Masz taki banknot? Mógł być kradziony. Pilny komunikat NBP

04.10.2026 21:12

Plansza "Pilne" — Źródło: Tysol | Autor: Tysol | Licencja: Tysol

Charakterystyczne czerwone lub zielone plamy na banknocie nie muszą być zwykłym zabrudzeniem. Narodowy Bank Polski ostrzega przed banknotami uszkodzonymi przez specjalne systemy neutralizacji gotówki. Urządzenia te mogą zostać uruchomione podczas próby kradzieży, a naniesiony na pieniądze tusz pozostawia nieusuwalne ślady. Takiego banknotu nie można ponownie wprowadzać do obrotu, a jego wymiana podlega specjalnej procedurze.

Co musisz wiedzieć:

Systemy zabezpieczające gotówkę mogą zabarwić banknot specjalnym zielonym lub czerwonym tuszem. Barwnik wnika w papier i pozostawia charakterystyczne, nieusuwalne plamy.
Tak oznaczony banknot przestaje być prawnym środkiem płatniczym i nie może zostać ponownie wprowadzony do obrotu gotówkowego.
W przypadku osoby fizycznej wymiana takiego banknotu odbywa się według specjalnej procedury w NBP, a Centrala banku zawiadamia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa Komendę Stołeczną Policji.

Czerwona lub zielona plama na banknocie. Co oznacza?

Narodowy Bank Polski zwraca uwagę na banknoty posiadające nietypowe zabarwienia. Chodzi przede wszystkim o charakterystyczne plamy powstałe wskutek działania systemu neutralizacji papierowych wartości pieniężnych.

NBP wyjaśnia, że banknoty uszkodzone przez taki system są zabarwione specjalnym tuszem koloru zielonego lub czerwonego.
Barwnik nie wygląda przy tym jak przypadkowe zabrudzenie. Według NBP środek barwiący wnika w strukturę papieru od krawędzi w kierunku środka banknotu, pozostawiając charakterystyczne, nieusuwalne plamy.

Bank centralny opublikował nawet fotografie pokazujące przykładowe banknoty 20, 50, 100 i 200 zł uszkodzone w ten sposób.

Skąd bierze się tusz na pieniądzach?

Nie chodzi o zwykłą farbę. System neutralizacji ma zabezpieczać gotówkę przed kradzieżą.

Od 1 stycznia 2024 r. obowiązują przepisy nakładające na posiadaczy bankomatów obowiązek stosowania systemów neutralizacji papierowych wartości pieniężnych, które są aktywowane w przypadku próby popełnienia przestępstwa kradzieży.

Ich zadaniem jest sprawienie, aby skradziona gotówka nie nadawała się do normalnego wykorzystania. System może trwale zabarwić znajdujące się w nim banknoty.

Dlatego pojawienie się charakterystycznego tuszu może wskazywać, że banknot został objęty działaniem zabezpieczenia. Nie oznacza to jednak automatycznie, że osoba, która weszła w jego posiadanie, ma jakikolwiek związek z przestępstwem.

Takim banknotem nie można płacić

NBP jednoznacznie wskazuje, co dzieje się z pieniędzmi po uruchomieniu systemu neutralizacji.

Tak zabarwione banknoty przestają być prawnym środkiem płatniczym i nie mogą być wprowadzane do obrotu gotówkowego

– informuje bank centralny.

Oznacza to, że nie należy próbować zapłacić takim banknotem w sklepie ani przekazywać go kolejnej osobie.

Nie należy również zakładać, że charakterystyczną plamę da się po prostu usunąć. NBP podkreśla, że środek barwiący wnika w strukturę papieru i pozostawia nieusuwalne ślady.

Co zrobić, jeśli mamy taki banknot?

Wymiana pieniędzy zabarwionych przez system neutralizacji wygląda inaczej niż w przypadku zwykłego naderwanego czy zniszczonego banknotu.

Zgodnie z przepisami banknoty posiadające cechy wskazujące na działanie takiego systemu są przyjmowane do wymiany wyłącznie w oddziałach okręgowych Narodowego Banku Polskiego. Osoba przedstawiająca pieniądze do wymiany musi okazać dokument stwierdzający tożsamość, na podstawie którego sporządzany jest odpowiedni wniosek.

NBP stosuje przy tym inną procedurę wobec profesjonalnych podmiotów zajmujących się gotówką, a inną wobec pozostałych klientów.

Sprawa może trafić na policję

W przypadku osoby fizycznej pojawienie się w oddziale NBP z banknotem oznaczonym przez system neutralizacji może uruchomić procedurę z udziałem policji.

NBP opisuje ją w swoim raporcie o obrocie gotówkowym. Banknoty przyjęte od klientów innych niż profesjonalne podmioty zajmujące się gotówką są przekazywane przez oddział okręgowy do Centrali NBP. To ona realizuje proces wymiany i zawiadamia Komendę Stołeczną Policji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Szczegółowe zasady wymiany wynikają z zarządzenia Prezesa NBP. Przepisy przewidują również odrębne postępowanie m.in. dla banków, firm transportujących wartości pieniężne i właścicieli bankomatów, ponieważ w ich przypadku system może zadziałać również na skutek awarii.

Nie każda plama oznacza kradzież

Ważne jest przy tym rozróżnienie. Sama czerwona czy zielona plama nie jest dowodem, że banknot został skradziony. Istotne są cechy charakterystyczne dla działania systemu neutralizacji, a przepisy uwzględniają również możliwość uszkodzenia pieniędzy w wyniku awarii takiego zabezpieczenia.

NBP publikuje przykładowe fotografie pozwalające zobaczyć, jak wyglądają banknoty rzeczywiście zabarwione przez system. Na zdjęciach widać intensywne czerwone lub zielone przebarwienia rozchodzące się od krawędzi banknotów.

Dlatego osoba, która otrzyma podejrzanie zabarwiony banknot, nie powinna próbować ponownie wprowadzać go do obrotu. W przypadku cech wskazujących na zadziałanie systemu neutralizacji właściwym miejscem do przeprowadzenia procedury wymiany jest oddział okręgowy NBP.