Komunikat dla właścicieli pieców gazowych. Ważna data już wyznaczona

UE stopniowo odchodzi od paliw kopalnych

Zmiany dotyczące domowych systemów ogrzewania są elementem szerszej polityki klimatycznej Unii Europejskiej. Jednym z jej głównych założeń jest ograniczanie emisji gazów cieplarnianych i stopniowe odchodzenie od wykorzystywania paliw kopalnych.

Istotnym elementem tej strategii jest pakiet Fit for 55, przedstawiony w lipcu 2021 roku. Zakłada on zmniejszenie emisji gazów cieplarnianych w UE o co najmniej 55 proc. do 2030 roku w porównaniu z poziomem z 1990 roku. Docelowo Unia Europejska chce osiągnąć neutralność klimatyczną do 2050 roku. Zmiany obejmują także budynki i wykorzystywane w nich źródła ciepła. Choć kotły gazowe powodują mniej zanieczyszczeń niż tradycyjne piece węglowe, nadal wykorzystują paliwo kopalne i emitują dwutlenek węgla.

Czytaj również

Ten upiorny kompleks

Rząd Włoch chce zawieszenia ETS

Karol Gac: Ursula von der Leyen mówi, że jest dobrze, a będzie lepiej

Pięćdziesiąt na pięćdziesiąt

Von der Leyen zapowiada odpowiednik art. 4 NATO i Europejską Radę Bezpieczeństwa

Zdzisław Krasnodębski: „Jedynie słuszni” w natarciu

Koniec dotacji na samodzielne kotły gazowe

Jedna z ważniejszych zmian zaczęła obowiązywać z początkiem 2025 roku. Nowe regulacje EPBD przewidują zakończenie publicznych zachęt finansowych na instalację nowych, samodzielnych kotłów opartych na paliwach kopalnych. Oznacza to, że właściciel domu lub inwestor nie może otrzymać publicznej dotacji na zakup i instalację tradycyjnego kotła gazowego działającego jako samodzielne źródło ogrzewania.

Nie jest to jednak równoznaczne z całkowitym zakazem montowania urządzeń gazowych. Możliwość wsparcia zachowano w przypadku systemów hybrydowych, w których urządzenie wykorzystujące paliwa kopalne współpracuje ze źródłem opartym na energii odnawialnej.

Kocioł gazowy jako element systemu hybrydowego

W takim rozwiązaniu podstawową rolę odgrywa instalacja wykorzystująca odnawialne źródła energii, np. pompa ciepła lub kolektory słoneczne. Kocioł gazowy może natomiast stanowić dodatkowe źródło ciepła, wykorzystywane w okresach zwiększonego zapotrzebowania, np. podczas silnych mrozów.

To właśnie systemy hybrydowe stanowią wyjątek od ograniczeń dotyczących publicznego wsparcia dla samodzielnych urządzeń wykorzystujących wyłącznie paliwa kopalne.

Od 2030 roku nowe budynki ze standardem zeroemisyjnym

Kolejny etap zmian przewidziano na 2030 rok. Od tego momentu wszystkie nowe budynki w Unii Europejskiej będą musiały spełniać standard zeroemisyjności. Jest to kolejny krok w kierunku ograniczania wykorzystania paliw kopalnych w europejskim budownictwie i realizacji celu osiągnięcia neutralności klimatycznej do połowy wieku.

Pompy ciepła tracą na popularności

Przez lata gaz ziemny traktowano w Polsce jako paliwo przejściowe, które miało pomóc w zastępowaniu przestarzałych pieców węglowych. Jednocześnie unijne plany zakładały szerokie wykorzystanie pomp ciepła. Bruksela planowała wdrożenie 20 mln takich urządzeń do 2026 roku i niemal 60 mln do końca dekady.

W Polsce zainteresowanie tą technologią zaczęło jednak spadać. Według danych z programu „Czyste Powietrze” jeszcze w 2023 roku pompy ciepła wybierało ponad 53 proc. beneficjentów. Później udział ten spadł do około 27 proc. Jednocześnie wzrosło zainteresowanie kotłami na biomasę. W 2024 roku dotyczyło ich niemal 50 proc. wszystkich wniosków o dofinansowanie. Rok wcześniej ich udział wynosił 17,8 proc.

Wysokie koszty ogrzewania podczas mrozów

Jednym z powodów zmiany są koszty eksploatacji pomp ciepła w sezonie zimowym. Przy silnych mrozach powietrzne pompy ciepła mogą korzystać z grzałek elektrycznych. W takich warunkach zużycie energii elektrycznej może wzrosnąć dwu-, a nawet trzykrotnie. W efekcie miesięczne rachunki mogą wynosić od kilkuset do ponad tysiąca złotych.

Zmiany w programie „Czyste Powietrze”

Równolegle ze zmianami na poziomie unijnym zmodyfikowano zasady polskiego programu „Czyste Powietrze”, który funkcjonuje od 2018 roku. W listopadzie 2024 roku nabór został czasowo wstrzymany z powodu problemów organizacyjnych. Przyjmowanie wniosków wznowiono 31 marca 2025 roku, wprowadzając obowiązek przeprowadzenia audytu energetycznego budynku zgłaszanego do termomodernizacji.

Łączna wartość wniosków złożonych w ramach programu „Czyste Powietrze” osiągnęła 38,8 mld zł. Wypłacone dotychczas dotacje przekroczyły natomiast 16,7 mld zł.