Pilny komunikat NASK po zamachu w Krakowie
- NASK zgłosił ponad 2000 kont rozpowszechniających dezinformację dotyczącą zamachu w Krakowie.
- Najpopularniejsze fałszywe narracje osiągnęły łącznie ponad 200 mln wyświetleń w sobotę, 7 listopada, według szacunków Ministerstwa Cyfryzacji.
- W sieci pojawiły się nieprawdziwe informacje o rzekomym udziale polskiego rządu, Unii Europejskiej czy Ukrainy w organizacji ataku.
- Służby monitorują sytuację w trybie nadzwyczajnym. Ministerstwo Cyfryzacji i NASK współpracują z centrum antyterrorystycznym ABW.
Ponad 2000 kont zgłoszonych. Ministerstwo Cyfryzacji ujawnia skalę dezinformacji
Po sobotnim zamachu terrorystycznym na Rynku Głównym w Krakowie w mediach społecznościowych zaczęły pojawiać się liczne fałszywe informacje dotyczące przebiegu ataku, tożsamości sprawcy oraz możliwych motywów jego działania. W komunikacie opublikowanym 8 listopada Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało, że wspólnie z Ośrodkiem Analizy Dezinformacji NASK prowadzi nadzwyczajny monitoring przestrzeni internetowej.
W ciągu pierwszej doby po tragedii do moderacji platform społecznościowych zgłoszono ponad 2000 kont rozpowszechniających nieprawdziwe narracje. Wśród nich znalazły się zautomatyzowane boty publikujące treści w kilku językach, przede wszystkim polskim, angielskim, francuskim i niderlandzkim.
Resort poinformował również o zidentyfikowaniu kilkudziesięciu kont posługujących się językiem rosyjskim albo zawierających w nazwach i opisach cyrylicę bądź odniesienia do Federacji Rosyjskiej. Samo występowanie takich cech nie przesądza jednak o tym, kto zarządzał profilami ani czy były one powiązane z rosyjskimi instytucjami.
Fałszywe informacje o udziale rządu i Unii Europejskiej
Jedną z najpopularniejszych narracji zidentyfikowanych przez NASK była teoria, według której zamach w Krakowie miał zostać zaplanowany przez polski rząd przy współudziale Unii Europejskiej. Ministerstwo Cyfryzacji jednoznacznie zakwalifikowało te twierdzenia jako dezinformację. Według resortu przekaz ten wykorzystywał niechęć części użytkowników internetu wobec instytucji unijnych. Szacowany łączny zasięg tej narracji mógł wynieść nawet 200 mln wyświetleń.
Inna rozpowszechniana teoria sugerowała, że rząd miał zorganizować atak, aby uzasadnić odwołanie Marszu Niepodległości. Według danych NASK narracja ta była szczególnie popularna w sobotnie popołudnie i osiągnęła zasięg około 5,6 mln. Resort zaznaczył, że została ona oficjalnie zdementowana, a jej popularność zaczęła spadać.
Sprawca był żołnierzem? NASK wskazuje kolejne fałszywe narracje
W pierwszych godzinach po zamachu w internecie rozpowszechniano również informacje sugerujące, że napastnik był żołnierzem. Według Ministerstwa Cyfryzacji źródłem tych spekulacji był między innymi ubiór sprawcy, który przypominał umundurowanie. Fałszywa narracja osiągnęła zasięg blisko 18 mln, jednak jej popularność zmalała po opublikowaniu oficjalnego sprostowania.
Kolejne nieprawdziwe przekazy próbowały łączyć zamach w Krakowie z protestami pod Trybunałem Konstytucyjnym. Ich zasięg oszacowano na nawet 14 mln. Jak wyjaśnia resort cyfryzacji, narracja ta opierała się między innymi na fałszywych twierdzeniach o niewystarczającej liczbie funkcjonariuszy obecnych w miejscu ataku.
Dezinformacja dotycząca Ukrainy. Pojawiły się nowe wersje fałszywych przekazów
Ministerstwo Cyfryzacji zwróciło również uwagę na próby powiązania zamachu z Ukrainą. W pierwszych godzinach po tragedii w mediach społecznościowych pojawiały się nieprawdziwe informacje, według których sprawca miał być obywatelem Ukrainy lub sam atak miał zostać zorganizowany przez stronę ukraińską. Narracja ta szybko straciła popularność po oficjalnym potwierdzeniu narodowości napastnika przez służby.
Nie zakończyło to jednak prób rozpowszechniania podobnych przekazów. Według NASK zaczęto sugerować, że sprawca był najemnikiem walczącym wcześniej w ukraińskiej armii. Resort zaliczył również tę wersję do analizowanych narracji dezinformacyjnych.
Zamach miał być inscenizacją? Kolejna teoria pojawiła się w niedzielę
W komunikacie wskazano także na pojawienie się twierdzeń, że wydarzenia w Krakowie zostały zainscenizowane z udziałem statystów. Według NASK narracja ta zaczęła rozwijać się w niedzielę, 8 listopada, kiedy wcześniejsze fałszywe przekazy traciły zainteresowanie użytkowników internetu.
Ministerstwo podkreśliło, że jej zasięgi pozostawały stosunkowo niewielkie w porównaniu z innymi analizowanymi teoriami.
Ponad 200 milionów wyświetleń. Kiedy dezinformacja była najintensywniejsza?
Z danych Ministerstwa Cyfryzacji wynika, że największe nasilenie rozpowszechniania nieprawdziwych informacji odnotowano w sobotę, 7 listopada, około godziny 18. W tym czasie doszło do nagromadzenia publikowanych wcześniej przekazów, które zaczęły docierać do szerokiego grona odbiorców.
Łączne skumulowane zasięgi najpopularniejszych narracji dezinformacyjnych przekroczyły według resortu 200 mln wyświetleń. Liczba ta nie oznacza jednak 200 mln unikalnych użytkowników, ponieważ jedna osoba mogła zobaczyć wiele publikacji.
Po sobotnim szczycie aktywność zaczęła spadać. Ponowny wzrost zainteresowania odnotowano w niedzielę około godziny 8 rano, choć nowe publikacje nie osiągały już podobnych zasięgów.
Dane o wyświetleniach są szacunkami przedstawionymi przez Ministerstwo Cyfryzacji. Komunikat nie zawiera szczegółowego opisu metodologii ich obliczania, dlatego nie można na tej podstawie ustalić dokładnej liczby osób, które zetknęły się z dezinformacją.
NASK i ABW monitorują internet. Służby działają w trybie nadzwyczajnym
Ministerstwo Cyfryzacji poinformowało, że działania związane z identyfikowaniem i zgłaszaniem dezinformacji prowadzone są we współpracy z centrum antyterrorystycznym Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Współpraca odbywa się w specjalnym trybie określanym jako „War Room”, umożliwiającym bieżącą wymianę informacji i reagowanie na pojawiające się zagrożenia informacyjne.
Według resortu wcześniejsze narracje stopniowo tracą popularność dzięki publikowaniu zweryfikowanych komunikatów przez służby i instytucje publiczne. Jednocześnie w ich miejsce pojawiają się kolejne fałszywe przekazy.
Jak zgłosić dezinformację po zamachu w Krakowie?
Ministerstwo Cyfryzacji apeluje o ostrożność przy udostępnianiu informacji dotyczących tragicznych wydarzeń. Resort przypomina, że fałszywe treści mogą przyjmować postać wpisów, komentarzy, artykułów, zdjęć, filmów i nagrań dźwiękowych. Szczególnie niebezpieczne są przekazy wykorzystujące silne emocje i przedstawiające niepotwierdzone informacje jako rzekomo ukrywaną prawdę.
Przed udostępnieniem materiałów warto sprawdzić ich pochodzenie i porównać zawarte w nich informacje z oficjalnymi komunikatami służb oraz wiarygodnymi źródłami.
Podejrzane treści można zgłaszać za pośrednictwem specjalnego formularza NASK dostępnego pod adresem oad.nask.pl/zglos-dezinformacje.
Ministerstwo zapowiada dalsze monitorowanie sytuacji i publikowanie kolejnych informacji o wykrywanych narracjach dezinformacyjnych.
Ziobro ostro atakuje Kierwińskiego po strzelaninie w Krakowie. „Policjanci zdali egzamin. Ty go oblałeś”
Ważny komunikat z Lublina po tragedii w Krakowie
Prokuratura przekazała pilne informacje o rannych policjantach
Profile Michała O. znikają z sieci. Sumliński pyta o „skoordynowane” działania
Gibała kwestionuje słowa Kierwińskiego po strzelaninie. Kloc: „Po prostu kłamie”
