Niemiecki profesor o kryzysie w Polsce: Zamach stanu

Emerytowany profesor ekonomii Stefan Homburg odpowiedział na pytania redakcji Tysol.pl o kryzys w Polsce, że niebezpieczeństwo podczas zamachu stanu jest dla wszystkich stron niebywale wysokie. Podkreśla, że w warunkach, które określa też mianem puczu, zagrożenie dotyczy wszystkich; prezydenta, sędziów, policjantów i demonstrantów. Jednocześnie wskazał na oczywisty związek czasowy. Działania nastąpiły dokładnie wtedy, gdy prezydent opuszczał kraj. Timing zbiegł się z okresem poprzedzającym Dzień Wszystkich Świętych, co utrudniało szybką mobilizację.

Ryzyko dla Nawrockiego, uważa prof. Homburg, ma charakter zarówno polityczny, jak i operacyjny. Immunitet chroni zasadniczo przed bezpośrednimi krokami karnymi, ale nie przed izolacją polityczną czy eskalacją.

Jakie kompetencje wobec wojska ma prezydent RP?

Zapytaliśmy również o rolę armii. Homburg podkreśla w tym kontekście fundamentalną różnicę konstytucyjną pomiędzy Polską a Niemcami. Polski Prezydent jest bezpośrednio wybierany i pełni funkcję najwyższego zwierzchnika Sił Zbrojnych. To nie jest rola ceremonialna.

Właśnie ten status umożliwił Nawrockiemu zdecydowane działanie – zawrócenie samolotu i powrót z Senegalu – uważa niemiecki profesor. - Gdyby nie miał realnej kontroli nad strukturami, w tym wojskowymi, jego powrót mógłby zostać zablokowany.

Homburg wspominał w swoich wcześniejszych komentarzach na platformie X, że Tusk miał próbować zabronić lądowania, a podległe prezydentowi wojsko miało zignorować ten zakaz.

Rola armii nie polega na interwencji zbrojnej – Nawrocki uniknął eskalacji militarnej i dążył do konsultacji z partiami. Status zwierzchnika armii spełnia tu rolę stabilizującą i odstraszającą przed pełną eskalacją.

Homburg kwestionuje legalność działań wobec prezesa TK

W Polsce obowiązuje obecnie prawo pięści. Bogdan Święczkowski jest bezspornie nadal prezesem sądu, ponieważ sędzia, nawet gdyby była sędzią konstytucyjną, według ustawy nie może go suspendować. Policja działa bez wątpienia bezprawnie – zaznaczył w swojej odpowiedzi dla naszych dziennikarzy Homburg.

To prowadzi do kluczowej odpowiedzi na pytanie naszej redakcji o osobiste zagrożenie dla Święczkowskiego. Homburg opiera się na przepisach organizacyjnych.

Prezes sądu może zawiesić sędziego, ale nie odwrotnie. Prezesa może zawiesić minister sprawiedliwości – w przypadku sądów powszechnych. W przypadku Trybunału Konstytucyjnego sytuacja jest jeszcze bardziej restrykcyjna: prezesa nie suspenduje się w trybie zwykłym, a usunięcie wymaga postępowania dyscyplinarnego. Sędzia Korwin-Piotrowska, nawet gdyby miała pełny status sędziego TK, nie ma kompetencji do zawieszania prezesa.

Dlaczego Homburg podważa status Anny Korwin-Piotrowskiej?

Homburg w swoich wpisach na X, ale także w odpowiedzi dla naszej redakcji, kwestionuje status samej Korwin-Piotrowskiej, ponieważ prezydent RP nie odebrał od niej ślubowania. Przysięga przed premierem lub w parlamencie jest – według tej linii argumentacji Homburga – niewystarczająca.

Działania policji, które uniemożliwiły Święczkowskiemu wejście do budynku, są – jak twierdzi profesor Homburg – bezprawne.

[Prof. Stefan Homburg jest emerytowanym niemieckim profesorem ekonomii . Do przejścia na wcześniejszą emeryturę w 2021 r. był dyrektorem Instytutu Finansów Publicznych na Uniwersytecie w Hanowerze w Dolnej Saksonii]

[Tytuł, lead, sekcja "Co musisz wiedzieć", FAQ i śródtytuły od Redakcji]

Najczęściej zadawane pytania (FAQ)

Jak Stefan Homburg ocenia wydarzenia wokół TK? Niemiecki ekonomista określa je mianem „zamachu stanu” i uważa, że stanowią zagrożenie dla uczestników konfliktu. Jest to jego ocena polityczna i prawna.

Czy prezydent RP dowodzi bezpośrednio wojskiem? Konstytucja określa prezydenta jako najwyższego zwierzchnika Sił Zbrojnych. Jednak w czasie pokoju sprawuje on zwierzchnictwo za pośrednictwem ministra obrony narodowej.

Czy premier próbował uniemożliwić lądowanie samolotu prezydenta? Stefan Homburg sugerował taki scenariusz w swoich wpisach na platformie X. W mediach pojawiają się takie nieoficjalne informacje, jednak, jak dotąd nie zostały potwierdzone.

Dlaczego profesor kwestionuje działania wobec prezesa TK? Homburg uważa, że Anna Korwin-Piotrowska nie miała kompetencji do odsunięcia Bogdana Święczkowskiego. Kwestionuje także jej status sędziego TK w związku ze sporem dotyczącym ślubowania.