70 polskich placówek bez ambasadorów. Pałac Prezydencki wskazuje na Tuska

- Szef Biura Polityki Międzynarodowej Marcin Przydacz poinformował, że według danych Pałacu Prezydenckiego tylko 32 polskie placówki zagraniczne są kierowane przez ambasadorów, a 70 przez osoby niższej rangi.
- Przydacz wskazał również, że 36 ambasadorów przebywa obecnie w Polsce i nie może wykonywać obowiązków w krajach urzędowania. Za początek kryzysu uznał decyzje Radosława Sikorskiego z wiosny 2024 roku.
- Według ministra Pałac Prezydencki i MSZ uzgodniły kilkanaście kandydatur ambasadorskich, jednak wypracowane porozumienie miał zablokować premier Donald Tusk.
- Prezydencki minister zaapelował do rządu o zakończenie impasu i poszanowanie dotychczasowych zasad powoływania ambasadorów.
Najpoważniejszy impas kadrowy od lat
Czynnikiem blokującym jest premier Donald Tusk
– mówił szef Biura Polityki Międzynarodowej Marcin Przydacz podczas konferencji prasowej w Pałacu Prezydenckim. Minister rozpoczął wypowiedź od nawiązania do Dnia Służby Zagranicznej, który stał się punktem wyjścia do diagnozy najpoważniejszego od lat impasu kadrowego w polskich placówkach poza granicami kraju.
Analizując sytuację obecnego paraliżu w służbie zagranicznej, minister Przydacz odwołał się do konstytucyjnych i ustawowych podstaw procedury nominacyjnej. Jak przypomniał, polski porządek prawny oraz wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2009 roku nakładają obowiązek współdziałania między oboma segmentami władzy wykonawczej. Choć Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej powierza wyłączne uprawnienie do powoływania i odwoływania pełnomocnych przedstawicieli państwa za granicą Prezydentowi RP, a Radzie Ministrów przyznaje kompetencje do prowadzenia polityki zagranicznej, w praktyce każda nominacja wymaga współistnienia trzech decyzji: formalnego wniosku Ministerstwa Spraw Zagranicznych, kontrasygnaty Prezesa Rady Ministrów oraz aktu mianowania podpisywanego przez głowę państwa.
Sam fakt konieczności znalezienia się trzech podpisów na nominacji ambasadorskiej wskazuje na konieczność zgody wszystkich trzech instytucji: i Prezydenta jako najważniejszego przedstawiciela państwa polskiego i umocowanego konstytucyjnie, ale także i premiera, i ministra spraw zagranicznych. Uchwała tego konwentu w żaden sposób nie zastępuje przecież aktu mianowania lub odwołania. To jest wyłączna kompetencja Prezydenta Rzeczypospolitej
– zaznaczył.
Tak rozpoczął się systemowy kryzys
Od lat dziewięćdziesiątych wypracowano w Polsce praktykę nieformalnych wstępnych konsultacji między rządem a Pałacem Prezydenckim przed uruchomieniem formalnego procedowania. Celem tego działania było uzgodnienie kandydatury akceptowalnej dla wszystkich trzech ośrodków jeszcze zanim sprawa trafi przed sejmową Komisję Spraw Zagranicznych – która również wydaje niewiążącą opinię. Minister przypomniał, że w 2021 roku ustawodawca sformalizował ten etap uzgodnień, powołując działający w trybie niejawnym konwent. W jego skład wchodzą cztery osoby: minister spraw zagranicznych bądź wskazana przez niego osoba, przedstawiciel Kancelarii Prezydenta, przedstawiciel Kancelarii Premiera i szef służby zagranicznej, czyli urzędnik podległy ministrowi spraw zagranicznych. Według relacji ministra Przydacza to właśnie próba zmiany zasad podejmowania uchwał przez ministra spraw zagranicznych Radosława Sikorskiego – polegająca na zastąpieniu jednomyślności zwykłą większością głosów – uruchomiła systemowy kryzys w polskiej dyplomacji, łamiąc dotychczasową praktykę i przepisy Konstytucji.
Wprowadzenie głosowania większościowego powoduje, że zawsze przedstawiciel Kancelarii Prezydenta może zostać przegłosowany, ale nie gwarantuje to w żaden sposób zgody, bo zgoda opiera się w tym wypadku przede wszystkim o jednomyślność. I ta zmiana – zmiana z jednomyślności na chęć wprowadzenia większościowego głosowania – spowodowała gigantyczny kryzys – ocenił.
Szef BPM wskazał wiosnę 2024 roku jako dokładny moment rozpoczęcia kryzysu. Wówczas to, bez uprzednich konsultacji z urzędującym Prezydentem Dudą, minister Radosław Sikorski zapowiedział zakończenie misji ponad 50 ambasadorów i sprowadził ich do kraju, wycofując jednocześnie kilkunastu pozytywnie zaopiniowanych wcześniej kandydatów. Marcin Przydacz podkreślił różnicę prawną między formalnym odwołaniem a faktycznym przerwaniem misji: minister spraw zagranicznych nie ma konstytucyjnego prawa odwołać ambasadora, może go jedynie zawrócić do kraju na konsultacje.
Skutki działań Sikorskiego
Skutki tamtej decyzji pozostają widoczne w aktualnej strukturze polskich przedstawicielstw dyplomatycznych. Z przywołanych podczas briefingu danych wynika, że nastąpiło głębokie zachwianie proporcji między placówkami obsadzonymi przez pełnoprawnych ambasadorów (32), a placówkami obsadzonych przez kierowników o niższych rangach (70). Wskazał również, że 36 ambasadorów nie może pełnić swojej funkcji, oczekują w Polsce na zgodę objęcia stanowiska w kraju urzędowania. W ocenie ministra ich sprowadzenie do kraju nie wynikało z braku kompetencji – wielu z nich to doświadczeni pracownicy MSZ, nierzadko następnie awansowani przez centralę resortu na stanowiska naczelników, kierowników czy dyrektorów. Jak podkreślił szef BPM, prawdziwy motyw był czysto konfrontacyjny:
Chodziło o polityczny sygnał i wywołanie de facto politycznego kryzysu, politycznej wojny wynikającej z tego nakazu przerwania misji
– podkreślał.
Działania Karola Nawrockiego
W dalszej części wystąpienia minister Przydacz zrekonstruował działania podjęte po objęciu urzędu przez Prezydenta Karola Nawrockiego w sierpniu poprzedniego roku. Nowa głowa państwa przystąpiła do intensywnych poszukiwań wyjścia z impasu, stawiając stronie rządowej trzy czytelne warunki wstępne: bezwzględne przestrzeganie prawa, poszanowanie ponad trzydziestoletniej praktyki dyplomatycznej oraz zgłaszanie kandydatów profesjonalnych, znających tematykę i specyfikę państwa urzędowania, w miejsce nominacji o charakterze towarzysko–politycznym.
Jak ujawnił szef BPM, minister Radosław Sikorski przyznał publicznie 22 września, że rozmowy się odbywały, pominął jednak ich konkluzję – uzgodnienie kilkunastu konkretnych nazwisk oraz kilkunastu kluczowych placówek dyplomatycznych. Odrzucenie wypracowanego pakietu uzgodnień przez Prezesa Rady Ministrów skłoniło Pałac Prezydencki do rewizji oceny układu decyzyjnego w rządzie. Zdaniem prezydenckiego ministra dalsze budowanie porozumienia z samym szefem MSZ straciło sens, skoro ostateczna blokada ma miejsce w Kancelarii Premiera. Minister Przydacz podkreślił trzy główne powody uniemożliwiające zmianę sytuacji:
Dlaczego nie ma porozumienia? Bo brak jest woli politycznej rządu, a konkretnie pana premiera. Niestety obserwowana jest niechęć do przestrzegania prawa – i nie tylko w kontekście obsady placówek dyplomatycznych, także w wielu innych sprawach. A po trzecie, niestety częściowo są przedstawiane nieprofesjonalne kandydatury
– podkreślał.
Minister przypomniał również paradoks legislacyjny związany z nowelizacją ustawy o służbie zagranicznej z 2024 roku: mimo głośnych protestów części środowisk politycznych w przeszłości, obecna koalicja po zmianie ustawy pozostawiła wymagania dotyczące wykształcenia, języków obcych i obywatelstwa w niezmienionym kształcie.
Jak widać, można zostać ambasadorem powołanym przez Rzeczpospolitą na wniosek ministra Sikorskiego bez wykształcenia wyższego, bez znajomości języków obcych, bez jakiejkolwiek kompetencji dotyczącej państwa urzędowania. Więc my z tego miejsca – Pan Prezydent, ale także i ja w jego imieniu – apelujemy o porozumienie, a nie dalszy impas
– podsumował szef BPM.
Komentarze
Prezydencki minister zapytany o wybory parlamentarne. Niepokojące słowa
Tajemnicze kontakty otoczenia Nawrockiego z generałami? Francuski portal opisuje kulisy

Pałac Prezydencki podjął decyzję. Poważne zarzuty pod adresem rządu

Szefernaker odpowiada Tuskowi: „Tak buduje się atmosferę szantażu i strachu. Obrzydliwe”

Pałac Prezydencki odpowiada Tuskowi po wecie Nawrockiego. „Poprawcie wadliwą ustawę”









