Kto trzyma kasę?

Gniew ludu i banki centralne

Wiarygodność zależy od niezależności – miał powiedzieć włoski bankier i polityk Mario Draghi. A wieloletni szef amerykańskiej Rezerwy Federalnej Alan Greenspan pytany, jak sobie radził z naciskami polityków, odpowiadał :„To bardzo proste. Jest takie krótkie słowo składające się z dwóch liter: N-O”.

Greenspan pełnił swoją rolę na tyle długo, by na trwałe kojarzyć się z „radosną” epoką lat dziewięćdziesiątych, i odszedł wystarczająco wcześnie, by nie odpowiadać za kryzys roku 2008. Na tym właśnie polega problem z podobnymi sloganami z elementarza liberalnej ortodoksji – doskonale sprawdzają się, dopóki nie ma kryzysu.

Tymczasem ostatnie trzydzieści lat przyniosło masę przykładów, że konflikty między bankami centralnymi a rządami są czymś powszechnym, a naciski ze strony rządów, by: „zmuszać” strażników pieniądza do współpracy prezesów, stanowią naturalny element cyklu gospodarczego. Przykłady można czerpać z całego świata – od USA przez Europę po wschodzące mocarstwa jak Indie czy Turcja. Przywódcy obawiający się „gniewu ludu” domagali się niższych stóp procentowych, ministrowie finansów próbowali łatać deficyty rezerwami walutowymi, a prezesi bronili swojej niezależności. Niezależnie od tego, czy spory kończyły się kompromisami, czy dymisjami – ich historia pokazuje, że między „niezależnością” a współpracą pozostaje szeroki obszar nieustannej walki politycznej.