Potrzebne wzmocnienie PIP
Prezydium Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" w swojej opinii z 3 października 2025 r. pozytywnie oceniło kierunek planowanych zmian w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy, uznając, że wzmocnienie roli tej instytucji jest potrzebne i służy ochronie praw pracowniczych. Jednocześnie związek zawodowy sformułował szereg istotnych zastrzeżeń wobec kształtu projektu, wskazując, że wiele zapisów jest nieprecyzyjnych, niespójnych i może prowadzić do praktycznych problemów w stosowaniu prawa.
Solidarność zwraca uwagę, że projekt ustawy wymaga dopracowania zarówno od strony merytorycznej, jak i legislacyjnej. Związek apeluje o przeprowadzenie szerokich konsultacji w ramach Rady Dialogu Społecznego, tak aby proponowane zmiany zostały wypracowane w porozumieniu z partnerami społecznymi. W decyzji Prezydium KK NSZZ "S" podkreślono również konieczność zapewnienia odpowiedniego finansowania nowych zadań PIP, aby inspektorzy mogli skutecznie realizować swoje obowiązki.
W stronę tzw. kontroli na legitymację
Solidarność jest zdecydowanym zwolennikiem tzw. kontroli na legitymację, aby unikać "przygotowania się" pracodawcy do kontroli
- wskazuje przewodniczący Piotr Duda.
Rząd powinien równolegle z nadaniem nowych uprawnień PIP przygotować zmiany, które wyrównają obciążenia publicznoprawne (składki na FUS oraz podatki) pomiędzy zatrudnieniem pracowniczym a niepracowniczym
- dodaje przewodniczący KK NSZZ "S".
W opinii Prezydium KK NSZZ "S" wskazano również na brak jasności dotyczącej skutków decyzji inspektora pracy stwierdzającej istnienie stosunku pracy. Nie wiadomo, jakie konsekwencje mają takie decyzje w sytuacji, gdy sąd pracy wyda orzeczenie odmienne. Tego rodzaju rozbieżności mogą prowadzić do poważnych problemów interpretacyjnych, m.in. w zakresie wypłaty wynagrodzeń, składek czy świadczeń.
"Projekt nie wprowadza domniemań materialnych ani procesowych, co stanowi jedną z jego podstawowych słabości i sugeruje instrumentalne wprowadzenie kamienia milowego KPO, zamiast realnej reformy"
- czytamy w dokumencie.
"Brakuje przepisów przeciwdziałających asymetrii informacyjnej między pracownikiem a pracodawcą"
NSZZ "Solidarność" krytycznie odnosi się do braku przepisów przeciwdziałających asymetrii informacyjnej między pracownikiem a pracodawcą. Projekt nie przewiduje np. domniemania, że jeśli pracodawca nie przedstawi wymaganej dokumentacji, twierdzenia pracownika uznaje się za prawdziwe. W ocenie związku brak takich rozwiązań ogranicza skuteczność ochrony prawnej pracowników.
Solidarność zwraca też uwagę na nieprecyzyjne sformułowania dotyczące współpracy między instytucjami państwowymi, np. PIP i ZUS. Przepis mówiący o przekazywaniu "wszelkich informacji" zgromadzonych przez ZUS oceniono jako zbyt ogólny i mogący naruszać zasadę proporcjonalności. Związek postuluje doprecyzowanie zakresu przekazywanych danych i uproszczenie procedur administracyjnych.
"Zmiany powinny poprawić sytuację pracowników, a nie ją komplikować"
Związek ponownie apeluje o wycofanie zwolnienia z obowiązku opłacania składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych w przypadku umów cywilnoprawnych zawieranych z osobami poniżej 26 roku życia jak również o pilną modyfikację mechanizmów "małego ZUS" oraz "ulgi na start" w przypadku samozatrudnienia, tak aby nie stanowiły one bodźca do pozornego wypychania z "etatów".
Związek domaga się przeprowadzenia rzetelnych konsultacji społecznych oraz zapewnienia, by proponowane regulacje rzeczywiście poprawiły sytuację pracowników, zamiast ją komplikować.
Podsumowując, NSZZ "Solidarność" podtrzymuje obawy dotyczące marginalnego wpływu proponowanego rozwiązania prawnego na pożądaną zmianę struktury rynku pracy, co z pewnością nie jest tym, co ocenia jako możliwość skutecznego ograniczenia jego segmentacji.
