Jutro szturm tuskowców na Sąd Najwyższy?

Trudno podejmować rozmowy, skoro „na terenie Trybunału Konstytucyjnego wciąż są kordony policji” – powiedział szef KPRP Zbigniew Bogucki, pytany o możliwość spotkania prezydenta Karola Nawrockiego i premiera Donalda Tuska. Dodał, że „wszystkie instrumenty” do obniżenia temperatury sporu wokół TK są w rękach premiera Tuska.

Do tej pory głównym celem Marszu Niepodległości było podtrzymywanie temperatury uczuć narodowych. W tym roku kontekst polityczny wyraźnie podbija stawkę. Liczebność i determinacja uczestników mogą wpłynąć na rozstrzygnięcie kwestii kluczowych dla polskiego ustroju, a co za tym idzie – dla naszej suwerenności.

Marsz Niepodległości w Warszawie od lat jest instytucją. Ale w tym roku ma realne szanse, by stać się legendą.

Czy potrzebna jest sądowa kontrola konstytucyjności prawa? Kto ma stać na straży konstytucji? Czy na pewno sądy? A jeśli tak, to czy potrzebny jest specjalny Trybunał Konstytucyjny? Wydaje się oczywiste, że odpowiedź na te wszystkie pytania powinna być twierdząca. Ale tak jest dopiero od niedawna. Przed II wojną światową sądy konstytucyjne istniały tylko w Austrii (od 1919 r.), Czechosłowacji (od 1920 r.), Lichtensteinie (od 1921 r.), Grecji (od 1927 r.) i bardzo krótko (od 1931 r.) w Hiszpanii. Ich kompetencje były jednak najczęściej dosyć ograniczone. Po II wojnie Trybunały Konstytucyjne również istniały tylko w nielicznych krajach – początkowo jedynie we Włoszech, w Niemczech, a potem we Francji, w Hiszpanii, Portugalii i Belgii. Uderzające jest to, że prawie we wszystkich przypadkach chodziło o państwa niestabilne, nowo utworzone lub takie, które wyszły z endogennej dyktatury. Model ustrojowy, w którym Trybunały Konstytucyjne – mające możliwość kontroli konstytucyjności ustaw i innych aktów prawnych – uznawane są za niezbędny element demokracji, stał się dominujący dopiero po upadku realnego socjalizmu. 

Wydarzenia wokół polskiego Trybunału Konstytucyjnego pod koniec października 2026 roku rodzą pytania wykraczające daleko poza zwykłe spory polityczne. Konflikt między rządem Donalda Tuska a konserwatywną opozycją skupioną wokół Prawa i Sprawiedliwości (PiS) dotyka samych fundamentów państwa demokratycznego: relacji między władzą polityczną, wymiarem sprawiedliwości a legitymacją konstytucyjną.