loading
Proszę czekać...
Prawo spadkowe - testament
Opublikowano dnia 03.01.2017 11:57
Testament jest to czynność prawna, w której spadkodawca decyduje o przyszłości swojego majątku na wypadek śmierci. Zasadniczo w doktrynie prawniczej określa się trzy nadrzędne cechy, które stanowią o tym, czy dana czynność prawna ma cechy testamentu, czy też nie.

Pixabay.com/CC0
Pierwszą z tych cech jest jednostronność. Oznacza to, że testament może sporządzić tylko osoba dysponująca prawem do majątku i tylko ona może decydować o sposobie rozporządzenia własnym majątkiem. Oznacza to również ściśle osobisty charakter testamentu, wobec czego nie może być on sporządzony ani odwołany przez przedstawiciela.
Dalszą istotną cechą testamentu jest to, że ma on ma charakter mortis causa – czyli sporządzany jest na wypadek śmierci. Z charakteru tego wynikają bardzo istotne konsekwencje, a mianowicie, że samo sporządzenie testamentu nie wywołuje żadnych skutków prawnych za życia testatora (osoby, która sporządza testament). Nabiera on mocy prawnej dopiero z chwilą jego śmierci. Nie powoduje więc żadnych praw ani obowiązków zarówno po stronie osoby sporządzającej testament, jak i po stronie spadkobiercy.
Kolejną cechą testamentu jest możliwość jego odwołania w każdym czasie. Można to zrobić między innymi poprzez sporządzenie nowego testamentu, przy czym warto podkreślić, że nie musi być ono dokonane w tej samej formie, w której sporządzony był poprzedni testament. Ważne jest, żeby była to forma prawnie przewidziana. W nowo sporządzonym testamencie można złożyć oświadczenie o odwołaniu poprzedniego rozporządzenia, jednak nawet jeśli takiego odwołania nie będzie, stary testament zostanie odwołany w sposób dorozumiany. Należy przy tym pamiętać, że wówczas odwołaniu ulegają tylko te postanowienia starego testamentu, których nie da się pogodzić z postanowieniami nowego. Skuteczność odwołania starego testamentu nowym uzależniona jest też od ważności późniejszego testamentu. Jego nieważność bez względu na przyczynę oznacza, że nie wywołuje on żadnych skutków prawnych.
Testament można też odwołać poprzez zniszczenie go lub pozbawienie go cech, od których zależy jego ważność. Warto jednak pamiętać, że zniszczenie testamentu musi zostać dokonane osobiście przez spadkodawcę. Kolejną formą odwołania testamentu jest naniesienie na nim zmian. Może to nastąpić np. poprzez przekreślenie testamentu.

Kto może sporządzić ważny testament?
Aby móc rozporządzać własnym majątkiem na wypadek śmierci, trzeba posiadać pełną zdolność do czynności prawnych. W Polsce taką zdolność ma osoba, która ukończyła osiemnaście lat i nie została ubezwłasnowolniona. Jest to spowodowane w dużej mierze tym, że osoba sporządzająca testament musi mieć tzw. wolę testowania, a więc być w pełni świadoma podejmowanych przez siebie decyzji. Jednak nawet posiadanie pełnej zdolności do czynności prawnych nie musi gwarantować, że sporządzony testament będzie ważny.

Zgodnie z kodeksem cywilnym (art. 945 kc) testament jest nieważny jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji, i wyrażenie woli pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści, lub pod wpływem groźby. Testament nieważny nie wywiera żadnych skutków prawnych. Jednak o jego nieważności każdorazowo decyduje sąd.

W jakiej formie powinien być sporządzony testament?
Rozporządzenie majątkiem na wypadek śmierci jest w znacznym stopniu sformalizowane. Oznacza to, że aby testament był ważny i wywoływał skutki prawne, musi być sporządzony w odpowiedniej formie.
Do podstawowych form sporządzenia testamentu – tzw. testamentów zwykłych – zaliczamy testament holograficzny, notarialny i allograficzny.
Testament holograficzny to inaczej mówiąc testament własnoręczny. Dla swojej ważności musi zawierać datę, podpis spadkodawcy i być własnoręcznie napisany. Wymóg własnoręczności dotyczy tu nie tylko podpisu pod testamentem, ale całości testamentu.
W przypadku testamentu notarialnego nie są określone szczególne wymogi, jakim ma odpowiadać. Warto podkreślić, że ta forma sporządzenia testamentu zapewnia bardzo duże bezpieczeństwo, zarówno jeśli chodzi o wiarygodność dokumentu, jak i zawarte w nim treści. Pozwala nam uniknąć zapisów czy czynności, które mogą spowodować niekorzystne czy niezgodne z wolą spadkodawcy skutki.
Jeśli chodzi o testament allograficzny – inaczej urzędowy – podlega on określonym rygorom formalnym. Dla jego ważności niezbędne jest ustne oświadczenie woli przez spadkodawcę wobec odpowiedniej osoby urzędowej i dwóch świadków, następnie spisanie woli testatora w protokole z podaniem daty jego sporządzenia, odczytanie spadkodawcy protokołu, a także podpisanie odczytanego protokołu zarówno przez spadkodawcę, jak i osobę urzędową, i świadków testamentu.
Czasami zdarza się tak, że z różnych przyczyn nie jest możliwe sporządzenie testamentu w przewidzianych wyżej formach. W takich przypadkach możliwe jest sporządzenie testamentu w formie szczególnej. Warto jednak podkreślić, że testament w formie szczególnej nie może być sporządzony w wybranej przez spadkodawcę chwili. Muszą bowiem zaistnieć okoliczności szczególne uzasadniające wybór tej właśnie formy.
Do testamentów szczególnych zaliczamy m.in. testament ustny. Może być on sporządzony w przypadku obawy wystąpienia rychłej śmierci spadkodawcy lub gdy zachowanie zwykłej formy testamentu jest niemożliwe lub znacznie utrudnione. Do jego ważności niezbędne jest oświadczenie woli złożone w obecności co najmniej trzech świadków. Do szczególnych form testamentu zaliczamy także testament na polskim statku morskim i powietrznym oraz testament wojskowy, który może być sporządzony wyłącznie w czasie wojny, mobilizacji lub przebywania w niewoli.  

Tomasz Oleksiewicz
Wydarzenia
więcej
Opinie
więcej
Najnowszy numer
Związek
więcej
Wideo Adam Andruszkiewicz [K'15]: Głosowałem w obronie ministra Macierewicza i już tłumaczę dlaczego
Blogi
avatar
Kamil
Grover

Kamil Grover: Rosja? Czy „inne szatany”? Czyli o tym, co najbardziej niszczy Amerykę.
Antytrumpowska opozycja działa bowiem wbrew prawdzie i wbrew zdrowemu rozsądkowi (o przyzwoitości nie wspominam). Już parokrotnie wskazywałem w postach na powody dla których zarzuty o wspieraniu Trumpa przez Kreml należy uznać za SKRAJNIE NIEDORZECZNE.Wręcz absurdalne. A to pw. dlatego, że – mówiąc skrótowo - zwycięstwo Trumpa jest CAŁKOWICIE sprzeczne z planami Rosji. Oczywistym jest przecież, że nie leży w jej interesie wspieranie polityka, który za główny cel swojej prezydentury uznał odrodzenie Ameryki i uczynienie jej na powrót WIELKĄ. Zdecydował postawić narodowe interesy kraju ponad wszystkie inne polityczne kalkulacje, w tym ponad profity jakich Ameryka udzielała sojusznikom. 
avatar
Jerzy
Bukowski

Jerzy Bukowski: Ależ oni się męczą!
Najczęstszą reakcją jest obojętność, rozbawienie, zdarza się i agresja.
avatar
Ryszard
Czarnecki

Prorocze słowa: "bez polskich głosów von der Leyen nie będzie wybrana"
Nie żebym był prorokiem, ale znam polityczna matematykę w europarlamencie i przewidziałem, że wybór kandydatki Rady Europejskiej na stanowisko szefa Komisji Europejskiej Ursuli von der Leyen dokonać się może wyłącznie dzięki głosom Polaków, a konkretnie europosłów PiS. Oto dowód (jeden z kilku!) w postaci wywiadu, jakiego udzieliłem red. Krzysztofowi Grzesiowskiemu dla Programu 1 Polskiego Radia, a ściślej dla magazynu „Polska i świat”.

Drogi Użytkowniku,

Nasz Serwis korzysta z plików cookies. Przez dalsze aktywne korzystanie z naszego Serwisu (zamknięcie komunikatu, kliknięcie na elementy na stronie poza komunikatem, przeglądanie Serwisu z otwartym komunikatem) bez zmian ustawień Twojej przeglądarki, wyrażasz zgodę na:
• przetwarzanie danych osobowych przez Tysol Sp. z o.o. i naszych zaufanych partnerów do celów marketingowych, w szczególności na potrzeby wyświetlania reklam dopasowanych do Twoich zainteresowań i preferencji. Wyrażenie zgody jest dobrowolne a wyrażoną zgodę możesz w każdej chwili cofnąć, niezależnie od zgód wyrażonych na pozostałe rodzaje przetwarzania danych. Dowiedz się więcej o zgodzie marketingowej w naszej Polityce prywatności / Cofnij zgodę.

• na zapisywanie plików cookies w Twoim urządzeniu końcowym oraz na korzystanie z informacji w nich zapisanych. Ten rodzaj plików cookies pozwala nam na dopasowanie treści dostępnych w Serwisie do Twoich preferencji, utrzymywania sesji po zalogowaniu oraz zapewnienia optymalnej funkcjonalności Serwisu. Więcej o plikach cookies i sposobie przetwarzania Twoich danych osobowych dowiesz się w naszej Polityce prywatności.