Co musisz wiedzieć
- Jeśli już dojdzie do przestępstwa, warto również wiedzieć, że poszkodowany ma prawa, a nie tylko obowiązki
- W emocjach łatwo zapomnieć o podstawowych zasadach postępowania
- Pierwszym krokiem, zarówno w Polsce, jak i za granicą, powinno być zgłoszenie przestępstwa odpowiednim służbom porządkowym
W zeszłym miesiącu podczas urlopu w Hiszpanii skradziono mi portfel z dokumentami i kartami bankowymi. Wszystko działo się na ruchliwej ulicy w Barcelonie, najprawdopodobniej podczas wsiadania do metra. Początkowo byłem w szoku, potem pojawiła się złość, a później stres: co teraz? Nie miałem przy sobie ani dowodu osobistego, karty płatniczej, ani gotówki. Dopiero po powrocie do kraju dowiedziałem się, że mogłem część spraw załatwić szybciej i lepiej. Chciałbym zapytać, co należy zrobić w takiej sytuacji i jakie mam prawa jako ofiara kradzieży?
Kradzież portfela czy telefonu może się zdarzyć wszędzie: na plaży, w pociągu, w restauracji, a nawet w hotelowym lobby. W emocjach łatwo zapomnieć o podstawowych zasadach postępowania, tymczasem odpowiednie działania podjęte szybko po zdarzeniu mogą zapobiec znacznie poważniejszym konsekwencjom, takim jak kradzież tożsamości czy obciążenie konta bankowego.
Co zrobić?
Pierwszym krokiem, zarówno w Polsce, jak i za granicą, powinno być zgłoszenie przestępstwa odpowiednim służbom porządkowym. W naszym kraju należy udać się na najbliższy komisariat policji, natomiast za granicą do lokalnej policji lub konsulatu, jeśli są trudności językowe. Warto pamiętać, że w wielu państwach zgłoszenie można sporządzić w języku angielskim lub nawet w języku polskim, szczególnie w miejscowościach turystycznych. Policja sporządzi protokół, który później może być niezbędny np. do reklamacji w banku, uzyskania dokumentu zastępczego lub zgłoszenia szkody ubezpieczycielowi. W przypadku zagranicznego wyjazdu warto też poinformować najbliższy konsulat RP, który może pomóc w uzyskaniu paszportu tymczasowego lub skontaktowaniu się z rodziną.
Drugim, równoległym działaniem powinno być niezwłoczne zastrzeżenie skradzionych kart płatniczych i dokumentów. W sprawie kart dzwonimy na infolinię banku lub do systemu Zastrzegam.pl (tel. 828 828 828), który działa całodobowo i przekierowuje do odpowiedniego banku. Im szybciej karta zostanie zablokowana, tym mniejsze ryzyko nieautoryzowanych transakcji. Warto wiedzieć, że bank odpowiada za transakcje dokonane po zgłoszeniu utraty i nawet jeśli ktoś się nią posłużył, środki muszą zostać zwrócone. Inaczej jest przed zgłoszeniem - bank ma wtedy prawo obciążyć właściciela kosztami do równowartości 50 euro, jeśli doszło do zaniedbania, np. zapisania PIN-u na kartce trzymanej razem z kartą.
Zastrzeżenie dokumentu
Jeśli chodzi o dokumenty - dowód osobisty, paszport, prawo jazdy - wówczas należy jak najszybciej zgłosić ich utracenie. Można to zrobić w placówce swojego banku (większość banków ma taką funkcjonalność), przez e-dowód, Profil Zaufany, aplikację mObywatel, a w nagłych przypadkach nawet telefonicznie. Zastrzeżenie dokumentu uniemożliwia wykorzystanie go do zaciągnięcia pożyczki, podpisania umowy czy otwarcia konta bankowego. Warto również powiadomić swój bank i inne instytucje, w których dokumenty były zarejestrowane, np. u operatora komórkowego czy dostawcy prądu.
Jeśli już dojdzie do przestępstwa, warto również wiedzieć, że poszkodowany ma prawa, a nie tylko obowiązki. Zgodnie z Kodeksem postępowania karnego osoba pokrzywdzona może złożyć wniosek o ściganie sprawcy, mieć dostęp do akt sprawy, być informowana o etapach postępowania oraz, jeśli dojdzie do zatrzymania podejrzanego, dochodzić zwrotu mienia lub odszkodowania. W wielu przypadkach, szczególnie przy wyjazdach zagranicznych, warto wykupić polisę turystyczną obejmującą kradzież dokumentów lub bagażu. Ubezpieczyciel może wtedy pokryć koszty wyrobienia dokumentów zastępczych, opłat konsularnych, a czasem nawet kosztów zakwaterowania, jeśli utrata dokumentów uniemożliwiła powrót do domu w terminie.
