Co musisz wiedzieć
- Skuteczność ratowania życia w czasie wojny zależy od dostępności intensywnej terapii, bloków operacyjnych i zespołów medycznych pracujących 24/7 - dlatego kluczowe jest pilne szkolenie personelu i rozwój infrastruktury - mówi dyrektor Wojskowego Instytutu Medycznego, gen. broni Grzegorz Gielerak.
- System zabezpieczenia medycznego musi być szybki, precyzyjny i szeroko rozciągnięty, integrując cywilne i wojskowe ośrodki, telemedycynę oraz standaryzowane procedury.
- Konieczna jest ścisła współpraca MON i MZ oraz powiązanie planów medycznych z operacyjnymi planami sił zbrojnych - obecnie brakuje takiego "łącznika".
- Raport wskazuje poważne braki: jedynie 8 proc. szpitali ma gotowość na zagrożenia CBRN, brakuje lekarzy z wojskowym przeszkoleniem, a system dystrybucji zasobów cywilno-wojskowych nie jest zintegrowany.
Służba zdrowia - istota odstraszania
Według gen. Gieleraka państwo musi równolegle modernizować instrumentarium militarne i "tarczę medyczną".
- Te same zasady - prędkość, zasięg, precyzja - powinny definiować system zabezpieczenia medycznego: prędkość to szybka ewakuacja z pola walki i sprawna segregacja medyczna, zasięg to sieć współpracujących wojskowych i cywilnych ośrodków wsparcia oraz telemedycyna, a precyzja to standaryzacja procedur, wysokie kompetencje personelu i dostęp do nowoczesnych technologii
- powiedział.
Zaznaczył, że tylko zintegrowany, odporny na zakłócenia łańcuch opieki - od miejsca urazu po blok operacyjny i oddział intensywnej terapii - pozwoli uratować maksymalną liczbę żołnierzy i cywilów. - To istota odstraszania i odporności państwa: przygotowana służba zdrowia, która nie tylko leczy skutki wojny, lecz także realnie ogranicza jej koszt społeczny i strategiczny - dodał.
Brak łącznika między MON a MZ
Gen. Gielerak podkreślił, że potrzebne jest przemyślane połączenie kompetencji i zasobów, jakimi dziś dysponują Ministerstwa Obrony i Ministerstwa Zdrowia. Według gen. Gieleraka obecnie brakuje "łącznika" między tymi resortami.
- Trudno mówić o wiarygodnym planie zabezpieczenia medycznego bez ścisłego odwołania do planów operacyjnych sił zbrojnych, ponieważ straty sanitarne pojawią się tam, gdzie prowadzone są działania, a ich rodzaj, charakter i skala będą zależeć od profilu operacji - innego w piechocie, innego w wojskach zmechanizowanych, jeszcze innego w pancernych - dlatego klauzulowana dostępem do informacji niejawnej wiedza o planach operacyjnych stanowi fundament planowania zabezpieczenia medycznego wojsk oraz ludności cywilnej, zaś warunkiem sine qua non jest ścisła współpraca Ministerstwa Obrony Narodowej, dysponującego tą wiedzą, z Ministerstwem Zdrowia, które przygotowuje i wydziela niezbędne zasoby do realizacji zadania
- dodał.
Ogólnokrajowy programu szkolenia
Gen. Gielerak zarekomendował bezzwłoczne rozpoczęcie ogólnokrajowego programu szkolenia personelu medycznego, przygotowanego przez Wojskowy Instytut Medyczny, opartego na istniejących ośrodkach symulacji.
- W perspektywie 18-24 miesięcy pozwoli on zbudować kompletny, standaryzowany system kształcenia i recertyfikacji - od poziomu przedszpitalnego, przez medycynę ostrą, po opiekę intensywną - wzmacniając realną gotowość operacyjną
- powiedział.
Tarcza medyczna
Według generała równolegle należy zaplanować i rozpocząć w horyzoncie najbliższych dwóch lat program budowy oraz modernizacji infrastruktury szpitalnej odpornej na zagrożenia wojenne. Obejmuje to przystosowanie kluczowych oddziałów do pracy w warunkach zakłóceń, tworzenie utwardzonych, osłoniętych stref medycznych, budowę schronów, zapewnienie niezależnych źródeł zasilania i gazów medycznych.
Zaznaczył, że analogiczny horyzont dotyczy rozwoju infrastruktury komunikacji kryzysowej - wdrożenia alternatywnych środków łączności na wypadek awarii sieci cywilnych, interoperacyjnych z systemami wojskowymi i szpitalnymi, a także ustanowienia standardów wymiany danych klinicznych w czasie rzeczywistym. - Skoordynowanie tych czterech osi działania przełoży się na realną odporność państwa oraz skuteczność "tarczy medycznej" - ocenił.
Gen. Gielerak powiedział, że o skuteczności systemu ochrony zdrowia podczas wojny, czyli, ile osób uda się uratować, decydują trzy czynniki: liczba miejsc intensywnej terapii, liczba dostępnych bloków operacyjnych oraz liczba zespołów operacyjnych i medycznych gotowych do pracy w trybie całodobowym. - Są to zasoby, które zawczasu musimy wyodrębnić, ponieważ system ochrony zdrowia będzie równolegle obsługiwał bieżące potrzeby ludności
- powiedział.
Alarmujące wyniki raportu "Bezpieczni w czasie kryzysu"
Z opublikowanego w środę raportu "Bezpieczni w czasie kryzysu" Wojskowego Instytutu Medycznego - PIB, Rynku Zdrowia oraz WNP Economic Trends wynika, że na ponad tysiąc szpitali tylko 8 proc. ma pełne zaplecze do działania w warunkach zagrożeń chemicznych, biologicznych, radiacyjnych, nuklearnych.
Wojsko ma 1,8 tys. żołnierzy służb medycznych, w tym poniżej 500 lekarzy z przygotowaniem do działań w warunkach kryzysu militarnego lub sanitarnego, a braki kadrowe są szczególnie dotkliwe w obszarach medycyny ratunkowej i chorób zakaźnych. Według raportu, Polska posiada ponad 100 zakładów farmaceutycznych, ale tylko kilkanaście wytwarza API (substancje czynne) - 70 proc. leków refundowanych w Polsce zawiera substancje czynne importowane z Azji. W raporcie wskazano, że brakuje zintegrowanego systemu dystrybucji zasobów między szpitalami cywilnymi a wojskowymi.
Kto odpowiada za systemem zabezpieczenia medycznego?
Za strategiczne zarządzanie systemem zabezpieczenia medycznego odpowiadają Ministerstwo Zdrowia oraz Ministerstwo Obrony Narodowej, które współpracują w ramach międzyresortowych zespołów kryzysowych. W sytuacjach nadzwyczajnych aktywowane są sztaby kryzysowe, z udziałem przedstawicieli rządu, wojskowych służb zdrowia, wojewodów i dyrektorów szpitali. Kluczowe decyzje dotyczące alokacji zasobów, ewakuacji medycznej, uruchamiania rezerw strategicznych, czy wprowadzania nadzwyczajnych procedur, podejmowane są na podstawie analiz ryzyka oraz bieżącej oceny sytuacji epidemiologicznej i operacyjnej.
