Czy obowiązuje dziś piątkowy post?

Post

W Kościele katolickim wszystkich wiernych w wieku 18-60 lat post ścisły - tj. ilościowy i jakościowy - obowiązuje dwa dni w roku: w Środę Popielcowa oraz Wielki Piątek. Post ilościowy i jakościowy obejmuje jeden posiłek pełny, czyli do syta i dwa posiłki skromniejsze. Nie spożywa się wtedy również mięsa oraz - zwyczajowo, nie prawnie - alkoholu.

Natomiast w każdy piątek roku - poza nielicznymi wyjątkami - wierni w wieku 14-60 lat winni są zachowywać post jakościowy - polegający na wstrzemięźliwości od pokarmów mięsnych. Post nie obowiązuje osób poważnie chorych oraz podróżujących.

Wyjątki od postu obejmują uroczystości kościelne przypadające w piątki oraz jeden stały piątek w roku, czyli szósty dzień w oktawie Wielkiej Nocy. Oktawa wielkanocna to jedyny czas w roku, gdy wszystkie dni traktowane są na prawach uroczystości.

Dyspensa

Oprócz wyjątków od piątkowego postu przypadającego na mocy samego prawa, biskupi mogą udzielić dyspensy od wstrzemięźliwości, w wypadkach, gdy uznają oni, że będzie to z korzyścią dla samych wiernych. Jednym z najczęstszych powodów udzielania takiej dyspensy są np. długie weekendy, gdy w ciągu przypada kilka świąt.

Przypomnijmy także, że obowiązywanie dyspensy lub jej brak związane są z miejscem naszego przebywania, nie tego, skąd pochodzimy. Czyli np. jeśli mieszkamy na stałe w miejscu, w którym biskup nie udzielił dyspensy, ale chwilowo gościmy na terenie diecezji, w której owa dyspensa jest wydana, to jesteśmy dyspensą objęci.

1 maja 2026

Dziś wielu hierarchów potraktowało ulgowo piątkowy post i udzielono od niego dyspensy w bardzo wielu polskich diecezjach. Powodem tych dyspens jest zwyczajowo wspólnotowy charakter tego dnia, którym dochodzi do licznych odwiedzin, spotkań rodzinnych, przyjacielskich i sąsiedzkich, wspólnych posiłków, grilli, wyjazdów, które mają charakter jednoczący.

Na udzielenie dyspensy zdecydowali się hierarchowie z: archidiecezji krakowskiej, archidiecezji warszawskiej, archidiecezji katowickiej, archidiecezji gdańskiej, archidiecezji lubelskiej, archidiecezji częstochowskiej, archidiecezji łódzkiej, archidiecezji poznańskiej, archidiecezji gnieźnieńskiej, archidiecezji przemyskiej, archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej, archidiecezji warmińskiej, archidiecezji wrocławskiej, archidiecezji białostockiej. Dyspensy wydali również ordynariusze diecezji: rzeszowskiej, zielonogórsko-gorzowskiej, opolskiej, siedleckiej lednickiej, bydgoskiej, świdnickiej, radomskiej, łomżyńskiej, sosnowieckiej, toruńskiej, pelplińskiej, włocławskiej, gliwickiej, bielsko-żywieckiej, tarnowskiej, sandomierskiej, łowickiej, kaliskiej, koszalińsko-kołobrzeskiej, elbląskiej, ełckiej, warszawsko-praskiej, płockiej.

Dyspensy na pewno nie obowiązuje w diecezji zamojsko-lubaczowskiej. Nie można również naleźć dekretu dotyczącego diecezji drohiczyńskiej.

Czytaj również

Papież nie zniesie ograniczeń dotyczących sprawowania Mszy trydenckiej, ale przewiduje dyspensy

Z powodu braku księży czeski arcybiskup udziela dyspensy od uczestnictwa w Mszy świętej

[Tylko u nas] Aleksandra Jakubiak OV: Post dla człowieka

Czy w piątek 1 listopada obowiązuje post?

Dieta i post to nie to samo

Jak Jezus rozumiał post - żydowska koncepcja postu dziś i w przeszłości

Warunki

Niektórzy ordynariusze udzielają dyspensy pod pewnymi warunkami.

Arcybiskup białostocki pragnie "zadośćuczynienia w formie modlitwy w intencji o pokój na świecie lub dowolnej jałmużny". Biskup bydgoski chce, by tego dnia "odmówić dowolną modlitwę w intencji Ojca Świętego". Arcybiskup częstochowski pisze, że w zamian za zniesienie postu zaleca, aby "osoby korzystające z dyspensy ofiarowały w tym dniu dowolną modlitwę w intencji powołań kapłańskich i zakonnych oraz podjęły — zgodnie z własnym wyborem — formę zadośćuczynienia przez wypełnienie uczynków miłości chrześcijańskiej wobec potrzebujących bądź przez ofiarowanie jałmużny". 

"Osoby chcące skorzystać ze zwolnienia, zobowiązuje się do odmówienia modlitwy "Ojcze nasz" w intencji powołań do kapłaństwa i życia konsekrowanego", pisze z kolei metropolita gdański. Biskup łomżyński zobowiązuje wiernych "do podjęcia innych form pokuty: ofiarowania modlitwy w intencji Kościoła, spełnienia uczynków miłości chrześcijańskiej lub innych dzieł pobożności".

"Wierni korzystający z niniejszej dyspensy mają obowiązek podjąć inną formę zadośćuczynienia: np. modlitwę w intencjach Ojca Świętego, jałmużnę czy inne uczynki pobożności i miłości", czytamy z kolei w komunikacie kurii łowickiej. Arcybiskup przemyski zobowiązuje zwolnionych z postu "do złożenia jałmużny (ofiary) na misje święte lub Caritas Archidiecezji Przemyskiej".

"Korzystających z dyspensy zobowiązuję do modlitwy o pokój na świecie, a także w intencjach wyznaczonych przez Papieża Leona XIV", napisał biskup radomski. Biskup rzeszowski udziela dyspensy pod warunkiem "odmówienia modlitwy w intencji wyznaczonej przez Ojca św. Leona XIV. Intencja papieska na miesiąc maj to: O pożywienie dla wszystkich". "Korzystających z dyspensy zobowiązuję, aby tego dnia ofiarowali dowolną modlitwę według intencji Kościoła lub zastąpili wstrzemięźliwość innymi formami pokuty, zwłaszcza uczynkami miłości i pobożności", pisze ordynariusz siedlecki. A biskup sosnowiecki stwierdza, że wierni powinni "ofiarować w tym dniu dowolną modlitwę w intencji powołań kapłańskich i zakonnych".

W diecezji tarnowskiej wierni winni ofiarować dziś dowolną modlitwę "w intencji pokoju na świecie lub do spełnienia konkretnego uczynku miłosierdzia". "Korzystających z dyspensy zobowiązuję, aby tego dnia ofiarowali dowolną modlitwę według intencji Ojca Świętego, a także zachęcam by materialnie wsparli biednych", napisał metropolita warszawski, a arcybiskup wrocławski zobowiązał "osoby, które skorzystają z tej dyspensy, do podjęcia innych form pokutnych, a szczególnie modlitwy o pokój lub jałmużny na rzecz potrzebujących".

Pozostali hierarchowie albo nie podali żadnych warunków udzielenia dyspensy, albo też  o modlitwy i akty miłosierdzia proszą, ale do nich nie zobowiązują.