Trump, Putin i Xi Jinping spotkają się w Chinach. W tle wojna na Ukrainie i broń jądrowa

Kreml potwierdza spotkanie Trumpa, Putina i Xi Jinpinga

W sobotę 14 listopada rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow potwierdził, że przywódcy Stanów Zjednoczonych, Rosji i Chin spotkają się w przyszłym tygodniu w chińskim Shenzhen. Rozmowy zaplanowano na 19 listopada, na marginesie szczytu Wspólnoty Gospodarczej Azji i Pacyfiku (APEC). Pieskow poinformował rosyjską agencję TASS, że osiągnięto porozumienie w sprawie organizacji trójstronnego spotkania.

Wcześniej podobną informację przekazał Biały Dom. Amerykańska administracja zapowiedziała, że rozmowy odbędą się pod koniec wizyty Donalda Trumpa w Chinach.

Będzie to pierwsze spotkanie przywódców trzech mocarstw w takim formacie. Choć Trump, Putin i Xi Jinping wielokrotnie rozmawiali ze sobą dwustronnie, dotychczas nie uczestniczyli we wspólnym szczycie w tym gronie.

Trump chce rozmawiać o broni jądrowej. Ważne negocjacje trzech mocarstw

Jednym z głównych tematów spotkania ma być przyszłość kontroli zbrojeń nuklearnych. Donald Trump od dłuższego czasu opowiada się za zawarciem nowego porozumienia dotyczącego ograniczenia arsenałów jądrowych, które obejmowałoby nie tylko Stany Zjednoczone i Rosję, ale również Chiny. Sprawa nabrała szczególnego znaczenia po wygaśnięciu w lutym 2026 roku traktatu New START, który ograniczał liczbę rozmieszczonych strategicznych głowic nuklearnych USA i Rosji. Wygaśnięcie porozumienia oznacza, że dwa największe mocarstwa nuklearne nie są już związane jego limitami.

Trump chciałby wypracować nową umowę, uwzględniającą rosnący potencjał nuklearny Chin. Problem polega jednak na znaczących różnicach między arsenałami poszczególnych państw. Według szacunków Pentagonu Chiny dysponują ponad 600 głowicami nuklearnymi, podczas gdy Stany Zjednoczone i Rosja posiadają po ponad 5 tys. głowic. Pekin dotychczas wykazywał ograniczone zainteresowanie przystąpieniem do porozumienia, które nakładałoby na niego podobne ograniczenia jak na dwa znacznie silniejsze mocarstwa nuklearne.

Według przedstawicieli administracji USA listopadowe rozmowy mają być przede wszystkim początkiem dyskusji. Nie należy oczekiwać podpisania konkretnego porozumienia już podczas spotkania w Shenzhen.

Wojna na Ukrainie nie będzie tematem rozmów? Biały Dom przedstawia stanowisko

Zapowiedź spotkania Donalda Trumpa, Władimira Putina i Xi Jinpinga budzi szczególne zainteresowanie w kontekście trwającej rosyjskiej agresji na Ukrainę. Według informacji przekazanych przez amerykańskich urzędników prezydent USA nie zamierza jednak poruszać tego tematu podczas trójstronnych rozmów.

Administracja Trumpa uzasadnia takie stanowisko faktem, że Chiny nie uczestniczą bezpośrednio w negocjacjach dotyczących zakończenia wojny. Nie oznacza to jednak, że sytuacja Ukrainy nie ma znaczenia dla relacji między trzema państwami. Chiny pozostają jednym z najważniejszych partnerów gospodarczych Rosji. Od rozpoczęcia pełnoskalowej inwazji w 2022 roku współpraca Moskwy i Pekinu w wielu obszarach uległa zacieśnieniu.

Jednocześnie władze Ukrainy wielokrotnie podkreślały, że decyzje dotyczące przyszłości ich państwa nie mogą zapadać bez udziału Kijowa. Prezydent Wołodymyr Zełenski wyrażał obawy, że rozmowy największych mocarstw mogłyby prowadzić do ustaleń dotyczących Ukrainy bez obecności jej przedstawicieli.

„Druga Jałta”? Zełenski i eksperci komentują planowany szczyt mocarstw

Planowane spotkanie Donalda Trumpa, Władimira Putina i Xi Jinpinga w chińskim Shenzhen wywołało porównania do konferencji jałtańskiej z 1945 roku. Obawy dotyczą przede wszystkim możliwości podejmowania decyzji o bezpieczeństwie innych państw bez udziału ich przedstawicieli. Jak podała 12 listopada agencja AFP, prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski wyraził obawę, że spotkanie trzech mocarstw mogłoby doprowadzić do nowego podziału stref wpływów, przypominającego ustalenia jałtańskie. Do tej analogii odniósł się również minister spraw zagranicznych Radosław Sikorski. Jego wypowiedź przytoczyła Alicja Bachulska w analizie opublikowanej 10 listopada przez australijski Lowy Institute. Sikorski wskazywał, że konferencja jałtańska usankcjonowała dominację Związku Radzieckiego nad częścią Europy Wschodniej, natomiast obecnie Władimir Putin dąży do uzyskania ukraińskich terytoriów, których Rosja nie zdołała zdobyć militarnie. Porównanie pojawiło się także po stronie rosyjskiej. Jak informował brytyjski „The Guardian”, Władimir Miedinski, stojący na czele rosyjskiej delegacji negocjacyjnej, mówił o stworzeniu nowego europejskiego systemu bezpieczeństwa, który mógłby stać się współczesnym odpowiednikiem Jałty lub Poczdamu.

Nie wszyscy eksperci uznają jednak tę analogię za trafną. Alicja Bachulska oceniła, że odtworzenie porządku przypominającego ustalenia z 1945 roku jest mało realne ze względu na odmienne interesy trzech mocarstw oraz samodzielność polityczną pozostałych państw. Rzecznik Kremla Dmitrij Pieskow również odrzucił porównania do Jałty. Podkreślił, że ewentualne ustalenia przywódców USA, Rosji i Chin nie mogą być narzucane innym państwom.

Określenie „druga Jałta” pozostaje zatem polityczną i historyczną analogią, a nie opisem uzgodnionego celu spotkania. Nie ma potwierdzonych informacji, że przywódcy trzech mocarstw zamierzają podczas szczytu dokonać podziału stref wpływów.

Czytaj również

Trump: Rosja i Ukraina po raz pierwszy chcą się dogadać

Polityczne trzęsienie ziemi w USA. Demokraci przejmują Kongres

Rosja nie zapomina i się mści

Katastrofa samolotu na Florydzie. Trump opuścił to miejsce godzinę wcześniej

Kreml ogłosił decyzję ws. rozmów pokojowych. Europa poza negocjacjami

Żart Mbappé wywołał burzę w Chinach. Real Madryt musiał zabrać głos

Trump spotka się osobno z Xi Jinpingiem. Rozmów z Putinem nie zaplanowano

Podczas wizyty w Chinach Donald Trump ma odbyć również osobne spotkanie z Xi Jinpingiem. Będzie to kolejna w tym roku rozmowa przywódców dwóch największych gospodarek świata. Wśród istotnych kwestii pozostają stosunki handlowe, współpraca gospodarcza oraz napięcia związane z bezpieczeństwem międzynarodowym.

Inaczej wygląda sytuacja w przypadku Władimira Putina. Biały Dom poinformował, że podczas wizyty Trumpa w Shenzhen nie zaplanowano osobnego spotkania prezydentów Stanów Zjednoczonych i Rosji. Nie przewidziano również rozmów amerykańskiego przywódcy z Kim Dzong Unem, przywódcą Korei Północnej.

Głównym wydarzeniem dyplomatycznym ma być zatem wspólne spotkanie Trumpa, Putina i Xi Jinpinga.

Wojna w Iranie kolejnym tematem spotkania

Oprócz kontroli zbrojeń nuklearnych Donald Trump zamierza poruszyć kwestię wojny w Iranie. Konflikt ten stanowi jeden z najważniejszych punktów spornych w relacjach Stanów Zjednoczonych z Rosją i Chinami. Moskwa utrzymuje bliską współpracę z Teheranem, obejmującą między innymi kontakty wojskowe, wywiadowcze i dyplomatyczne. Z kolei Chiny pozostają ważnym partnerem gospodarczym Iranu.

Rozmowy w Shenzhen mogą więc stać się okazją do przedstawienia stanowisk trzech mocarstw wobec konfliktu i jego wpływu na sytuację międzynarodową. Na razie nie wiadomo jednak, czy spotkanie przyniesie konkretne propozycje dotyczące zakończenia wojny.

Czy spotkanie Trumpa, Putina i Xi Jinpinga przyniesie przełom?

Planowane rozmowy w Shenzhen mogą mieć istotne znaczenie symboliczne. Przy jednym stole zasiądą przywódcy trzech państw posiadających broń jądrową, odgrywających kluczową rolę w światowej polityce i bezpieczeństwie. Dla Donalda Trumpa spotkanie będzie okazją do rozpoczęcia rozmów o nowym porozumieniu nuklearnym. Dla Władimira Putina może stanowić możliwość wzmocnienia międzynarodowej pozycji Rosji, natomiast Xi Jinping będzie gospodarzem wydarzenia przyciągającego uwagę światowych mediów.

Według informacji przekazanych przez amerykańską administrację podczas listopadowego szczytu nie przewiduje się podpisania przełomowych umów. Najważniejsze może okazać się samo rozpoczęcie dialogu między trzema mocarstwami, szczególnie w sprawie kontroli zbrojeń jądrowych. Dopiero kolejne miesiące pokażą, czy spotkanie w Chinach doprowadzi do konkretnych ustaleń dotyczących bezpieczeństwa międzynarodowego.