Co musisz wiedzieć
- Ołeksandr Ałfiorow wyraził poparcie dla przeprowadzenia ekshumacji zarówno w Polsce, jak i na Ukrainie, zaznaczając, że to wyraz szacunku wobec ofiar. Jednocześnie stwierdził, że efektów ekshumacji nie należy przeceniać: "Nie znajdziemy tam 200 tysięcy ludzi".
- W sprawie zbrodni wołyńskich szef Ukraińskiego IPN zaznaczył, że szczere przeprosiny są możliwe tylko wtedy, gdy nie zawierają elementów upokorzenia. Dodał: "Podajcie formułę przeprosin, a ona zadziała".
- Ałfiorow stwierdził, że OUN i UPA nie były sądzone przez Trybunał Norymberski i dla części Ukraińców są elementem narodowej pamięci, m.in. jako siły walczące z Niemcami i ZSRR.
Sposób na spory polsko-ukraińskie
- Ja absolutnie negatywnie odnoszę się do sporów między Polakami a Ukraińcami w sprawie historii. Koncepcyjnie jestem za tym, żeby nie było żadnych sporów między polską i ukraińską historią. Jak to zrobić? Zacząć rozmawiać
- powiedział Ałfiorow.
Ocenił, że Polska i Ukraina to partnerzy strategiczni, tworzący "oś bałtycką i czarnomorską", którą trzeba utrzymywać. Ostrzegł, że w przeciwnym wypadku "front będzie przebiegał przez nasze państwa".
Ukraiński IPN o OUN i UPA
Poproszony o ocenę roli Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN) i Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA), Ałfiorow zauważył, że ani jedna, ani druga organizacja "nie została postawiona przed Trybunałem Norymberskim".
- Czy UPA jest bohaterem dla Ukrainy? Prawdopodobnie nie dla wszystkich kategorii społeczeństwa. Ale jest częścią pamięci narodowej, tak jak tragedia wołyńska jest częścią waszej pamięci
- powiedział.
- Jako historyk uznaję ważną rolę Ukraińskiej Powstańczej Armii w walce z okupacją niemiecką i sowiecką - dodał.
O przeprosinach za Wołyń i "upokorzeniu"
Proszony o skomentowanie głosów, dlaczego Ukraina nie przeprasza za Wołyń, przypomniał, że "co najmniej dwóch prezydentów Ukrainy przepraszało". - Podajcie formułę przeprosin i ona zadziała. Ale jeśli te przeprosiny będą zawierać w sobie upokorzenie, to szczerych przeprosin nie będzie. Jesteśmy dorośli - podajcie nam formułę - zaznaczył.
Ałfiorow opowiedział się jednoznacznie za przeprowadzeniem wszystkich ekshumacji ofiar wzajemnych konfliktów, jak podkreślił - "na terytorium Ukrainy i Polski".
- Trzeba więcej ekshumacji? Więc trzeba je przeprowadzać. I to będzie uczciwe wobec tych ludzi, którzy wtedy zginęli. (...) Nie unikajmy tego
- oświadczył. Jednocześnie ocenił, że nawet po ekshumacjach strona polska "może nie być zadowolona z ich wyników". - Nie znajdziemy tam 200 tysięcy ludzi - powiedział.
Ukraiński IPN o "niuansach XX wieku"
W kwestii oceny postaci takich jak przywódca OUN Stepan Bandera i dowódca UPA Roman Szuchewycz nowy szef IPN Ukrainy zauważył, że oczekiwania zmiany bohaterów wobec Kijowa formułuje przede wszystkim Rosja.
- Znam jeden kraj, który wymaga od nas, byśmy znaleźli sobie innych bohaterów, znaleźli jeszcze jeden język i jeszcze jedną religię. Jest to Federacja Rosyjska. (W relacjach z Polakami - PAP) zróbmy razem zwycięstwo, jeszcze jedno wspólne zwycięstwo, a potem zajmiemy się niuansami XX wieku
- powiedział.
Zarzuty o gloryfikację SS
Jako główne zadanie swojej instytucji wskazał nawiązanie i kontynuację współpracy z Polską, "która zaczęła pomagać Ukrainie od 24 lutego 2022 roku i nadal to robi". Przyznał, że polska nauka historyczna jest bardziej dojrzała od ukraińskiej i ma swoje tradycje, a IPN w Kijowie jest znacznie mniejszy od polskiego - zatrudnia 71 pracowników wobec ponad 2 tys. w Warszawie.
Ałfiorow odniósł się też do zarzutów pod swoim adresem m.in. o rzekome gloryfikowanie SS. Podkreślił, że pierwsze takie publikacje pojawiły się w polskich mediach prawicowych, a potem zostały podchwycone przez rosyjską propagandę. - Dla mnie takie standardy etyczne są nie do przyjęcia. Chciałbym, żebyśmy rozmawiali nie o nagłówkach, ale o tym, co znajduje się w samej informacji - podkreślił.
Mówiąc o relacjach instytucjonalnych z polskim IPN, zaznaczył, że nie otrzymał dotąd żadnej reakcji na swoje powołanie.
- Może strona polska postrzega ukraiński Instytut Pamięci Narodowej jako quasi-instytucję. (...) Czekam na reakcję polskich kolegów - na to, że mają w Ukrainie sojusznika o nazwie Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej, który mówi o przeszłości po to, aby widzieć przyszłość
- powiedział.
Kim jest nowy szef Ukraińskiego IPN?
41-letni Ałfiorow został mianowany na prezesa Ukraińskiego Instytutu Pamięci Narodowej 27 czerwca. Z wykształcenia jest historykiem. Prowadził poświęcone historii programy autorskie w radiu i telewizji. W latach 2014-2022 odbywał służbę wojskową w pułku Azow. Jest majorem rezerwy.
