Ukraiński Kościół Greckokatolicki patriarchatem? Media o planach Leona XIV

Portal "The Pillar" opublikował analizę JD Flynna, w której autor podkreśla, że takie posunięcie Watykanu oznaczałoby podniesienie zwierzchnika Kościoła, arcybiskupa większego kijowsko-halickiego Światosława Szewczuka, do godności patriarchy, a to z kolei byłby długo oczekiwany przez ukraińskich grekokatolików symboliczny i kanoniczny krok uznania znaczenia ich wspólnoty liczącej około 4,5 mln wiernych.

Przedmiot analiz

Autor zwraca uwagę, że od początku pontyfikatu Leon XIV wyraźnie akcentuje solidarność z Ukrainą. Niedawno wysłał kard. Matteo Zuppiego z kolejną misją pokojową, kontynuując inicjatywę zapoczątkowaną przez papieża Franciszka. Stolica Apostolska analizuje również możliwość papieskiej pielgrzymki na Ukrainę. Według źródeł watykańskich ewentualna wizyta mogłaby stać się okazją do ogłoszenia decyzji w sprawie patriarchatu.

Powołując się na źródła związane z Dykasterią ds. Kościołów Wschodnich, JD Flynn twierdzi, że temat ten był w ostatnich latach przedmiotem analiz, zwłaszcza po opracowaniu w 2022 r. raportu dotyczącego możliwości tworzenia nowych patriarchatów w Kościołach katolickich obrządków wschodnich.

Idea patriarchatu kijowskiego

Przypomina, iż idea patriarchatu kijowskiego ma jednak znacznie dłuższą historię. Pojawiła się już po unii brzeskiej z 1596 r. jako propozycja, która miała sprzyjać jedności chrześcijan i chronić tradycję Kościoła wschodniego przed latynizacją. Powróciła w XIX wieku za pontyfikatu Leona XIII oraz podczas Soboru Watykańskiego II dzięki staraniom kard. Josyfa Slipyja. Ostatecznie Paweł VI nie zdecydował się na utworzenie patriarchatu, obawiając się pogorszenia relacji z Patriarchatem Moskiewskim. Zamiast tego ustanowił nowy tytuł „arcybiskupa większego”, który do dziś przysługuje zwierzchnikowi Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego.

Według watykańskich źródeł podobne względy ekumeniczne powstrzymały także papieża Franciszka. Obecnie jednak - jak twierdzi JD Flynn - wobec pogarszających się relacji z Patriarchatem Moskiewskim po rosyjskiej agresji na Ukrainę, argument ten ma znacznie mniejsze znaczenie.

Czytaj również

Papież modlił się o pokój w czasie wizyty na Monte Cassino

Leon XIV: Bóg wybiera to, co małe

Bp Viva zachwycony częstą obecnością Leona XIV w Castel Gandolfo

Nobliści, polityczni liderzy, eksperci od AI na spotkaniu w Castel Gandolfo

Papież jedzie do Wielkiej Brytanii? Nuncjusz mówi o prawdopodobnej wizycie

Przeciwnicy łuczniczych polowań na dziki powołują się na Leona XIV

Znaczenie tytułu patriarchy

Autor zwraca uwagę, że pod względem kanonicznym różnice między patriarchą a arcybiskupem większym są niewielkie. Najistotniejsza dotyczy wyboru zwierzchnika Kościoła – wybór arcybiskupa większego wymaga papieskiego zatwierdzenia, podczas gdy patriarcha obejmuje urząd po kościelnym ogłoszeniu wyboru. Sam tytuł patriarchy ma jednak ogromne znaczenie historyczne i symboliczne, oznaczając pełną dojrzałość oraz szczególny autorytet Kościoła wschodniego.

Niedawne wypowiedzi abp. Szewczuka

Dodaje, że spekulacje o możliwej decyzji Leona XIV wzmocniły ostatnie wypowiedzi abp. Szewczuka. Ogłaszając przyjęcie nowego kodeksu prawa partykularnego Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego, stwierdził, że jest on „znakiem dojrzałości naszego Kościoła” i kolejnym krokiem „w kierunku rozwoju struktur patriarchalnych i godności patriarchalnej naszego Kościoła”.

Decyzja jeszcze nie zapadła

Na razie Stolica Apostolska nie potwierdziła, że decyzja o ustanowieniu patriarchatu zapadła. W Watykanie coraz częściej mówi się jednak, że jeśli papież Leon XIV zdecyduje się na ten krok, będzie to nie tylko akt uznania dla historii i tożsamości ukraińskich grekokatolików, ale również ważny sygnał wsparcia dla Kościoła, który od lat funkcjonuje w realiach wojny – twierdzi publicysta The Pillar.