piękna