Stanowisko KRK RKW w sprawie projektu ustawy zmieniającej Kodeks Wyborczy

12 listopada 2017 r.

Stanowisko
Krajowej Rady Koordynatorów Ruchu Kontroli Wyborów
w sprawie projektu Ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu zwiększenia udziału obywateli
w procesie wybierania, funkcjonowania i kontrolowania niektórych organów publicznych złożonego 10 listopada 2017 r. przez grupę posłów klubu Prawo i Sprawiedliwość

Krajowa Rada Koordynatorów RKW z zadowoleniem odnotowuje podjęcie - po dwóch latach usilnych apeli - tematu koniecznej reformy prawa wyborczego przez większość parlamentarną. Nasze uznanie budzi dostrzeżenie przez wnioskodawców większości istotnych problemów pojawiających się w związku z wyborami przez wnioskodawców projektu ustawy oraz podkreślenie konieczności uspołecznienia procesu wyborczego, co jest głównym postulatem Ruchu Kontroli Wyborów, zawartym w przedłożonej 22 grudnia 2016 r. Panu Prezydentowi Rzeczypospolitej oraz najwyższym władzom Rzeczypospolitej Polskiej Koncepcji Systemu Wyborczego Ruchu Kontroli Wyborów. Z satysfakcją odnotowujemy, że szereg rozwiązań jest zgodnych z postulatami sformułowanymi w Koncepcji na podstawie doświadczeń tysięcy wolontariuszy RKW.

Nasz ogromny niepokój i sprzeciw budzi jednak pozostawienie - a nawet wzmocnienie - roli Państwowej Komisji Wyborczej w jej niezmienionym składzie na kolejne wybory samorządowe w roku 2018 i parlamentarne w roku 2019. PKW oraz podległe jej Krajowe Biuro Wyborcze nie podlegają obecnie żadnej kontroli jakiegokolwiek organu, składając się wyłącznie z przedstawicieli sądownictwa, grupy, która sama siebie nazywa nadzwyczajną kastą. PKW w swym obecnym składzie wydała w 2015 roku Wytyczne oraz inne interpretacje, które istotnie zwiększały możliwość dokonywania fałszerstw, nawet w porównaniu z niesławnymi wyborami samorządowymi w 2014 roku, a w niektórych punktach były wprost sprzeczne z ustawą Kodeks Wyborczy, jak zalecenie wydawania kart do głosowania bez podpisu wyborcy, zniesienie wymogu przedkładania tłumaczeń dokumentów w językach obcych potwierdzających zamieszkanie zagranicą, czy wreszcie dopuszczenie do dopisywania osób bez stałego zamieszkania pod adresami komisji wyborczych. PKW tolerowała oczywiste przypadki łamania prawa wyborczego, w tym utrudniania pracy mężom zaufania, uniemożliwiła też im całkowicie dostęp do prac tzw. delegatur KBW, czyli regionalnych punktów, w których zbierane są materiały wyborcze i - bez żadnych podstaw prawnych - "weryfikowane" protokoły komisji obwodowych; w znaczącym stopniu ograniczała kontrolę mężów zaufania do prac komisji okręgowych i samej PKW oraz - całkowicie - KBW. Jak wielokrotnie wskazywaliśmy, pozostawienie PKW w niezmienionym składzie, przy jej obecnym usytuowaniu organizacyjno - prawnym, poważnie zagraża prawidłowości przeprowadzenia kolejnych wyborów.

Niezwykle niepokojący jest brak jakiegokolwiek odniesienia rejestrów i spisów wyborców - postulatem Ruchu, zawartym w Koncepcji, jest centralny rejestr wyborców; prowadzenie rejestrów i sporządzanie spisów przez gminy, jak ma to miejsce obecnie, skutkuje rażącymi nieprawidłowościami i pozwala na dokonywanie fałszerstw.

Ponadto, w projekcie brak postulowanego przez RKW rozszerzenia i zaostrzenia karalności naruszeń prawa wyborczego, oprócz wynoszenia kart do głosowania poza lokal wyborczy, co będzie skutkowało, w świetle utrwalonej linii interpretacyjnej PKW oraz sądów, poczuciem całkowitej bezkarności za naruszenia prawa, zwłaszcza w odniesieniu do członków organów wyborczych.

Stanowczy sprzeciw budzi brak jakichkolwiek wcześniejszych konsultacji społecznych tego tak ważnego dla systemu prawno - ustrojowego Rzeczypospolitej projektu, który na dalszych etapach prac ustawodawczych będzie nadal wyłączony z konsultacji ze względu na zgłoszenie go w trybie wniosku "grupy posłów".