Porozumienie w sprawie Grenlandii. Jest reakcja NATO

NATO komentuje porozumienie

Rzeczniczka NATO Allison Hart poinformowała, że Sojusz z zadowoleniem przyjął zapowiedź porozumienia USA, Danii i Grenlandii. Według NATO ma ono zwiększyć bezpieczeństwo, stabilność i współpracę w Arktyce oraz na północnym Atlantyku.

Dla NATO sprawa Grenlandii jest częścią szerszego problemu bezpieczeństwa dalekiej północy. W lutym NATO uruchomiło Arctic Sentry — wielodomenową inicjatywę, która ma integrować działania Sojuszu i państw członkowskich w Arktyce w ramach jednego podejścia operacyjnego. NATO uzasadniało jej uruchomienie rosnącą aktywnością wojskową Rosji oraz coraz większym zainteresowaniem Chin regionem.

Europa reaguje na porozumienie

Pierwsze reakcje europejskich polityków koncentrują się przede wszystkim na znaczeniu porozumienia dla bezpieczeństwa Arktyki i współpracy transatlantyckiej.

Nie wiadomo jeszcze dokładnie, jakie dodatkowe uprawnienia otrzymają Stany Zjednoczone i w jakim stopniu nowe rozwiązania będą różnić się od dotychczasowych zasad amerykańskiej obecności wojskowej na Grenlandii.

Cytowany przez El País minister spraw zagranicznych Danii Lars Løkke Rasmussen określił zapowiedź porozumienia jako ważną, zwłaszcza w sytuacji zmieniających się uwarunkowań bezpieczeństwa w Arktyce.

Pozytywnie odniósł się do niego również prezydent Litwy Gitanas Nausėda. Jego zdaniem umowa jest istotnym krokiem w kierunku zwiększenia bezpieczeństwa w Arktyce i na północnym Atlantyku. Litewski prezydent zwrócił uwagę na znaczenie współpracy transatlantyckiej dla bezpieczeństwa Europy i całego NATO.

Mark Rutte miał odegrać istotną rolę

Według El País Rutte odegrał istotną rolę polityczną w poszukiwaniu kompromisu, choć formalne negocjacje prowadziły USA, Dania i Grenlandia.

Rutte już wcześniej próbował przenieść spór o Grenlandię na poziom współpracy w ramach NATO. Podczas styczniowego spotkania Ruttego z Trumpem w Davos uzgodniono, że NATO powinno mocniej zaangażować się w bezpieczeństwo Arktyki. Osobno rozpoczęły się rozmowy USA, Danii i Grenlandii dotyczące przyszłych zasad amerykańskiej obecności na wyspie.

Dalsze rozmowy miały charakter trójstronny i były prowadzone przez przedstawicieli USA, Danii i Grenlandii. Negocjacje kontynuowano przez kolejne miesiące.

Jeszcze kilka dni przed ogłoszeniem porozumienia premier Danii Mette Frederiksen sygnalizowała, że strony zbliżają się do kompromisu.
Podczas Europejskiego Szczytu Arktycznego w Rovaniemi w Finlandii mówiła, że grupa robocza nadal prowadzi negocjacje, ale jest optymistycznie nastawiona do możliwości znalezienia rozwiązania.

Czytaj również

Te media nie mają wstępu do Białego Domu. Nagła decyzja Trumpa

Trump: Wkrótce możemy ogłosić lokalizację bazy USA w Polsce

Czy Europa jest gotowa na konflikt z Rosją? Michta: „Dudnienie się w pierś nie jest strategią”

Europejska Rada Bezpieczeństwa jako „NATO bis”? Gen. Wroński wskazuje 10 zagrożeń

Von der Leyen chce Europejskiej Rady Bezpieczeństwa. Saryusz-Wolski: „Rzuca wyzwanie NATO”

Kongres zrobił kluczowy krok ws. Rosji. Potężne sankcje coraz bliżej

Dania i Grenlandia: suwerenność ma zostać zachowana

Premier Danii Mette Frederiksen podkreśla, że porozumienie ma wzmacniać bezpieczeństwo Arktyki i północnego Atlantyku, jednocześnie respektując suwerenność i integralność terytorialną Królestwa oraz prawo Grenlandczyków do samostanowienia.

Premier Grenlandii Jens-Frederik Nielsen ocenia natomiast, że nowe ustalenia powinny służyć bezpieczeństwu Grenlandii, Danii, USA i całego zachodniego sojuszu oraz uwzględniać interesy mieszkańców wyspy.

Arktyka coraz ważniejsza dla Europy

Porozumienie pojawia się w momencie rosnącego znaczenia Arktyki dla europejskiego bezpieczeństwa. Podczas niedawnego Europejskiego Szczytu Arktycznego przedstawiciele państw europejskich wskazywali na rosnące znaczenie strategiczne regionu.

Europejscy przywódcy wskazują m.in. na rosnącą rywalizację strategiczną w regionie, aktywność Rosji i Chin oraz znaczenie nowych szlaków i zasobów Arktyki.

Dla europejskich członków NATO istotne jest jednoczesne zwiększanie bezpieczeństwa regionu i zachowanie zasad suwerenności oraz integralności terytorialnej.

Co dalej?

Porozumienie dotyczące Grenlandii ma zostać podpisane w przyszłym tygodniu przy okazji Zgromadzenia Ogólnego ONZ w Nowym Jorku, a następnie przejść wymagane procedury parlamentarne.

Najważniejszą niewiadomą pozostaje dokładny zakres nowych praw USA oraz to, jak nowe ustalenia będą wyglądały na tle dotychczasowych zasad amerykańskiej obecności na Grenlandii. Pełniejszą odpowiedź powinna przynieść publikacja tekstu porozumienia.