Polska i Filipiny zacieśniają współpracę. Co wizyta Nawrockiego oznacza dla naszego bezpieczeństwa?

Znaczenie wizyty Prezydenta Karola Nawrockiego na Filipinach wykracza zdecydowanie poza relacje bilateralne. W kontekście polskich aspiracji do stałego uczestnictwa w Grupie G20 pokazuje, w jaki sposób współpraca z innymi dynamicznymi średnimi mocarstwami może służyć budowaniu pozycji międzynarodowej Polski i wzmacnianiu jej bezpieczeństwa. 

Co Polska i Filipiny uzgodniły w Manili?

Dobiegła końca historyczna wizyta Prezydenta Karola Nawrockiego na Filipinach. Była to nie tylko pierwsza wizyta obecnego prezydenta w Azji, ale również pierwsza wizyta polskiej głowy państwa w tym archipelagowym kraju. I choć dzielący nas geograficznie dystans jest duży, oba kraje mają zaskakująco dużo wspólnego. Przede wszystkim łączą nas coraz silniejsze i dynamicznie rozwijające się relacje gospodarcze. Obroty towarowe w 2025 roku po raz pierwszy przekroczyły miliard euro, co stanowi wzrost o dwie trzecie w ciągu pięciu lat od 2020 roku. W latach 2020-2024 ponad dwukrotnie wzrosła również wymiana usług, osiągając wartość ponad 100 milionów euro. Dynamicznie rośnie także liczba Filipińczyków mieszkających i pracujących w Polsce, która według najnowszych szacunków sięga około 25 tysięcy osób. Jednocześnie nie bez znaczenia, na co wskazywali w Manili obaj prezydenci, jest wspólnota wartości. Na Filipinach około 80% społeczeństwa stanowią katolicy, a oba kraje utrzymują również bardzo bliskie relacje ze Stanami Zjednoczonymi.

To właśnie aspekty gospodarcze i polityczne były tłem wizyty Prezydenta Nawrockiego. Filipiny odebrały właśnie ostatnią partię zaprojektowanych w Stanach Zjednoczonych, ale wyprodukowanych przez polskie zakłady PZL Mielec śmigłowców S-70i Black Hawk, które stanowią ważny element filipińskiego programu modernizacji sił zbrojnych. W lipcu tego roku odbyło się pierwsze posiedzenie Polsko-Filipińskiego Wspólnego Komitetu Współpracy Obronnej, a Polska oficjalnie przystąpiła również do Traktatu o Przyjaźni i Współpracy w Azji Południowo-Wschodniej, jednego z instrumentów Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej, ASEAN, któremu w tym roku przewodzą Filipiny. Z tego punktu widzenia wizyta Prezydenta Nawrockiego właśnie w tym kraju nie była przypadkowa.

Wizyta ta wpisuje się jednocześnie w szersze ambicje międzynarodowe Polski, związane również z grudniowym uczestnictwem w szczycie Grupy G20 w Miami w charakterze gościa specjalnego amerykańskiej prezydencji. Bezpośrednie zaproszenie Polski na to spotkanie można odczytywać jako wyraz uznania przez Prezydenta Trumpa nie tylko rosnącej gospodarczej i społecznej roli Polski, ale również jako efekt dobrych, bezpośrednich relacji między oboma prezydentami. Nasze ambicje sięgają jednak dalej, o czym mówił w Manili Prezydent Nawrocki. Polska aspiruje do stałego miejsca w Grupie G20 i aby to osiągnąć, potrzebuje partnerów w różnych regionach świata. Doświadczenia polskiej transformacji, siła naszej gospodarki, kluczowe położenie geopolityczne i bliskie relacje handlowe oraz obronne ze Stanami Zjednoczonymi, a także członkostwo w Unii Europejskiej są aktywami, które Polska posiada i które mogą być atrakcyjne dla partnerów w innych regionach świata. Nasze aspiracje do czynnego uczestnictwa w globalnych formatach, jak również do wzmocnienia roli Polski jako producenta bezpieczeństwa regionalnego, wymagają od nas także rozwijania nowych kierunków i sposobów prowadzenia polityki zagranicznej.

Dlaczego Filipiny są ważnym partnerem dla Polski?

Wystąpienie Prezydenta Nawrockiego na manilskim Uniwersytecie Świętego Tomasza nadało tym aspiracjom konkretną formę i uzasadniło, dlaczego to właśnie Filipiny stały się jednym z pierwszych krajów, które mogą mieć kluczowe znaczenie dla osiągnięcia tego celu. „Dynamiczne średnie mocarstwa”, bo tak Prezydent Nawrocki określił oba kraje, mają nie tylko swego rodzaju zbieżność interesów, ale również podobne, choć odległe geograficznie, położenie geopolityczne. Polska jest kluczowym państwem na wschodniej flance NATO, Filipiny zaś leżą między Morzem Południowochińskim a Morzem Filipińskim, w jednym z najważniejszych obszarów rywalizacji amerykańsko-chińskiej. Przez ten region przebiegają kluczowe szlaki handlowe łączące Azję Południowo-Wschodnią z Japonią, Koreą Południową i Tajwanem, a także strategiczna podmorska infrastruktura telekomunikacyjna łącząca Azję Wschodnią ze Stanami Zjednoczonymi. Z uwagi na strategiczne znaczenie Filipin dla USA oba państwa łączy od 1951 roku bilateralny traktat obronny. Jednocześnie nie bez znaczenia są kwestie gospodarczo-społeczne. Podobnie jak Polska, Filipiny notują dynamiczny wzrost PKB. Inaczej niż Polska, mają jednak stosunkowo młode społeczeństwo. Według danych filipińskiego urzędu statystycznego mediana wieku wynosiła w 2024 roku 27,7 roku, co wskazuje na znaczny potencjał demograficzny tego ponad 110-milionowego kraju.

Z tego punktu widzenia rozwój relacji bilateralnych, czy też, jak zadeklarował Prezydent Nawrocki w Manili, dążenie do podniesienia ich rangi do strategicznego partnerstwa, jest przemyślanym i korzystnym ruchem, który ma na celu wzmocnienie naszej pozycji międzynarodowej. To właśnie wśród dynamicznych średnich mocarstw dostrzec można nie tylko podobieństwo interesów, ale również zbieżność wyzwań strategicznych, przed którymi stoją te państwa. Tak jak Polska poddawana jest stałej presji ze strony Rosji i Białorusi, analogicznie Filipiny poddawane są presji ze strony Chin. Ich doświadczenia z chińską taktyką tzw. szarej strefy, czyli prowadzeniem działań poniżej progu otwartej wojny, są nie tylko zbieżne z naszymi doświadczeniami z działaniami hybrydowymi prowadzonymi przez Rosję, ale przede wszystkim Filipiny mierzą się z tym wyzwaniem od dawna. Nasze doświadczenia w domenach cybernetycznej, lądowej i powietrznej są komplementarne wobec doświadczeń filipińskich w domenie morskiej. Również w zakresie budowania zdolności odstraszania w oparciu o bliskie relacje ze Stanami Zjednoczonymi oba nasze kraje mają wiele wspólnego.

Ta zbieżność interesów i wyzwań strategicznych stanowi solidną podstawę do otwarcia nowego rozdziału w relacjach bilateralnych. W czasie tej kilkudniowej wizyty, poza elementami protokolarnymi, pojawiły się obustronne deklaracje pogłębienia tej współpracy. Poza przywołanymi wcześniej pracami komitetu w obszarze obronności finalizowane są prace nad wspólnym porozumieniem w obszarze technologii informacyjnych, które ma obejmować bliższą współpracę w zakresie cyberbezpieczeństwa, e-administracji i cyfryzacji. W czasie wizyty doszło również do podpisania umowy o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych, a oba państwa zadeklarowały gotowość do podjęcia negocjacji w sprawie umowy ekstradycyjnej. Najważniejszym rezultatem politycznym było jednak przyjęcie wspólnego oświadczenia, zawierającego mapę drogową prowadzącą do strategicznego partnerstwa, obejmującą między innymi obronność i bezpieczeństwo morskie, technologie, energetykę, surowce krytyczne, przestrzeń kosmiczną i współpracę gospodarczą. Tym samym powstały już polityczne ramy dalszego rozwoju relacji. Co istotne, we wspólnym oświadczeniu znalazło się również odniesienie do polskich aspiracji do stałego uczestnictwa w Grupie G20 oraz deklaracja współpracy obu państw na forach wielostronnych.

Od politycznych deklaracji do partnerstwa strategicznego

Jednak budowanie międzynarodowej pozycji państwa nie ogranicza się wyłącznie do porozumień międzyrządowych i współpracy instytucjonalnej. Równie istotnym instrumentem jest dyplomacja publiczna, której znaczenie unaoczniła również ta wizyta. Jednym z jej punktów było spotkanie Prezydenta Nawrockiego z Mannym Pacquiao, legendarnym filipińskim pięściarzem, byłym senatorem i głównym koordynatorem Narodowej Komisji ds. Walki z Ubóstwem (NAPC), które spontanicznie przerodziło się we wspólny trening bokserski. Nagrania z tego wydarzenia szybko obiegły media społecznościowe, docierając do odbiorców daleko poza Filipinami. Sam profil Manny’ego Pacquiao na Facebooku obserwuje ponad 21 milionów osób, co pokazuje ogromną skalę oddziaływania tego rodzaju wydarzeń. Choć dyplomacja publiczna jest instrumentem szczególnie istotnym z punktu widzenia średnich mocarstw, wykorzystują ją często również największe państwa, co zdaje się umykać w polskiej debacie publicznej. Warto w tym kontekście przypomnieć zdjęcia Prezydenta Emmanuela Macrona podczas treningu bokserskiego, nagrania Prezydenta Baracka Obamy grającego w koszykówkę, zarówno z okresu jego działalności senatorskiej, jak i prezydentury, czy też obecność kanclerz Angeli Merkel wśród niemieckich piłkarzy, w tym w szatni podczas mistrzostw świata w 2014 roku. W tym kontekście spontaniczny trening Prezydenta Nawrockiego z Mannym Pacquiao nie tylko wpisuje się w szerszą praktykę wykorzystywania sportu w komunikacji publicznej, ale przede wszystkim pokazuje, że siła oddziaływania takich działań może wykraczać daleko poza relacje bilateralne.

I choć wszystkie te elementy tworzą korzystne warunki do dalszego rozwoju relacji polsko-filipińskich, nie zastąpią one konkretnych działań na poziomie instytucjonalnym. Dlatego kolejnym etapem powinno być przełożenie przyjętej mapy drogowej na konkretne mechanizmy wykonawcze oraz realny plan działań, powiązany z określonym harmonogramem i mierzalnymi efektami. Z całą pewnością istnieje ku temu zarówno potencjał, jak i przychylność głów obu państw. W tym kontekście istotna będzie również rola polskiego rządu. To na nim bowiem spoczywać będzie odpowiedzialność za operacjonalizację współpracy w większości z tych obszarów. Kwestia jest o tyle kluczowa, że Filipiny mogą stać się dla Polski nie tylko istotnym partnerem bilateralnym, ale również jedną z bram do Azji Południowo-Wschodniej. Dodatkowo dobrze przygotowany i przeprowadzony proces podniesienia relacji do poziomu partnerstwa strategicznego będzie stanowił swoiste studium przypadku, które następnie powinno być wykorzystywane przez Polskę na innych kierunkach.

Jeśli bowiem jako kraj aspirujemy do pełnienia roli dynamicznego średniego mocarstwa, musimy nie tylko mieć plan, ale też nauczyć się prowadzić politykę wykraczającą poza nasze najbliższe otoczenie. Same wskaźniki gospodarcze czy społeczne to za mało. Istotne jest budowanie silnych relacji z innymi, najlepiej podobnymi do nas, krajami na świecie. Słusznie bowiem zauważył w czasie swojego wystąpienia w Manili Prezydent Nawrocki, że niedostateczna reprezentacja tego typu państw w globalnych formatach jest zjawiskiem, które mamy szansę wykorzystać na naszą korzyść. Jednocześnie budowa silnych relacji bilateralnych, szczególnie z innymi sojusznikami Stanów Zjednoczonych, będzie kolejnym elementem wzmacniania naszej pozycji w relacjach z obecną i kolejnymi administracjami w Waszyngtonie. Kierunek rozwoju amerykańskiej polityki bezpieczeństwa jest bowiem jasny. Ważne jest nie tylko zwiększenie odpowiedzialności sojuszników za własne bezpieczeństwo, ale również budowanie, w ramach szerszej sieci amerykańskiego systemu bezpieczeństwa, relacji, które pozwolą na zwiększenie ich indywidualnych zdolności i potencjału. Z tego punktu widzenia przełożenie bardzo dobrej wizyty Prezydenta Nawrockiego na Filipinach na realne działania jest ważne nie tylko z punktu widzenia relacji bilateralnych czy nawet naszych aspiracji do stałego członkostwa w Grupie G20, ale przede wszystkim z punktu widzenia długofalowego bezpieczeństwa naszego kraju.

[Autor - Sebastian Meitz jest ekspertem Instytutu Sobieskiego w zakresie obronności i polityki zagranicznej]

[Tytuł, sekcje "Co musisz wiedzieć", "Co Polska i Filipiny uzgodniły podczas wizyty?", "Co musi się wydarzyć, aby partnerstwo strategiczne przyniosło Polsce korzyści?" i śródtytuły od Redakcji]

Co Polska i Filipiny uzgodniły podczas wizyty?

• Relacje polityczne: Mapa drogowa do partnerstwa strategicznego
• Obronność: Pogłębienie współpracy wojskowej i przemysłowej
• Technologie: Prace nad współpracą w zakresie ICT i cyberbezpieczeństwa
• Wymiar sprawiedliwości: Umowa o wzajemnej pomocy prawnej w sprawach karnych
• G20: Deklaracja współpracy na forach wielostronnych
• Gospodarka: Rozwijanie handlu i kontaktów biznesowych

Co musi się wydarzyć, aby partnerstwo strategiczne przyniosło Polsce korzyści?

• Konkretne projekty obronne – rozwój współpracy przemysłów zbrojeniowych, kolejne kontrakty oraz wymiana doświadczeń w zakresie bezpieczeństwa i przeciwdziałania zagrożeniom hybrydowym.
• Większa współpraca gospodarcza – zwiększenie polskiego eksportu na Filipiny, rozwój inwestycji i ułatwienie polskim firmom dostępu do rynków Azji Południowo-Wschodniej.
• Wspólne przedsięwzięcia technologiczne – realizacja projektów dotyczących cyberbezpieczeństwa, cyfryzacji, energetyki i surowców krytycznych.
• Stała współpraca dyplomatyczna – regularne konsultacje polityczne oraz wzajemne wspieranie inicjatyw na forach międzynarodowych, w tym polskich aspiracji związanych z G20.
• Realizacja uzgodnionej mapy drogowej – wyznaczenie harmonogramu, instytucji odpowiedzialnych za poszczególne działania i mierzalnych rezultatów współpracy.