Balcerowicz w szoku: „Tusk naprawdę to mówił?”

Czy potrzebna jest sądowa kontrola konstytucyjności prawa? Kto ma stać na straży konstytucji? Czy na pewno sądy? A jeśli tak, to czy potrzebny jest specjalny Trybunał Konstytucyjny? Wydaje się oczywiste, że odpowiedź na te wszystkie pytania powinna być twierdząca. Ale tak jest dopiero od niedawna. Przed II wojną światową sądy konstytucyjne istniały tylko w Austrii (od 1919 r.), Czechosłowacji (od 1920 r.), Lichtensteinie (od 1921 r.), Grecji (od 1927 r.) i bardzo krótko (od 1931 r.) w Hiszpanii. Ich kompetencje były jednak najczęściej dosyć ograniczone. Po II wojnie Trybunały Konstytucyjne również istniały tylko w nielicznych krajach – początkowo jedynie we Włoszech, w Niemczech, a potem we Francji, w Hiszpanii, Portugalii i Belgii. Uderzające jest to, że prawie we wszystkich przypadkach chodziło o państwa niestabilne, nowo utworzone lub takie, które wyszły z endogennej dyktatury. Model ustrojowy, w którym Trybunały Konstytucyjne – mające możliwość kontroli konstytucyjności ustaw i innych aktów prawnych – uznawane są za niezbędny element demokracji, stał się dominujący dopiero po upadku realnego socjalizmu. 

Wydarzenia wokół polskiego Trybunału Konstytucyjnego pod koniec października 2026 roku rodzą pytania wykraczające daleko poza zwykłe spory polityczne. Konflikt między rządem Donalda Tuska a konserwatywną opozycją skupioną wokół Prawa i Sprawiedliwości (PiS) dotyka samych fundamentów państwa demokratycznego: relacji między władzą polityczną, wymiarem sprawiedliwości a legitymacją konstytucyjną.

Kuratorium Oświaty w Lublinie prowadzi czynności kontrolne w związku z udziałem uczniów niepublicznego liceum mundurowego z Zamościa w demonstracji przed Trybunałem Konstytucyjnym, podczas której skandowano hasło „Nie bać Tuska”. Szkoła kwestionuje część informacji o zachowaniu nauczycieli i zapowiada przedstawienie dodatkowych wyjaśnień. Cezary Krysztopa pyta, czy podobne standardy oceny wulgarnych haseł stosowano wcześniej wobec innych środowisk politycznych.

Premier Donald Tusk odniósł się do pojawiających się spekulacji dotyczących możliwości zakazania tegorocznego Marszu Niepodległości w Warszawie. Szef rządu stanowczo zaprzeczył takim planom, określając doniesienia o ewentualnym zakazie mianem dezinformacji. Jednocześnie zaapelował do uczestników wydarzenia o powstrzymanie się od agresji i poszanowanie funkcjonariuszy policji. Zwrócił się również do organizatorów potencjalnych kontrmanifestacji, prosząc o rezygnację z ich organizowania.

Danuta Holecka skierowała na antenie Telewizji Republika mocne słowa pod adresem premiera Donalda Tuska. Dziennikarka odniosła się do wypowiedzi szefa rządu na temat interwencji policji wobec jej męża w pobliżu cmentarza. Zarzuciła premierowi kłamstwo i wykorzystywanie jej rodzinnej tragedii w politycznej debacie. – Wycierał pan sobie twarz moją rodziną z mównicy sejmowej – powiedziała Holecka. Na zakończenie zwróciła się do Tuska z osobistymi życzeniami dotyczącymi jego najbliższych.