Zdradzone słowo honoru i polityczny skandal przed Dniem Wyklętych

27.02.2026 19:11

Tadeusz Płużański — Źródło: Tygodnik Solidarność / rys. Barbara Sadowska

Historia kpt. Emilii Malessy to opowieść o wierze w honor, zdradzie komunistycznej bezpieki i dramatycznych konsekwencjach decyzji podjętych w imię ratowania podziemia. Dziś powraca w sporze o pamięć Żołnierzy Wyklętych.

Co musisz wiedzieć

Autor krytykuje dopuszczenie przez Włodzimierza Czarzastego projektu ustawy o odszkodowaniach dla "ofiar" Żołnierzy Wyklętych.
Uznaje to za uderzenie w pamięć o nich przed Narodowym Dniem Pamięci Żołnierzy Wyklętych.

Pułkownik bezpieki Józef Goldberg-Różański ręczył jej "oficerskim słowem honoru", że żadna z ujawnionych osób nie zostanie aresztowana. Jeśli nie pójdzie na ugodę - argumentował dalej ubek - "będzie odpowiedzialna za mordownię".

Urodzona 26 lutego 1909 r. w Rostowie Emilia Malessa, "Marcysia" - kapitan AK oraz powojennego Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość - uwierzyła, wychowana w świecie wartości, w którym słowo honoru coś znaczyło. Jej obaj dziadowie walczyli w powstaniu styczniowym. Dwóch z trzech braci zginęło w wojnie polsko-bolszewickiej (trzeci - Julian walczył potem w II wojnie światowej).

Pułkownik NKWD Jurij Nikołaszkin skarcił Różańskiego:

"Co to znaczy, że ty dałeś słowo honoru? Jeśli dałeś, to znaczy ono było twoje, a jak było twoje, to możesz je odebrać".

Różański rozpoczął aresztowania WiN-owców. Osadzona w katowni bezpieki przy ul. Rakowieckiej 37 zrozpaczona "Marcysia" podjęła głodówkę. Jednak to nie ona wymyśliła ujawnienie polskich niepodległościowców. Działała na wyraźny rozkaz swojego dowódcy, płk. Jana Rzepeckiego - prezesa I zarządu WiN. Bo to Rzepecki, już po 24 godzinach od uwięzienia, ujawnił ludzi, archiwa, fundusze. Stefan Korboński (ostatni delegat Rządu na Kraj, podwładny Rzepeckiego) wspominał:

"To pierwszy wypadek masowego ujawnienia podwładnych, dokonany przez przełożonego, bez ich wiedzy i zgody".

Łże-ustawa na dzień Wyklętych

W procesie sztabu głównego WiN kpt. Malessa dostała dwa lata więzienia. Potem Bierut całkowicie ją ułaskawił.

"Mogła być natychmiast zwolniona, [ale] nie chciała opuścić więzienia"

- wspominała współwięźniarka Ruta Czaplińska.

- Wyszła wreszcie parę miesięcy potem i swoją walkę prowadziła już na wolności, wierząc, że będzie mogła więcej osiągnąć". Protestowała, pomagała aresztowanym i ich rodzinom.

Była "kobietą nie tylko wielkiej urody, ale i takiej samej inteligencji, jak i wpływów"

- pisał o niej historyk Cezary Chlebowski. W Powstaniu Warszawskim została odznaczona Virtuti Militari. Po 1945 r. nadal kierowała komórką łączności zagranicznej polskiego podziemia. Ale w kwietniu 1949 r., kiedy podjęła kolejną głodówkę - przechodnie na ul. Rakowieckiej widzieli ją skuloną pod więziennym murem. Bezsilna, obarczona poczuciem winy, odrzucona przez część środowiska AK, które oskarżało ją o zdradę, 5 czerwca 1949 r. popełniła samobójstwo. A Rzepecki? Po wyjściu na wolność służył w komunistycznym LWP, ZBoWiD-zie, w 1956 r. poparł Gomułkę, w końcu został historykiem i pisał książki…

Ta historia ma jednak swoją dzisiejszą - skandaliczną - kontynuację. Właśnie towarzysz marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty dopuścił do procedowania w Sejmie projektu ustawy przyznającej odszkodowania "ofiarom" Żołnierzy Wyklętych. Towarzyszka posłanka Anna Maria Żukowska, prezentując tę łże-ustawę, mówiła o wypłacie 50 tys. złotych

"osobom, które doznały uszczerbku na zdrowiu oraz członkom rodzin ofiar, które zginęły".

To naplucie w twarz kpt. Emilii Malessie i innym wyklętym przez komunistów Żołnierzom Niezłomnym. I to w przededniu Ich tragicznego święta - Narodowego Dnia Pamięci Żołnierzy Wyklętych!

[Tytuł, lead i sekcja "Co musisz wiedzieć" pochodzą od redakcji]

Tadeusz Płużański ,

Tadeusz Płużański

Tagi

Data publikacji: 27.02.2026 19:11

Źródło: Tygodnik Solidarność nr 8/2026

Jasna Góra jest miejscem modlitwy i pamięci za tych, którzy stanęli do walki o wolną i niepodległą Polskę. Dziś przypada Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych. To wyraz hołdu dla tych, którzy dali świadectwo męstwa, odwagi, hartu ducha i patriotycznej postawy. Żołnierzy, dla których wojna nie zakończyła się w 1945 r., ale była początkiem dalszych zmagań o wolność i niepodległość Ojczyzny.

Czytaj więcej

Piotr Duda, przewodniczący Komisji Krajowej NSZZ "Solidarność" oraz jego zastępcy: Grzegorz Adamowicz i Jerzy Jaworski złożyli kwiaty na grobach Danuty Siedzikówny „Inki” i Feliksa Selmanowicza „Zagończyka” na Cmentarzu Garnizonowym w Gdańsku.

Czytaj więcej

1 marca 1951 r. komunistyczne władze zamordowały w więzieniu mokotowskim w Warszawie kierownictwo IV Zarządu Zrzeszenia Wolność i Niezawisłość. Razem z prezesem ppłk Łukaszem Cieplińskim od strzału w tył głowy zginęło sześciu jego współpracowników - mjr Adam Lazarowicz, mjr Mieczysław Kawalec, kpt. Franciszek Błażej, kpt. Józef Rzepka, por Karol Chmiel, por Józef Batory. 38 letni Ciepliński wiedział, że nie będzie miał pogrzebu, tylko zostanie wrzucony w tajemnicy do jakiegoś bezimiennego dołu. Dlatego tuż przed śmiercią połknął medalik z Matką Boską. To jak dotąd nie wystarczyło do identyfikacji jego szczątków na „Łączce” Powązek Wojskowych w Warszawie.

Czytaj więcej

Rosnące od miesięcy w niepokojącym tempie bezrobocie nie jest z pewnością dobrą wiadomością. Jednak kompletna bierność rządzących udających, że nie ma problemu, jest jeszcze gorsza.

Czytaj więcej

Przebywający na Ukrainie marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty zadeklarował pomoc Ukrainie po decyzji słowackiego rządu o wstrzymaniu dostaw energii elektrycznej na Ukrainę.

Czytaj więcej